تاریخ انتشار: ۱۰:۳۵ - ۳۱ مرداد ۱۴۰۲
پرهیز از تزریق بدگمانی و خوش‌بینی انتزاعی در آینده مناسبات ایران و عربستان

تهران -ریاض؛ دوستی در مرز احتیاط و ایستادن در وضعیت تنش‌زدایی

جلال خوش چهره در یادداشتی می‌نویسد: واقعیت‌های جاری در منطقه و آنچه بر گونه تازه روابط تهران و ریاض قابل تفسیر و تحلیل است؛ پرهیز از تزریق بدگمانی و خوش‌بینی انتزاعی است

تهران -ریاض

اقتصاد۲۴- تردید نباید کرد که آشتی تهران و ریاض، دستاوردی برای هردو سوی بازیگران قدرتمند منطقه خلیج فارس است. با این حال هنوز این گمان به قوت خود باقی است که آیا این آشتی را باید به مثابه چیدن میوه کال از درخت، برحسب اضطرار تفسیر کرد؟ یا ناشی از اراده‌ای مشترک برای انتخاب رویکرد تازه میان دو رقیب نزدیک به دشمنی در خدمت به دوستی و عادی شدن روابط خواند؟ هرچه هست، در حال حاضر می‌توان آن را به فال نیک گرفت و برای استمرار و دوری آن از گزند ماجراجویان داخلی و خارجی دعا کرد.

روابط دولت‌ها همواره از یک اصل متابعت می‌کند؛ این که خطرات و دشمنان مشترک میان آنها، پایه دوستی‌ها و یا آغاز آن می‌شود. اکنون تهران و ریاض با درک منظومه‌ای از تحولات که منطقه و جامعه جهانی را در برگرفته، ترجیح خود را از ادامه دشمنی و مناقشات فرساینده، بر تنش زدایی و ابراز علاقه برای شروع تازه در روابط تغییر داده‌اند. این تغییر نه به معنای دگردیسی در رویکرد اصولی آنان، بلکه بها دادن بیشتر به دیپلماسی هنجارگرا در روابطی است که اصلاح آن برای دو طرف اهمیت استراتژیک دارد.


بیشتر بخوانید: وقتی دید و بازدید‌های سیاسی ایران و عربستان لازم است، اما کافی نیست!


از این رو با وجود همه بدگمانی‌ها که بخش بزرگی از آن در بستری از واقعیت‌های تاریخی، ژئو پلیتیک و ایدئولوژیک معنا می‌یابد؛ اما نباید فراموش کرد که هنر دیپلماسی، همواره کوشش برای حل درگیری‌هاست و نه دستاورد کامل در این‌باره. به عبارت دیگر، هیچ‌گاه نمی‌توان همه اختلافات ریشه‌دار میان دولت‌ها را حل کرد. نمونه‌اش روابط حسنه امروز ژاپن با کشور‌های آسیای شرقی است که همچنان زخم‌های کهنه نظام استعماری و توسعه‌طلبانه ژاپن نظامی‌گرای گذشته را در دل و ذهن دارند.

مهم این است که روشن شود تهران و ریاض آیا در این دوران شبیه به ماه عسل روابط، اهداف کوتاه مدت، میان مدت و یا بلند مدت را در دستور کار خود دارند؟ هریک از موارد بالا، چشم اندازی متفاوت را پیش‌رو قرار می‌دهند. بسا از همین روست که دو طرف با احتیاط، گام‌های نزدیکی به یکدیگر را برمی‌دارند. اعتماد هنوز گوهر گمشده این نقطه عطف تازه در روابط دو کشور است. سایه سنگین گفتگو‌های امنیتی نسبت به گفتگو‌هایی که لباس منافع اقتصادی را بر تن روابط تازه پوشانده، گواهی بر مدعای اعتماد نیم بندی است که همچنان طرف‌ها به یکدیگر ابراز می‌کنند.

جالب این که در همین چارچوب، منطقه خلیج فارس در پهنه خاورمیانه، همچنان با مشکلات ساختاری دست‌وپنجه نرم می‌کند. منطقه هنوز فاقد ساختار بازدارنده مبتنی بر همکاری منطقه‌ای برای امنیت آن است. در این حال اعزام هزاران تفنگدار امریکایی و ناو‌های جنگی به منطقه بر شدت وضع ناآرام آن افزوده است. همچنان اختلافات میان دولت‌های منطقه پایدار است. رقابت‌های ایدئولوژیک – هژمونیک حتی به صورت تعدیل یافته، وجود دارد. کانون مناقشه خاورمیانه؛ یعنی اسراییل یک متغیر اصلی است و احساس تهدید هریک از دولت‌ها نسبت به هم پایان نیافته است. سرانجام این‌که منطقه همچنان با دو رویکرد مناقشه‌زا دست به گریبان است: هواداران نظام سنتی حاکم بر منطقه و آنان که خواستار تجدید نظر براین نظام بوده و در این راه تلاش می‌کنند.

واقعیت‌های جاری در منطقه و آنچه بر گونه تازه روابط تهران و ریاض قابل تفسیر و تحلیل است؛ پرهیز از تزریق بدگمانی و خوش‌بینی انتزاعی است. مرور سفر اخیر «حسین عبداللهیان» وزیر امور خارجه به ریاض و جده و گفت‌گوهایش با همتای سعودی خود «فیصل بن سلمان» و نیز «محمد بن سلمان» ولیعهد عربستان، دستمایه‌ای نزدیک به واقعیت در اختیار می‌گذارد. این دستمایه تفسیری – تحلیلی بیرون از این چارچوب نیست که در‌حال حاضر و به هردلیل، اکنون طرف‌ها بر سر حداقلی از اشتراک نظر، توافق کرده‌اند؛ این که در رفتارشان از چه چیزی پرهیز کنند. نه این‌که چه کاری را باید انجام دهند. این حداقل هم در نوع خود دستاوردی مهم و راهگشا برای ترمیم اوضاع در آشفتگی منطقه می‌تواند باشد. اگرچه هنوز تا دستاورد ملموس و روشن راه دراز باقی است.


بیشتر بخوانید: توئیت امیرعبداللهیان پس از دیدار با بن سلمان


امتیاز تهران و ریاض در رویکرد هشیارنه و تازه خود، یافتن نقطه تعادل در روابط پر تنشی است که سال‌هاست منطقه را دچار خود کرده است. شناسایی نقطه تعادل از سوی دو طرف، همانا پی بردن به این واقعیت است که هیچ‌یک قادر به حذف و یا نادیده گرفتن آن دیگری در معادلات منطقه نیست. آنان دریافته‌اند که ادامه بدگمانی‌ها بستر ساز فاجعه برای همه ساکنان منطقه خواهد شد. این درس دیپلماسی است که تلفیق استراتژی «توازن قدرت» با «دیپلماسی همکاری» اگر قادر به حذف اختلاف‌ها نیست، اما می‌تواند تأثیر آن را کاهش دهد. دو پایتخت این سو و آن‌سوی خلیج فارس، سرانجام دریافته‌اند که داشتن «زور» به تنهایی کافی نیست، بلکه مهارت داشتن در سیاست لازم است. این هر دو، لازم و ملزوم یکدیگرند.

نگاه امیدوارانه به روابط تنش‌زدای تهران – ریاض با این خطر روبروست که عوامل تأثیرگذار می‌توانند هرلحظه آن را دچار آسیب کنند. عواملی، چون اسرائیل؛ بلاتکلیفی در اختلافات هسته‌ای ایران و غرب؛ گسترش حضور نظامی ایالات متحده در آب‌های خلیج‌فارس؛ گروه‌های فلسطینی، مناقشات و بی‌ثباتی‌های جنگی در یمن، رقابت‌ها در عراق، سوریه و تا حدودی در لبنان و سرانجام تحریم‌ها علیه ایران. آنچه روشن است، این‌که تهران و ریاض، علاوه بر نتایجی که از تنش‌زدایی در روابط دوجانبه دنبال می‌کنند، اهداف راهبردی خود را نیز در سطح منطقه و جامعه جهانی در نظر دارند. بررسی هریک از این اهداف مجالی بیشتر می‌طلبد که از حوصله این سطور بیرون است. علی ایحال، نزدیکی تهران – ریاض را به فال نیک باید گرفت و برای حفظ، استمرار، گسترش و مصون ماندن آن از گزند تند رو‌های مرکز گریز، امیدوار بود.

منبع: ابتکار

ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

قیمت سکه و طلا امروز چهارشنبه ۲ خرداد ۱۴۰۳ + جدول

قیمت انواع دستگاه ماینر امروز + جدول

قیمت دلار و یورو امروز چهارشنبه ۲ خرداد ۱۴۰۳ + جدول

سقوط در شیب دره دیزمار؛ درباره محل حادثه بالگرد رئیس جمهوری و جنگل‌های ارسباران چه می‌دانیم؟

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

قیمت انواع ماشین بی ام و در بازار امروز + جدول

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

قیمت انواع گوشی موبایل اپل امروز + جدول

متن متفاوت نفیسه روشن برای تسلیت شهادت رئیسی

قیمت دلار و یورو امروز پنجشنبه ۳ خرداد ۱۴۰۳ + جدول

عکس/ استقبال مادر ابراهیم رئیسی از پیکر فرزندش در فرودگاه مشهد

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت سکه و طلا امروز پنجشنبه ۳ خرداد ۱۴۰۳ + جدول

قیمت خودرو‌های ایران خودرو امروز چهارشنبه ۲ خرداد ۱۴۰۳ + جدول

قیمت انواع لپ تاپ اچ پی HP امروز + جدول

قیمت خودرو‌های سایپا امروز چهارشنبه ۲ خرداد ۱۴۰۳ + جدول

فیلم/دلداری دختر شهید سلیمانی به دختر سید ابراهیم رئیسی

عکس/لبخند لیلا حاتمی در مراسم یادبود مادرش

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

واکنش آمنه سادات ذبیح پور درباره اتهام‌زنی سنگین وکیل احمدی‌نژاد

مدیرعامل بیمه ملت درگذشت خبرنگار باسابقه حوزه بیمه را تسلیت گفت

ایست قلبی شهروند تبریزی به دلیل شهادت آیت الله آل هاشم

فیلم/ اولین تصویر از مزار شهید رئیسی

عکس/آخرین توئیت صفحه مجازی رئیسی

عکس/مصطفی خامنه‌ای در مراسم تدفین رئیسی

پیکر رئیس‌جمهور فقید در حرم امام رضا آرام گرفت

عکس/علم‌الهدی در مراسم تدفین دامادش

تصویری از همسر و دختر امیرعبداللهیان در مراسم امروز

عکس/گریه کاظم صدیقی برای امیر عبداللهیان

شمار شهدای غزه به ۳۵ هزار و ۸۰۰ نفر رسید

عکس/چهره وزرای دولت در مراسم امروزِ مشهد

عکس/استوری غم‌انگیز نجم‌الدین شریعتی برای رئیسی

عکس/گریه ظریف در کنار تابوت امیرعبداللهیان

اولین تصویر از مزار شهید آل هاشم پس از دفن

چهره محافظ رئیس‌جمهور در حرم رضوی

حضور وریا غفوری در منزل شهیدِ حادثه بالگرد

قاب خاصی که از هواپیمای حامل پیکر رئیسی منتشر شد

اینفوگرافی/ مهمانان خارجی مراسم شهادت رییس جمهور چه کسانی هستند؟

ادامه روند کاهشی تورم در اردیبهشت ۱۴۰۳

کدام استانها کمترین نرخ بیکاری را دارند؟ +جدول

خالص اشتغال در دولت سیزدهم چقدر است؟+ جدول

خاطره غمگین دختر سرتیم حفاظت رئیس‌جمهور+ عکس

کاهش قیمت نفت توقف‌ناپذیر ماند

عکس/ ۳ شهر خوزستان در وضعیت قرمز آلودگی هوا

اوسمار: امیدوارم هواداران پرسپولیس بیایند

ماهواره‌های جدید استارلینک به مدار زمین رفتند

افزایش قیمت گوشت گوسفند در روزهای گذشته ​

عکس/ حضور سردار قاآنی در مراسم تشییع ابراهیم رئیسی

این املاکی‌ها نقره‌داغ می‌شوند

فیلم/ استقبال تاریخی مردم مشهد از پیکر ابراهیم رئیسی

فیلم/ پیکر امیرعبداللهیان در آرامگاه ابدی آرام گرفت

فیلم/ آغاز خاکسپاری پیکر امیر عبداللهیان در حرم حضرت عبدالعظیم

فیلم/ گریه‌ پدر آل‌هاشم در مراسم خاکسپاری

فیلم/ بی‌تابی همسر سرهنگ خلبان دریانوش‌ بر سر مزارش

بررسی یک احتمال درباره سقوط بالگرد رئیسی؛ پایگاه جاسوسی اسرائیل چند کیلومتری محل واقعه بود؟

عکس/ اولین تصویر از محل دفن‌ رئیسی در حرم امام رضا (ع)

عکس/ استقبال مادر ابراهیم رئیسی از پیکر فرزندش در فرودگاه مشهد

فیلم/ آتش‌سوزی گسترده در شهرک صنعتی گرمسار

عکس/ پیکر آل‌هاشم در وادیِ رحمت تبریز آرمید

اتریوم چیست؟

اینفوگرافی/ سفر‌های خارجی ابراهیم رئیسی در ٣۴ ماه ریاست جمهوری

مقایسه جالب چهره مرجانه گلچین در جوانی و میانسالی

حماسه واقعی؛ بازخوانی عملیات فتح و بازپس‌گیری خرمشهر در سوم خردادماه ۱۳۶۱

عکس/ حضور ابراهیم حاتمی کیا در مراسم تشییع شهدا

فیلم/ بغض المیرا شریفی‌مقدم برای رئیس‌جمهور روی آنتن

اظهارات پناهیان درباره شخصیت ابراهیم رئیسی

ضعف‌های ادامه‌دار؛ ابهامات حادثه سقوط هلیکوپتر هنوز پابرجاست!

فیلم/ حضور پدر بر سر مزار پسرش آیت الله آل‌هاشم

اطلاعیه آموزش و پرورش درباره امتحانات دانش آموزان