بازگشایی تدریجی بورس در هالهای از ابهام/ الیاس کردی: نبود دستورالعمل جامع در شرایط جنگی، حلقه مفقوده بازار سهام است
اقتصاد۲۴- تعطیلی ۶۰ روزه بورس تهران و نبود هرگونه دستورالعمل مشخص برای مدیریت بازار در شرایط جنگی، وضعیت بیسابقهای را رقم زده است. تجربه تلخ تعطیلی بورس مصر در بهار عربی نشان داد که ۸ هفته تعطیلی، پس از بازگشایی سقوط ۱۰ درصدی دیگر و جهش نوسانات به بالای ۱۰۰ درصد را به همراه داشت. سازمان بورس از بازگشایی تدریجی بازار طی ۱۰ تا ۱۲ روز آینده خبر داده، اما همچنان پرسشهای اساسی بیپاسخ مانده است؛ اینکه کدام شرکتها بازگشایی میشوند؟ وضعیت شرکتهای آسیبدیده جنگی چه میشود؟ سرمایهگذاران چگونه از میزان زیان خود مطلع میشوند؟
از همین رو اقتصاد۲۴ با پیام الیاس کردی، کارشناس و تحلیلگر برجسته بازار سرمایه گفتوگو کرده است. او به تشریح وضعیت فعلی، چالشهای پیش رو و چشمانداز بازگشایی بازار پرداخته و با اشاره به ماهیت ثانویه بودن بازار سهام، نبود دستورالعمل جامع برای شرایط جنگی و تأثیر ناپایداری سیاسی بر همبستگی دلار و بورس را از مهمترین گرههای کور کنونی میداند.
این کارشناس بازار سرمایه درباره زمان بازگشایی بازار سرمایه اظهار داشت: بازار سهام یک بازار ثانویه است، نه بازار اولیه؛ به همین دلیل، بسته بودن بورس تأثیر آنچنانی و مستقیمی بر اقتصاد کلان کشور ندارد. به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد بازار سرمایه از جمله شفافیت نسبی، نقدشوندگی بالقوه و بستری برای تأمین مالی غیرمستقیم، این بازار هم سرمایهپذیران و هم سرمایهگذاران زیادی را به خود جذب کرده است و به همین دلیل نمیتوان اهمیت آن را نادیده گرفت.
وی در ادامه با نگاهی به وضعیت بورس تهران گفت: بازار بورس عملاً از بعد از جنگ تحمیلی بسته بوده و تاکنون با یک بازار کاملاً بسته مواجه بودیم. خوشبختانه از هفتههای گذشته و طبق مصاحبههای متعدد مدیران ارشد سازمان بورس و همچنین افراد مطلع و نزدیک به تصمیمگیران بازار، به نظر میرسد که بهتدریج فرآیند امکانسنجی برای بازگشایی بورس انجام شده است.
به گفته این کارشناس بورس، هدف اصلی از این امکانسنجی، سنجش دقیق میزان توانایی و ظرفیت بازار برای تحمل شوکهای احتمالی پس از بازگشایی است.
الیاس کردی همچنین با اشاره به اظهارات اخیر رئیس سازمان بورس درباره ضرورت افشاگری و شفافسازی وضعیت موجود، به اقتصاد۲۴ خاطرنشان کرد: همزمان اخباری مبنی بر بازگشایی آرام و بخشبخش بازار سهام منتشر شده است. تأکید اصلی همه مقامات مسئول بر این است که بازار بهصورت تدریجی و مرحلهبهمرحله باز شود.
بیشتر بخوانید: پیامد تعطیلی مکرر بازار سهام بر بورسیها چیست؟
این کارشناس ارشد بازار سرمایه پیشبینی کرد: احتمالاً در هفتههای آینده بازار سهام بهتدریج بازگشایی میشود، اما روال دقیق بازگشایی و زمان مشخص آن همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد و هنوز هیچ اطلاع رسمی و قاطعی در این باره منتشر نشده است.
یکی از مهمترین بخشهای صحبتهای الیاس کردی به نبود ساختار قانونی در بحرانها و وضعیت استثنایی همچون جنگ اختصاص داشت. او تصریح کرد: هنوز هم حلقه مفقوده اصلی، دستورالعملی جامع، مدون و عملیاتی برای بورس تهران است. دستورالعملی که دقیقاً مشخص کند در شرایط جنگی و اضطراری، بورس چه مسیری باید طی کند، آیا باید کاملاً بسته شود یا خیر، و اگر بسته میشود، روند بازگشایی آن چگونه باید باشد.
به گفته او؛ نبود این دستورالعمل اساسی، بزرگترین نقطه ضعف در بازار سرمایه ایران است.
این کارشناس بازار بورس تأکید کرد: نبود این دستورالعمل شفاف باعث میشود سرمایهگذاری که از بیرون به ماجرا نگاه میکند و برایش نقدشوندگی اهمیت ویژهای دارد، نتواند اطلاعات لازم و کافی برای تصمیمگیری منطقی بهدست آورد.
الیاس کردی گفت: متأسفانه مدتها است که دسترسی عادی و بدون مانع به سرمایهها وجود ندارد. حتی در صورت بازگشایی نیز احتمالاً نقدشوندگی به یکباره به حالت قبل بازنمیگردد و بازار بهتدریج و با شیبی ملایم به حالت عادی بازخواهد گشت.
وی در بخش دیگری با اشاره به شرایط ویژه کنونی کشور اظهار داشت: الان شرایط ویژه و بیسابقهای در کشور داریم و هنوز مشخص نیست که جنگ به پایان رسیده یا نه. چراکه صرفاً آتشبس موقت برقرار شده است، نه صلح پایدار. این وضعیت ذاتاً ناپایدار است و حتی مقامات عالیرتبه و نمایندگان مجلس نیز بهصراحت از احتمال وقوع مجدد جنگ سخن گفتهاند. از سوی دیگر، مقامات آمریکایی نیز بارها تهدیدات خود را تکرار کردهاند.
به گفته این کارشناس بازار سرمایه؛ در چنین شرایط پرتلاطمی، بازگشایی بازار سهام هنوز در هالهای از ابهام است و از آنجا که از قبل دستورالعمل مشخص و از پیش تعیینشدهای برای این وضعیت وجود ندارد، بازگشایی با تأخیر بیشتری نسبت به انتظارات مواجه خواهد بود.
الیاس کردی تصریح کرد: بازار سرمایه در کشور ما همبستگی جدی و تاریخی با قیمت دلار آزاد دارد. در واقع هرچه قیمت دلار آزاد بالاتر برود، یک محرک قوی برای رشد بازار سهام خواهد بود. اینکه چرا همبستگی و همگرایی تاریخی به واگرایی شدید تبدیل شد و در حالی که قیمت دلار آزاد بیش از سه برابر شد، ارزش بازار سهام به یکسوم کاهش یافت، موضوع به شرایط ناپایدار کشور بستگی دارد.
وی دلیل اصلی این اتفاق را ناپایداری شدید و بیسابقه شرایط سیاسی و امنیتی کشور دانست. به گفته وی؛ در شرایط ناپایدار، قواعد عادی اقتصاد و بازار سرمایه تعلیق میشوند و همان وضعیت قبلی یعنی رکود و عدم اطمینان ادامه مییابد.
این کارشناس بازار سرمایه در پایان خاطرنشان کرد: اگر آتشبس پایداری رخ دهد و ثبات نسبی به کشور بازگردد، در آن صورت میتوان انتظار داشت که بازار سرمایه مجدداً به همبستگی طبیعی خود با قیمت دلار دست یابد و در نتیجه به رونق پیشین خود بازگردد. در غیر این صورت، هرگونه بازگشایی نیز نمیتواند معجزهای ایجاد کند.
