تاریخ انتشار: ۱۰:۰۱ - ۱۴ تير ۱۴۰۲

۵ ضربه سالخوردگی به اقتصاد ایران

طبق داده‌های منتشر شده، ۱۳.۲ درصد از جمعیت استان گیلان و ۴.۹ درصد از جمعیت استان سیستان و بلوچستان را سالمندان تشکیل می‌دهند. به این ترتیب استان گیلان بیشترین تعداد سالمند و استان سیستان و بلوچستان کمترین تعداد سالمند را دارد.

پیر شدن جمعیت در سه دهه آینده

اقتصاد۲۴-بازوی پژوهشی مجلس نسبت به شکل‌گیری بحران نیروی انسانی در ۳۰ سال آینده هشدار داد؛ بحرانی که اقتصاد ایران را به‌شدت تضعیف خواهد کرد. تحلیلگران مرکز پژوهش‌های مجلس این رویداد را ناشی از شکل‌گیری پدیده سالمندی جمعیت در دهه‌های آتی می‌دانند.

براساس داده‌های موجود در سال ۱۴۳۰، بیش از یک‌سوم جمعیت کشور را سالمندان تشکیل خواهند داد. رویدادی که هزینه اقتصاد سلامت را به‌شدت افزایش می‌دهد. در مقطع مورد بررسی کشور شاهد افزایش هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی- درمانی و نیاز بیشتر به زیرساخت‌های مراقبت از سالمندان خواهد بود. شرایطی که ناپایداری در نظام رفاهی را رقم می‌زند. در این فضا عدم انطباق سالمندان با فناوری‌های نوین و افزایش وابستگی سالمندان هم مشهود خواهد بود. اما مهم‌تر از همه این رویداد‌ها کشور با کاهش رشد اقتصادی مواجه خواهد شد.

مرور یک سده

براســاس یافته‌های مرکز آمار ایران در سال ۱۳۵۵، حدود ۵ درصد از جمعیت کشور که برابر با یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر است را سالمندان به خود اختصاص داده‌اند. این رقم پس از گذشت ۴۳ سال بعد از آن تاریخ یعنی در سال ۱۳۹۵، جمعیت کل کشور بیش از دو برابر و جمعیت سالمندی بیش از ۴ برابر شد. براساس پیش‌بینی‌های صورت گرفته، جمعیت سالمندی ایران از سال ۱۳۹۸ تا سال ۱۴۲۱، از ۱۰ به ۲۰ درصد خواهد رسید.


بیشتر بخوانید:عوامل موثر در بازنشستگی‌های پیش از موعد


این درحالی است که روند تغییرات شاخص در کشور‌های توسعه یافته در ۷۰ تا ۱۲۰ سال رخ می‌دهد. نکته قابل توجه این است که از سال ۱۴۲۱ تعداد افراد سالمند و نسبت سالمندان به کل جمعیت به تدریج افزایش یافته و مطابق با پیش‌بینی‌های انجام شده در دهه ۱۴۳۵ تا ۱۴۴۵ بیش از ۳۲ درصد جمعیت کشور را سالمندان به خود اختصاص خواهند داد.

براساس طبقه‌بندی جوامع بر مبنای نسبت سالخوردگی می‌توان گفت ایران تا سال ۱۴۴۵ در دسته‌بندی جامعه فوق سالخورده قرار خواهد گرفت. مساله سالمندی جامعه هشداری برای نظام حکمرانی در عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی است. زیرا عاملی موثر در رشد هزینه‌های رفاهی و همچنین هزینه‌های پزشکی، بهداشتی و درمانی محسوب می‌شود.

افزایش هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی- درمانی

براساس تحلیل انجام شده، یکی از چالش‌های سالخوردگی جمعیت، افزایش هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی- درمانی است. در دهه‌های گذشته، فعالیت‌های بخش سلامت به پیشگیری، درمان و بازتوانی عوارض ناشی بیماری‌های واگیردار و عفونی بر می‌گشت برهمین اساس این بخش بیشترین بار را به اقتصاد سلامت تحمیل می‌کرد.

در دهه‌های پیش رو با بروز پدیده گزار اپیدمیولوژیک بار اقتصادی بیماری‌های واگیر بر بیماری‌های غیرواگیر و مزمن منتقل شده است. اما موج سومی که در راه است به بار اقتصادی بیماری‌ها بر سالمندی جمعیت ایران و عوارض ناشی از آن برمی‌گردد. پیش‌بینی وضعیت آینده از منظر منابع مورد نیاز، شرط لازم برنامه‌ریزی و مهار موج افزایش جمعیت سالمند است که سلامت جامعه را به مخاطره می‌اندازد.

کمبود زیرساخت‌های مراقبت از سالمندان

کمبود زیرساخت‌های مراقبت از سالمندان چالش بعدی پدیده سالخوردگی جمعیت در ایران است. براساس آمار‌های موجود، در حال حاضر ۱۴ هزار و ۵۰۰ تخت سالمندی در مراکز هیات امنایی و خصوصی سالمندی وجود دارد که با در نظر داشتن تعداد ۹ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر جمعیت سالمند در کشور، باید اذعان داشت که در حال حاضر به ازای هر ۷۰۰ سالمند یک تخت مراقبت از سالمند وجود دارد. این در حالی است که این شاخص در کشور‌های توسعه یافته معادل یک تخت به ازای هر ۱۸ سالمند است.

ناپایداری نظام رفاهی

موضوع ناپایداری نظام رفاهی سومین چالش ناشی از سالخوردگی جمعیت است. در نظام سیاست‌های اجتماعی رفاه دو مقوله «چتر حمایتی» و «تور ایمنی اجتماعی» از اهمیت بسزایی برخوردار است.

چتر حمایتی به معنای ارایه خدمات اجتماعی و شهروندی مشابه و یکسان به همه آحاد جامعه، اعم از فقیر و غنی است. اما تور ایمنی اجتماعی، گروه‌های هدفی را مورد توجه قرار می‌دهد که در آسیب‌پذیرترین و بحرانی‌ترین وضعیت ممکن به سر می‌برند.

در حال حاضر نظام حکمرانی رفاهی کشور نه تنها چتر حمایتی فراگیری را دارا نیست، بلکه فاقد تور ایمنی کارآمد در راستای بهینه‌سازی ضریب اصابت حمایت‌ها به جامعه هدف است. این امر به ناپایداری، عدم تداوم و مقطعی بودن حمایت‌های اجتماعی منجر شده است. به‌طوری که میزان پوشش مستمری بازنشستگی سالمندان ۶۰ ساله و بالاتر در ایران ۴۵.۴ درصد است.

در واقع کمتر از نیمی از سالمندان ایرانی از پوشش مستمری بازنشستگی برخوردارند. همچنین ۳۰ درصد سالمندان ایرانی تحت پوشش نهاد‌های حمایتی هستند. در واقع ۸.۲ درصد تحت پوشش سازمان بهزیستی و ۲۲ درصد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی هستند. موضوع حائز اهمیت دیگر در مساله سالمندی، آثار آن بر صندوق‌های بازنشستگی است.

براساس آمار‌های موجود متولدین سال ۱۳۵۸ که سال آغاز دوره بیش‌زایی جمعیتی ایران به حساب می‌آید، در سال ۱۴۱۰ با متوسط سن ۵۲ سالگی به سن بازنشستگی رسیده و درنتیجه صندوق‌های بازنشستگی با بحران مضاعفی مواجه خواهند شد. به عبارت دیگر، در سال ۱۳۵۸، شاغلان با متوسط حدود ۲۷ سال خدمت، بازنشسته می‌شدند و با توجه به میزان امید به زندگی در همان سال (۱۳۵۸)، به‌طور متوسط، حدود ۱۱ سال حقوق بازنشستگی دریافت می‌کردند.

این در حالی است که در حال حاضر، متوسط سن بازنشستگی در ایران برای مردان حدود ۵۲ سال و برای زنان حدود ۵۰ سال است. با سن امید به زندگی ۷۲ سال برای مردان و ۷۶ سال برای زنان، به‌طور متوسط مردان حدود ۲۰ سال و زنان حدود ۲۶ سال مستمری دریافت می‌کنند.

کاهش رشد اقتصادی جامعه

چهارمین چالش سالخوردگی جمعیت، کاهش رشد اقتصادی است. سالمندی جمعیت از یکسو به کاهش نیروی کار منجر می‌شود و ازسوی دیگر با کاهش نوآوری و خلاقیت در کار، موجب کاهش بهره‌وری و رشد اقتصادی نیز می‌شود. این موضوع می‌تواند آینده ایران را در بعد رقابت اقتصادی با سایر کشور‌های دنیا با چالش‌های اساسی روبه رو سازد.

افزایش وابستگی سالمندان

موضوع افزایش وابستگی سالمندان چالش بعدی است. کاهش نرخ باروری کل و افزایش امید به زندگی منجر به کاهش نسبت حمایت سالمندان می‌شود. درضمن این امر باعث افزایش مالیات و بار اقتصادی بر جمعیت در سن اشتغال خواهد شد. ازسوی دیگر، جامعه با بار هزینه‌ای بزرگ‌تری در زمینه مراقبت از سالمندان، با توجه به کاهش بعد خانوار، مواجه خواهد شد.

گیلان صدرنشین در سالمندی

کدام استان‌ها کمترین و بیشترین تعداد سالمند را دارند؟ طبق داده‌های منتشر شده، ۱۳.۲ درصد از جمعیت استان گیلان و ۴.۹ درصد از جمعیت استان سیستان و بلوچستان را سالمندان تشکیل می‌دهند. به این ترتیب استان گیلان بیشترین تعداد سالمند و استان سیستان و بلوچستان کمترین تعداد سالمند را دارد. سهم سالمندان ایران، از رشد منفی ۱۷ درصدی در سال ۱۳۵۵ به رشد ۲۸ درصدی در سال ۱۳۹۵ رسیده است.

دلایل رشد سالمندی جمعیت

کاهش خانوار‌های گسترده و متمرکز در یک محله، کاهش بعد خانوار، افزایش آمار تجرد قطعی و زنانه شدن سالمندی ازجمله عوامل موثر در تشدید مساله سالمندی است. افزایش هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی درمانی، نیاز به زیرساخت‌های مراقبت از سالمندان، ناپایداری نظام رفاهی و افزایش وابستگی سالمندان، ازجمله چالش‌های سالمندی جمعیت است.

منبع: روزنامه اعتماد
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت خودرو‌های سایپا امروز جمعه ۱۳ مهر ۱۴۰۳ + جدول

قیمت مرغ، گوشت سفید و تخم مرغ در بازار + جدول

قیمت دلار و یورو امروز جمعه ۱۳ مهر ۱۴۰۳ + جدول

قیمت انواع لپ تاپ مایکروسافت امروز + جدول

قیمت خودرو‌های ایران خودرو امروز جمعه ۱۳ مهر ۱۴۰۳ + جدول

قیمت سکه و طلا امروز جمعه ۱۳ مهر ۱۴۰۳ + جدول

عکس/ ادعای عجیب یک روحانی درباره درگذشت همسر رهبر انقلاب

قیمت سکه و طلا امروز شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۳ + جدول

برخورد قضایی با نوید محمدزاده

قیمت دلار و یورو امروز شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۳ + جدول

فیلم/ جلسه رهبران حزب الله با سیدهاشم صفی الدین بمباران شد

قیمت خودرو‌های سایپا امروز شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۳ + جدول

فیلم/ لحظه ورود رهبر انقلاب به نماز جمعه تهران

انفجار بورس پس از وعده صادق ۲ !/ بازگشت سرمایه‌های سرگردان به بازار سهام در اغما

فیلم/ پناهگاه هاشم صفی الدین بمباران شد

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

قیمت گوشت قرمز منجمد و گرم وارداتی در بازار

زنان در کدام کشور‌ها حق استفاده از موتورسیکلت ندارند؟

ادعای تازه نیویورک تایمز درباره یحیی سنوار

مصاف دیدنی زنان قایقران در دریاچه آزادی

آیا اقامت دائم برای افغان ها وجود دارد؟

عکس/نمای زیبایی از قله دماوند از دل کویر مرنجاب

زمان بیستمین حراج سکه در مرکز مبادله

فیلم/ توضیحات سخنگوی قوه قضاییه درباره کلاهبرداری ۱۰۰ هزار میلیاردی

اینفوگرافی/ پاییز مرگبار مسمومیت با مصرف الکل تقلبی

عکس/ من و تو خبر بازگشتش را منتشر کرد

افزایش ۲ برابری قیمت تریاک

شایعات تازه درباره علیرضا بیرانوند

سرمربی خارجی استقلال مشخص شد؟

کاهش نرخ بهره بین بانکی+جدول

اینفوگرافی/ گلودرد چه دلایلی می‌تواند داشته باشد؟

محمود فکری محروم شد!

ثمره ماه‌ عسل با طالبان؛ بی آبی و بی نفسی برای سیستان و بلوچستان/ از هیرمند، تا هریرود و فراه‌رود؛ طالبان به دنبال باج گیری آبی از ایران است؟

زمان بازی پرسپوليس و ملوان تغيير می کند؟

فیلم/اولین تصاویر از محل ترور خانوادگی یکی از فرماندهان حماس

فیلم/این زن کفن‌پوش منتظر حکم جهاد رهبری است

عکس/ استوری سهراب بختیاری زاده برای هواداران استقلال

وضعیت بحرانی در ۳ بیمارستان تهران

دلار تا چه قیمتی پایین می‌آید؟

عکس/تغییر چهره مهرانه مهین ترابی در ۶۷ سالگی

مصرف روزانه بنزین در تهران افزایش یافت

استایل جذاب الهام حمیدی و همسرش در سلفی آسانسوری

قیمت جهانی موادغذایی اوج گرفت

تعیین تکلیف قانون بیمه کارگران ساختمانی در مجلس

دلبری بهاره رهنما با عکس های جذابش از قلب اروپا

واریز یک میلیون تومان متناسب‌ سازی بازنشستگان تا کی ادامه دارد؟

عکس/عمامه یک طلبه در نماز جمعه سایبان شد!

اعلام زمان آغاز ثبت نام وام بازنشستگان + جزییات

بورس به دوران اوج باز می‌گردد؟

بررسی همه واکنش‌ها و امکان‌های تهران در برابر تل آویو؛ چرا موشک‌های ایران شلیک شدند؟

کدام کشور اروپایی کمترین نرخ بیکاری را دارد؟

بازگشت ساعت آغاز به کار ادارات به روال گذشته

وضع گاز از برق هم در ایران بدتر است

قیمت جهانی نفت افزایش یافت

پشت پرده زیان شرکت‌های خودروسازی چیست؟

آقای رئیس جمهور از رفع‌ فیلترینگ چه خبر؟

نبود ایمنی مساله بحرانی برای جان کارگران است

پیامد‌های ناگوار چندنرخی بودن ارز و تاراج منابع ارزی کشور

علی ربیعی دستیار پزشکیان شد + سند

فیلم/ سفر عباس عراقچی به دمشق

وضعیت هواشناسی امروز

دریای ورشکستهٔ شمال؛ معیشت صیادان در بحران دلایل چندگانه و عقب نشینی خزر

همه آنچه باید درباره افغانستان بدانیم

جدیدترین قیمت اجاره بها در صادقیه، مهر ماه ۱۴۰۳ + جدول

وضعیت آلودگی هوای تهران در ۱۴ مهر ۱۴۰۳

پشت پرده دور تازه حملات اسراییل به ضاحیه بیروت؛ آیا مقر فرماندهی حزب‌الله بمباران شد؟