برنامه جنگنده F-35 چقدر هزینه دارد؟
برنامه عظیم جنگنده F-۳۵ که با هزینهای ۲ تریلیون دلاری همراه بوده، اکنون با انتقادات جدی درباره کارایی و ارزش آن در نبردهای مدرن مواجه است. آیا این هواپیمای رادارگریز گرانقیمت، انتظارات را برآورده کرده و نقش تعیینکنندهای دارد؟
F-۳۵: هزینه ۲ تریلیون دلاری و آمادگی ۵۰ درصدی
جنگنده F-۳۵ طی دو دهه، ۲ تریلیون دلار برای مالیاتدهندگان آمریکایی هزینه داشته است. با وجود این سرمایهگذاری هنگفت، ممیزیهای متعدد نشان میدهند که ناوگان F-۳۵ نظامی ایالات متحده بهطور کامل آماده نبرد نیست و اخیراً به ۵۰ درصد آمادگی رزمی رسیده است. منتقدان معتقدند که با توجه به بودجه و زمان صرفشده، این میزان آمادگی نشاندهنده شکست استراتژیک در این پروژه است.
F-۳۵I آدیر؛ نقشی فرعی در نبردهای مدرن؟
در جریان «جنگ ۱۲ روزه» اخیر میان ایران و اسرائیل، نیروی هوایی اسرائیل (IAF) از ناوگان F-۳۵I آدیر خود برای حملات فراتر از دید به اهداف کلیدی ایران استفاده کرد. اما کمپین هوایی اسرائیل صرفاً به F-۳۵I محدود نبود و یک عملیات شبکهای گسترده با مشارکت پهپادها، داراییهای اطلاعاتی، نیروهای عملیات ویژه و جنگندههای نسل چهارم مانند F-۱۶I را شامل میشد.
این نبردها غالباً از فواصل دور و فراتر از دید انجام شدند، زیرا نیروی هوایی اسرائیل نگران شبکههای پدافند هوایی ساخت روسیه ایران بود. این امر نشان داد که F-۳۵I آدیر تنها یک قطعه در یک ماشین بزرگتر و پیچیدهتر بود و نه سلاحی تعیینکننده.
«همه فن حریف»، اما در هیچیک متخصص نیست
جنگنده F-۳۵ در ابتدا تلاشی برای ساخت یک جنگنده رادارگریز چندمنظوره پیشرفته و استاندارد بود که بهعنوان هواپیمای اصلی برای سه شاخه نظامی اصلی ایالات متحده و همچنین متحدانش عمل کند. اما منتقدان آن را «همه فن حریف و هیچ کاره» میدانند.
با توجه به پیچیدگیهای تولید و این واقعیت که حتی پس از سالها، F-۳۵ هنوز بهطور کامل آماده جنگ نیست، به نظر میرسد این برنامه به اهداف اصلی خود نرسیده است. درس اصلی از «جنگ ۱۲ روزه» این است که F-۳۵ غیرقابل جایگزین نیست و ارزش قربانیکردن آینده را ندارد، زیرا جنگ مدرن توزیعشده، نامتقارن و بهطور فزایندهای بدون سرنشین است.
پایان عصر جنگندههای گرانقیمت؟
واشنگتن همچنان به پلتفرمهای پرهزینه و گرانقیمت دوران جنگ سرد که دیر به میدان میآیند و مزایای ناچیزی ارائه میدهند، چسبیده است. F-۳۵ بهعنوان یک راهحل نهایی برای تسلط بر آسمان برای دههها فروخته شد. در عوض، این هواپیما به یک داستان هشداردهنده در مورد زیادهرویهای بوروکراتیک و اینرسی استراتژیک تبدیل شده است. در عصر پهپادهای پیشرفته، ادامه سرمایهگذاری در این پروژه پرهزینه و ساخت جنگندههای نسل ششم، جای سوال دارد.
