تاریخ انتشار: ۰۹:۵۴ - ۱۷ خرداد ۱۴۰۳
تعداد نظرات: ۱ نظر
نرخ جدیدی به نام «نرخ موزون ارز» چیست؟

اختلاف ۲۵ درصدی نرخ واقعی ارز با بازار

با احتساب نرخ تورم ۴۷ درصدی برای ایران در سال ۲۰۲۳ (مطابق با آمار صندوق بین‌المللی پول) و نرخ نزدیک به ۶۰ هزار تومانی ارز در بازار آزاد در اسفند ماه ۱۴۰۲، نرخ واقعی ارز در پایان سال گذشته با شکاف نزدیک به ۱۴ هزار تومانی نسبت به بازار آزاد، حدود ۷۳ هزار و ۸۷۴ تومان است.

اختلاف ۲۵ درصدی نرخ واقعی ارز با بازار

اقتصاد ۲۴-نبود نظام تک‌نرخی ارز و وجود شکاف بین نرخ ارز رسمی و آزاد همزمان با افزایش مداخله‌های اختلال‌زای دولت در قالب تشدید کنترل و سختگیری‌ها به خصوص در حوزه قیمت‌گذاری کالا‌ها منجر به شکل‌گیری فساد و رانت‌های ماندگار در کشور شده است.

به تازگی نیز رییس کل بانک مرکزی عنوان کرده «تا زمان رفع تحریم‌ها امکان تک‌نرخی کردن ارز وجود ندارد.» بنابراین به نظر می‌رسد که وضعیت فعلی ماندگار است.
عدد نزدیک به ۷۴ هزار تومان برای نرخ واقعی ارز در حالی است که بانک مرکزی به تازگی از نرخ جدیدی به نام «نرخ موزون ارز» رونمایی کرده و می‌گوید: «جنبه عملیاتی ندارد و فقط برای محاسبه است.

با این حساب نرخ حدود ۳۶ هزار تومانی درج شده در وبسایت بانک مرکزی به عنوان نرخ موزون ارز با برآورد نرخ واقعی ارز ۳۸ هزار تومان اختلاف دارد. ضمن اینکه بانک مرکزی هم‌اکنون بسیاری از اقلام وارداتی را با ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی تامین می‌کند و گفته می‌شود که ۹۰ درصد تجارت ایران نیز در این حوزه است.

با این حساب، یارانه‌ای که بانک مرکزی در حوزه واردات این اقلام می‌پردازد تقریبا به ۵۰ هزار تومان در هر دلار می‌رسد. مابه‌التفاوت این دو رقم باید از جایی تامین شود که مشخص نیست کجاست، اما پیش از این و هنگام حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی گفته شد که مابه‌التفاوت رقم ارز ترجیحی و ارز بازار آزاد از طریق فشار به منابع پایه پولی یا همان چاپ پول تامین می‌شود و این ساز و کار تورم‌زا است

بانک مرکزی از دو ماه پیش به این طرف در گزارش‌های خود عنوان کرده که تمامی متغیر‌های پولی در حال کاهش هستند و جای نگرانی نیست. اما نگاهی بیندازیم به گزارشی که معاونت بررسی‌های اقتصادی اتاق تهران تهیه کرده و در آن به دنبال پاسخی برای این سوال بوده که واقعا نرخ واقعی ارز چقدر است و چقدر پایین‌تر نگه داشته شده است؟

گزارش این موسسه مبتنی بر سال پایه ۱۳۸۱ و تعدیل نرخ تورم با این سال است، چراکه نرخ ارز در سال ۱۳۸۱ تک‌نرخی بوده و پس از آن محاسبات نرخ واقعی ارز از طریق تاثیر دادن اختلاف تورم داخلی و خارجی انجام شده است. باتوجه به اینکه پس از تک‌نرخی شدن ارز در سال ۱۳۸۱ تا چند سال پس از آن، تاحدودی به اندازه اختلاف تورم داخلی و خارجی به نرخ ارز افزوده می‌شد، بنابراین اختلاف نرخ ارز آزاد با نرخ واقعی ارز طی این سال‌ها محدود بوده است.
مطابق با قانون برنامه توسعه، نظام ارزی کشور، «شناور مدیریت شده» است که در آن نرخ ارز باتوجه به حفظ رقابت‌پذیری در تجارت خارجی و باتوجه به تورم داخلی و جهانی و تعیین حد مطلوبی از ذخایر خارجی تعیین می‌شود، اما مهم است که هر سال نرخ ارز به اندازه تفاوت تورم داخلی و خارجی تعدیل شود تا در برابر شوک‌های احتمالی نوسان شدید ایجاد نشود.


بیشتر بخوانید:قیمت دلار و یورو امروز پنجشنبه ۱۷ خرداد ۱۴۰۳ + جدول


از سال ۱۳۸۲ تا ۱۳۹۰ نظام ارزی کشور تقریبا تک‌نرخی بوده، به‌طوری که طی این مدت سالانه کمتر از ۵ درصد به نرخ ارز اضافه شده درحالی که مطابق با قانون باید به اندازه مابه‌التفاوت نرخ تورم داخلی و خارجی به نرخ ارز اضافه می‌شد. با این روال، به گفته این گزارش، فنر ارز فشرده شده و در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ و پس از آن در سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۹ به دلیل بروز شوک ناشی از تحریم‌ها، نرخ ارز در بازار آزاد جهش یافته است.

این گزارش می‌افزاید: در ابتدای دهه ۹۰ اختلاف نرخ ارز بازار آزاد و نرخ واقعی ارز حدود ۸۸۶ تومان بوده است، اما به مرور با رشد نرخ ارز این شکاف افزایش یافته است، به نحوی که در میانه دهه ۹۰ یعنی در سال ۱۳۹۵ به ۲۸۰۷ تومان رسیده و با بازگشت مجدد تحریم‌ها در سال ۱۳۹۷ نرخ ارز بازار آزاد نیز با شوک ۱۵۵ درصدی همراه شده و به ۱۰۳۷۷ تومان رسیده است؛ بنابراین در دهه ۹۰ نرخ واقعی ارز ۱۴۵۰۰ تومان محاسبه شده که شکاف با بازار آزاد را به ۴۲۰۷ تومان رسانده است.

این روند تا جایی ادامه می‌یابد که در سال ۱۴۰۱ که نرخ ارز در بازار آز اد حدود ۳۵ هزار تومان مبادله شده است، درحالی که نرخ واقعی ارز در این سال ۵۳ هزار و ۵۰۰ تومان برآورد شده است.
در واقع رشد تورم جهانی در سال ۱۴۰۱ که با جنگ اوکراین کلید زده شد، نرخ واقعی ارز را نیز بالاتر برده است. دست آخر می‌رسیم به سال ۱۴۰۲ که تورم ایران به سطح کم‌سابقه ۴۷ درصد می‌رسد و نرخ ۶۰ هزار تومانی ارز در بازار آزاد، برآورد نرخ واقعی ارز در پایان سال ۱۴۰۲ را به نزدیک ۷۴ هزار تومان می‌رساند. البته اختلاف نرخ ارز بازار آزاد و نرخ واقعی محل اختلاف صاحب‌نظران اقتصادی است

برخی از دیدگاه مداخله دولت در شرایط بحرانی برای مدیریت بازار حمایت می‌کنند و معتقدند که باتوجه به شرایط تحریم در ایران دولت باید از ابزار‌های مختلف جهت مدیریت نرخ ارز در کشور و حمایت از تولید استفاده کند. از طرف دیگر دیدگاه طرفداران بازار آزاد بر عدم مداخله دولت وجود دارد که معتقدند این کار در بلندمدت موجب آسیب‌پذیری اقتصاد از محل جهش‌های ارزی و رشد انتظارات قیمتی می‌شود.

اما باید توجه داشت که در آزادترین اقتصاد‌ها نیز در شرایط بحرانی حدودی از مداخله در بازار را دارند. هر چند این مداخله‌ها به صورت کوتاه‌مدت بوده و در بلندمدت از طریق بهبود ساختار‌ها به تدریج با ترمیم نظام حمایتی، ارز چند نرخی و کنترل دستوری قیمت کنار گذاشته می‌شود. در ایران از زمان آغاز تحریم‌ها با هدف حمایت از تولید و صادرات و همچنین اطمینان از واردات کالای اساسی، برخی مداخله‌ها غیرقابل اجتناب بوده است، اما باتوجه به استمرار شرایط تحریم لازم است سیاست‌گذاری دولت به سمت اصلاح ساز و کار‌های اقتصادی برای به حداقل رساندن این مداخلات حرکت کند.

منبع: روزنامه اعتماد
نظرات کاربران
انتشار یافته: ۱
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۰
محسن
0
0
پنجشنبه ۱۷ خرداد ۱۴۰۳
واقعا خجالت نمیکیشید اختلاف 25 درصدی اعلام میکنید اگر اختلاف 70 درصدی اعلام کنید ارز وطلا شماها که در بانکهای ومنزل نگهداری میکنید با این اعلام منجر به مرگ شماها میشه خجالت میکیشید 25 درصد شکم سیر از گرسنه خبر نداره ولا اگر روزی برجام امضا بشه ولا برای شماها قبر کم میاد بترس از روزی خدا از شماها ها برگرده
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

قیمت سکه و طلا امروز جمعه ۱ تیر ۱۴۰۳ + جدول

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

فیلم/ جهانگیری: با کسانی روبه رو هستیم که با توهم زندگی می‌کنند

قیمت دلار و یورو امروز جمعه ۱ تیر ۱۴۰۳ + جدول

قیمت خودرو‌های سایپا امروز جمعه ۱ تیر ۱۴۰۳ + جدول

قیمت All-in-One اپل امروز + جدول

عکس/ احمدی‌نژاد با خاتمی هم سفره شد!

قیمت انواع لپ تاپ ام اس آی MSI امروز + جدول

قیمت خودرو‌های ایران خودرو امروز جمعه ۱ تیر ۱۴۰۳ + جدول

شرط هواداران برای بازگشت بیرانوند

عکس‌های وایرال شده از استایل تازه مرجانه گلچین

عکس های خانوادگی مصطفی پورمحمدی وایرال شد

عکس/ بابک زنجانی هم به جمع تخریب‌گران پزشکیان پیوست

عکس دیده نشده از پورمحمدی و دخترش

تصاویری از ۶ کاندیدای انتخابات در صف نماز جماعت پیش از مناظره سوم

عکس/طرفداران قالیباف برایش سنگ تمام گذاشتند!

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

قیمت خودرو‌های پارس خودرو + جدول

قیمت دینار عراق امروز + جزئیات

قیمت لیر ترکیه امروز + جزئیات

قیمت خودرو‌های سایپا + جدول

قیمت خودرو‌های ایران خودرو + جدول

قیمت سکه پارسیان + جدول

قیمت سکه و طلا + جدول

قیمت بیت کوین و رمزارز‌ها + جدول

قیمت دلار، یورو و سایر ارز‌ها + جدول

وضعیت آلودگی هوای تهران در ۲ تیر ۱۴۰۳

وضعیت هواشناسی امروز

صفحه اول روزنامه‌های اقتصادی امروز

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

روند بودجه‌نویسی در شهرداری‌ها چگونه است و چرا اهمیت دارد؟

صفحه اول روزنامه‌های ورزشی امروز

در سایه تحریم‌ها حتی آدام اسمیت هم قادر به ایجاد تحول در اقتصاد ایران نیست/ رشد ۸ درصدی اقتصاد با سعید جلیلی محال است

پیش بینی بورس امروز ۲ تیر ۱۴۰۳

نامزد‌های انتخابات حتی از آمایش سرزمینی در حوزه بهداشت بی اطلاع بودند/ ارز ترجیحی دارو چه شد و کجا رفت؟

آیا خوابیدن با معده پر زیان‌بار است؟

ویتامینی که از شما در برابر بیماری قلبی محافظت می‌کند

وظیفه ما پرداخت عوارض است، وظیفه شهرداری چیست؟

پرخاصیت ترین میوه ها از نظر متخصصان

رایج‌ترین سرطان زنان در ایران

شعرخوانی مصطفی پورمحمدی در سخنان پایانی

فیلم/ اشاره پورمحمدی به رویداد‌های سال ۱۴۰۱

ریال دیجیتال با تحریم ها چه می کند؟/ ایران هم در بحث قانون‌گذاری هم در تولید رمزارز، عقب است

دفاع جانانه پزشکیان از برجام و دولت روحانی

فیلم/ زاکانی: در این دولت شادی‌های میلیونی متعدد رخ داده است

قاضی‌زاده هاشمی: من یارانه فرهنگی می‌دهم

پورمحمدی خطاب به مردم: باید بین دولت فضول و تسهیل‌گر انتخاب کنید

فیلم/ سخن‌رانی ظریف در کاشان به تشنج کشیده شد

وعده پزشکیان به هنرمندان

میزان بازدید اخبار نامزد‌ها در ۲۴ ساعت گذشته

زاکانی: به بصیرت مردم توهین نکنیم

دفاع تمام قد پورمحمدی از شبکه نمایش خانگی

تصاویر دو کتابی که زاکانی آن‌ها را تبلیغ کرد + عکس

دیدگاه اظهارات آقای کاندیدا درباره سریال حشاشین

دیدگاه پزشکیان درباره سینما

حواشی مناظره سوم/ هشتگ تا_آخر_میمونی_دیگه؟! ترند شد

عکس/ پیام احساسی فرزند هادی نوروزی برای تولد پدرش

فیلم/ نتایج نظرسنجی مرکز تحقیقات صداوسیما درباره نخستین مناظره انتخابات ریاست جمهوری

واکنش رضا رشیدپور به نظر کاندیدا‌ها درباره فیلترینگ

عکس/ توییت مضحک مالک شریعتی از کتاب‌خوانی زاکانی

فیلم/ پیشنهاد پزشکیان برای نظرسنجی از مردم

فیلم/ پرسش مهم پورمحمدی از قالیباف

واکنش آذری جهرمی به آمار‌های سعید جلیلی

جدایی از پرسپولیس با این پیام احساسی

فیلم/ گاف عجیب قالیباف با چاشنی استخر

فیلم/ پزشکیان خطاب به زاکانی: نمی‌گذارم شما رئیس جمهور شوید

رونمایی از بمب پرسپولیسی‌ها برای جانشینی بیرانوند