مالیات جدید طلا در سال ۱۴۰۴؛ هزینه‌های پنهان خرید طلای نو

اقتصاد۲۴- در قانون جدید مالیات طلا از یک سو مالیات از اصل طلا حذف شده، اما از سوی دیگر با مالیات ۱۰ درصدی بر اجرت و طرح‌های جدید مالیات بر عایدی، خرید و فروش سنتی را تحت تأثیر قرار داده است.

کالبدشکافی قانون جدید مالیات طلا ۱۴۰۴

تا همین چند سال پیش، خرید طلا شامل قیمت تابلو به‌علاوۀ ۹ درصد مالیات بر کل مبلغ می‌شد. اما حالا همه‌چیز تغییر کرده است؛ به طوری که برای ما سؤال است که آیا طلا مالیات دارد؟ طبق قانون جدید مالیات بر طلا، دولت پذیرفته است که طلا نباید به عنوان یک کالای مصرفی مشمول مالیات (مانند نوشابه یا ماشین) دیده شود، بلکه طلا خود پول است.

در سال ۱۴۰۴، نرخ مالیات بر ارزش افزوده (VAT) به ۱۰ درصد رسیده است. اما این ۱۰ درصد قرار نیست جیب شما را بابت قیمت کل طلا خالی کند. این نرخ فقط به سود طلافروش و اجرت ساخت تعلق می‌گیرد. این یک گام رو به جلو برای شفافیت است، اما منتقدان معتقدند که افزایش این نرخ به ۱۰ درصد، عملاً جذابیت خرید انواع طلا حتی یک حلقه طلا نو را برای سرمایه‌گذاران خرد کاهش داده است.

فرمول محاسبۀ مالیات جدید طلا

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های قانون جدید مالیات طلا، اجرای آن در واحدهای صنفی سنتی است. طبق قانون، طلافروش از هر منبع معتبری موظف است فاکتور را در «سامانۀ مودیان» ثبت کند. اگر فروشنده‌ای به شما فاکتور دستی داد و مالیات را روی کل مبلغ حساب کرد، بدانید که قانون را دور زده است.

فرمول دقیق که باید در فاکتور چک کنید: قیمت نهایی = قیمت اصل طلا + اجرت ساخت + سود فروشنده (معمولاً ۷ درصد) + [۱۰ درصد مالیات بر (اجرت + سود)]

در نگاه منتقدانه، این فرمول اگرچه عادلانه به نظر می‌رسد، اما باعث شده طلافروشان برای جبران مالیاتی که باید به دولت بدهند، نرخ اجرت ساخت را بالا ببرند. بنابراین، خریدار در نهایت ممکن است همان هزینۀ قبلی را اما این بار تحت نام «اجرت» به جای «مالیات» بپردازد.

مالیات بر عایدی سرمایه؛ غولی که در کمین سود شماست

اگر فکر می‌کنید با پرداخت مالیات حتی بعد از اطلاع از لیست قیمت زیورآلات طلا، کار تمام شده است، سخت در اشتباهید. قانون مالیات جدید طلا در سال ۱۴۰۴ بخش دیگری به نام «مالیات بر عایدی سرمایه» دارد. این قانون مستقیماً کسانی را هدف قرار می‌دهد که طلا را به قصد نوسان‌گیری یا حفظ ارزش پول می‌خرند.

دولت می‌گوید: «اگر طلا گران شد و شما آن را فروختید، بخشی از این سود متعلق به دولت است.»

مشکل اینجاست که در اقتصاد تورمی ایران، بخش بزرگی از گران شدن طلا، سود واقعی نیست، بلکه صرفاً حفظ قدرت خرید در مقابل سقوط ارزش ریال است. با این حال، قانون‌گذار نرخ‌های ۳۰، ۲۰ و ۱۰ درصدی را برای فروش طلا در بازه‌های زمانی مختلف در نظر گرفته است.

معافیت ۲۰۰ گرمی در قانون جدید مالیات طلا ۱۴۰۴

تنها خبر خوب در این بخش، معافیت تا سقف ۲۰۰ گرم طلای ۱۸ عیار برای هر کد ملی است. یعنی اگر شما طلای زینتی همسرتان یا پس‌انداز اندک خود را می‌فروشید و مجموع آن زیر ۲۰۰ گرم است، نباید نگران مالیات بر عایدی باشید. اما برای سرمایه‌گذاران بزرگ، این قانون یک کابوس اداری و مالی است.

طلای آب‌شده، سکه و طلای دست دوم؛ فرار از مالیات یا دام جدید؟

بسیاری از افراد برای فرار از قانون جدید مالیات طلا ۱۴۰۴، به سراغ طلای آب‌شده، سکه یا خرید و فروش طلای دست دوم می‌روند.

قانون جدید مالیات بر طلا برای طلای آب‌شده

به لحاظ قانونی معاف از مالیات بر ارزش افزوده است چون اجرت ساخت ندارد. اما مراقب باشید؛ خریدوفروش طلای آب‌شده در ابعاد بزرگ، شما را در لیست فعالان اقتصادی قرار می‌دهد و ممکن است تحت قانون مالیات بر درآمد، مشمول پرداخت مبالغ سنگینی شوید.

قانون جدید مالیات طلا برای سکه

سکه‌های طلا از جمله سکه بهار آزادی و سکه‌های بانکی مشمول مالیات بر ارزش افزوده مستقیم نیستند، زیرا از نظر قانون مالیات، این سکه‌ها بیشتر به عنوان ابزار سرمایه‌ای و پولی تلقی می‌شوند.

با این حال، فروش سکه در حجم‌های بزرگ یا مکرر ممکن است توسط سازمان امور مالیاتی به عنوان فعالیت اقتصادی تحت رصد قرار گیرد و در قالب قوانین مالیات بر درآمد یا عایدی سرمایه مشمول بررسی شود.

ممنوعیت فروش طلای دست‌دوم

یکی از جنجالی‌ترین تغییرات مرتبط با مالیات طلا، ممنوعیت فروش طلای دست‌دوم در طلافروشی‌ها است که از اواسط ۱۴۰۳ اجرا شد. هدف حمایت از تولید و تشویق خرید طلای نو است، اما این تصمیم به‌ صورت قانون رسمی نیست. این محدودیت باعث شده بازار غیررسمی طلای دست‌دوم رشد کند و ریسک تقلب و عیار پایین به‌ خصوص برای خریداران کم‌درآمد افزایش یابد.

راهکار جایگزین: صندوق‌های طلا در بورس

اگر از پیچیدگی‌های مالیات جدید طلا خسته شده‌اید، دولت راهی را باز گذاشته که خودش هم بتواند آن را کنترل کند و آن هم بورس کالاست. سرمایه‌گذاری در صندوق‌های طلا در حال حاضر از مالیات بر ارزش افزوده و مالیات بر عایدی سرمایه معاف است. این نشان می‌دهد که سیاست دولت، کوچ دادن نقدینگی از بازار فیزیکی و به سمت بازار سرمایه است.

بررسی جرایم مالیاتی؛ طلافروشان زیر ذره‌بین

در سال ۱۴۰۴، سیستم‌های هوشمند سازمان امور مالیاتی به کوچک‌ترین تراکنش‌های کارت‌خوان‌ها دسترسی دارند. جریمۀ کتمان معامله در قانون جدید مالیات طلا، ۱۰ درصد ارزش کل طلاست. یعنی اگر طلافروشی تراکنش شما را ثبت نکند و بازرسان متوجه شوند، جریمه‌ای معادل کل سود چند هفتۀ آن واحد صنفی از وی دریافت می‌شود. این فشار باعث شده طلافروشان در دریافت مالیات از مشتری، سخت‌گیرتر از گذشته باشند.

جدول مقایسه‌ای هزینه‌های خرید طلا در سال ۱۴۰۴

نتیجه‌گیری

قانون مالیات جدید طلا در سال ۱۴۰۴ بیش از آنکه به دنبال گرفتن پول از خریدار واقعی باشد، به دنبال ردگیری پول است. دولت می‌خواهد بداند چه کسی، چقدر طلا در خانه دارد. اگر قصد خرید زینتی دارید، این قانون با حذف مالیات از اصل طلا به نفع شماست.