اقتصاد۲۴- بازار جهانی نفت در پایان هفته معاملاتی با یکی از شدیدترین افتهای هفتگی خود در ماههای اخیر روبهرو شد. مجموعهای از سیگنالهای سیاسی درباره احتمال توافق صلح میان واشنگتن و تهران و چشمانداز بازگشایی تنگه هرمز، انتظارات عرضه را تغییر و جهت حرکت قیمتها را به سمت نزولی سوق داد؛ هرچند ابهامها درباره جزئیات توافق همچنان پابرجاست.
قیمت نفت روز جمعه کاهش محسوسی را ثبت کرد و در مسیر افت هفتگی بیش از ۶ درصدی قرار گرفت. معاملات آتی نفت خام برنت برای تحویل در ماه اوت با افت ۳.۷ درصدی به ۸۷ دلار در هر بشکه رسید. همزمان، نفت خام وستتگزاس اینترمدیت برای تحویل در ماه ژوئیه نیز ۳.۶ درصد کاهش یافت و در سطح ۸۴.۵۴ دلار معامله شد. این سطوح، پایینترین قیمتهای ثبتشده برای برنت از اوایل ماه مارس تا کنون به شمار میرود.
محرک اصلی این افت قیمتی، افزایش امیدها به توافق صلح میان آمریکا و ایران بود. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز پنجشنبه اعلام کرد که توافق با ایران حاصل شده و حتی ممکن است بهزودی، احتمالاً در آخر هفته میلادی، امضا شود. به گفته او، این توافق میتواند به بازگشایی تنگه هرمز، که مسیر عبور حدود یکپنجم نفت و گاز جهان است منجر شود و پایان محاصره دریایی بنادر ایران باشد. ترامپ همچنین تأکید کرد که ایران طبق این توافق هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.
با وجود این اظهارات، فضای بازار بهطور کامل عاری از تردید نبود. ترامپ در ادامه، تهران را به طرح ادعاهایی متهم کرد که به گفته او «هیچ ارتباطی با واقعیت ندارد». این واکنش پس از انتشار گزارشهایی در رسانههای ایرانی درباره آزادسازی داراییهای مسدودشده و تمرکز مذاکرات بر موضوعات هستهای و اقتصادی بدون پرداختن به برنامه موشکی ایران مطرح شد.
بیشتر بخوانید:ریزش ناگهانی قیمت نفت در جهان / چه کسی بازار را غافلگیر کرد؟
در مقابل، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با تأکید بر نزدیک بودن تفاهمنامه نهایی، اعلام کرد جزئیات توافق پس از نهایی شدن بهطور رسمی منتشر خواهد شد.
پاکستان بهعنوان میانجی اصلی میان تهران و واشنگتن، نقش مهمی در تقویت جو مثبت بازار ایفا کرد. شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، اعلام کرد که متن نهایی و مورد توافق صلح حاصل شده و اسلامآباد در حال همکاری نزدیک با هر دو طرف برای طی مراحل بعدی است. این موضعگیری، امیدها به پایان درگیری و کاهش ریسک ژئوپلیتیکی در بازار نفت را افزایش داد.
در نتیجه این تحولات، قیمت نفت برنت به سطوحی بازگشت که آخرین بار در اوایل ماه مارس، اندکی پس از آغاز حملات مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران مشاهده شده بود. با این حال، قیمتها همچنان بالاتر از محدوده پیش از جنگ، یعنی حوالی ۷۰ دلار در هر بشکه، باقی ماندهاند.
افزایش قیمت نفت در ماههای گذشته بهدلیل درگیریها، به شوک تورمی در اقتصادهای بزرگ انجامیده و حتی بانک مرکزی اروپا افزایش قیمت نفت مرتبط با ایران را یکی از عوامل تصمیم خود برای افزایش نرخ بهره عنوان کرده است.
از اواخر ماه مه و همزمان با تقویت انتظارات برای پایان جنگ، روند نزولی قیمت نفت شتاب گرفته است. ویکاس دویودی، استراتژیست انرژی جهانی در مککواری، معتقد است افت اخیر نفت خام که حدود ۱۱ دلار در هر بشکه از ۲۲ مه بوده، ناشی از خوشبینی بازار نسبت به احتمال بازگشایی تنگه هرمز است. به گفته او، بازار در کوتاهمدت شاهد نوسان در محدودهای محدود خواهد بود و تا زمانی که وضعیت تنگه بهطور عملی تغییر نکند، کف قیمتی فعلی حفظ میشود.
در کنار تحولات سیاسی، چشمانداز تقاضای جهانی نفت نیز به عامل مهمی در جهتدهی به بازار تبدیل شده است. اوپک پیشبینی رشد تقاضای نفت در سال ۲۰۲۶ را به یک میلیون بشکه در روز کاهش داده، اما برآورد خود برای سال ۲۰۲۷ را به ۱.۷ میلیون بشکه در روز افزایش داده است. این دیدگاه خوشبینانهتر از پیشبینیهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی است که هر دو انتظار کاهش یا رشد بسیار محدود تقاضا را دارند.
اوپک در عین حال تأکید کرده است که اقتصاد جهانی تاکنون در سال جاری مقاوم بوده، اما تحولات ژئوپلیتیکی و سیاستهای تعرفهای آمریکا همچنان ریسکهای اصلی نیمه دوم سال آینده خواهند بود.
مجموعه این عوامل نشان میدهد که بازار نفت در نقطهای حساس قرار گرفته است؛ جایی که امید به صلح و افزایش عرضه بالقوه، بر نگرانیهای ژئوپلیتیکی غلبه کرده و قیمتها را به عقب رانده، اما هرگونه تغییر در روند مذاکرات میتواند بهسرعت مسیر بازار را دگرگون کند.