بازی تعلیق ترامپ/ عقبنشینی از پروژه آزادی در ظاهر و فشار دیپلماتیک در پشت صحنه
اقتصاد۲۴- در سیاست خارجی دونالد ترامپ، مرز میان «آتش» و «صلح» همیشه به باریکی یک پست در تروتسوشال بوده است. اعلام ناگهانی توقف «پروژه آزادی» تنها ۲۴ ساعت پس از آغاز آن و درست زمانی که این اقدام را در راستای کمک به بشردوستانه برای دریانوردانی که پشت سد هرمز گرفتار شدهاند، دانسته بود، بار دیگر جهان را در وضعیت ابهام قرار داد. البته رئیس جمهور آمریکا همیشه نشان داده که از این نوع تصورات درباره شخصیت خود استقبال میکند. ترامپ با همان ادبیات همیشگی، از «پیشرفت بزرگ» در مذاکره با نمایندگان تهران سخن میگوید و تعلیق اسکورت کشتیها در تنگه هرمز را به درخواست کشورهایی، چون پاکستان نسبت میدهد. اما فراتر از این ادعاها، آنچه در حال رخ دادن است، تلاشی برای تغییر زمین بازی از «جنگ فرسایشی» به «معاملهای پرسروصدا» است.
الکس وارد، خبرنگار وال استریت ژورنال در یک توییت در صفحه شخصی خود از ردپای خستگی ترامپ از درگیریهای بیپایان میگوید. برای رئیسجمهوری که هفته آینده باید در برابر شیجینپینگ بنشیند، بنبست در تنگه هرمز یک بارِ اضافه است. «پروژه آزادی» که با هدف شکستن کنترل ایران بر تنگه هرمز و مقابله با اخذ عوارض در شریان مهم انرژی جهان کلید خورد، در واقعیت میتوانست جرقهای باشد که آتشبس شکننده فعلی را خاکستر کند. ترامپ، برخلاف حلقه تندروی اطرافش، ترجیح میدهد فعلا دست از ماشه بردارد، اعلام پیروزی کند و پیش از آنکه هزینههای نظامی از کنترل خارج شود، به سراغ توافق برود. اگرچه فاصله این تصمیم تا یک تصمیم تنشآلود دیگر از سوی واشنگتن میتواند کوتاه باشد.
با این حال، این تعلیق به معنای رها کردن مطالبات واشینگتن نیست. مارکو روبیو، وزیر خارجه، همزمان با اعلام این عقبنشینی، جبهه جدیدی را در شورای امنیت باز کرده است. پیشنویس قطعنامهای که با همکاری عربستان، امارات و قطر تهیه شده، نشان میدهد که آمریکا قصد دارد فشار عملیاتی را به فشار حقوقی و بینالمللی هم تبدیل کند. روبیو با ادعای متهم کردن ایران به «گروگان گرفتن اقتصاد جهانی»، حالا میخواهد هزینهی مینگذاری و دریافت عوارض در تنگه را برای تهران از مسیر دیپلماتیک بالا ببرد. این همان الگوی «فشار حداکثری» است. ترامپ از توافق نهایی میگوید، اما تیم او در پشت صحنه در حال سفت کردن پیچ و مهرههای فشار بر ایران هستند.
پیش از آغاز عملیات پروژه آزادی در تنگه هرمز عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشور این پروژه را «پروژه بنبست» توصیف کرد. حالا با عقب نشینی دونالد ترامپ از این عملیات به نظر میرسد اقدام تهران درباره فشار بیشتر از طریق حملات به امارات و عمان برای افزایش تنشها نتیجه بخش بوده است.
بازار نفت همچنان در پیچ و خم تنشهای خلیج فارس در حال نوسان است. این «عقبنشینی» نیز بلافاصله تاثیر خود را بر بازارهای جهانی گذاشت. کاهش ۲ درصدی قیمت نفت برنت و رسیدن آن به ۱۰۸ دلار، دقیقاً همان چیزی است که ترامپ برای آرام کردن رایدهندگان داخلی و بازارهای جهانی به آن نیاز داشت. او نشان داد که میتواند با یک دستور، تلاطم بازار انرژی را مدیریت کند.
ترامپ از جنگ متنفر است، اما از بازنده به نظر رسیدن بیشتر متنفر است. او «پروژه آزادی» را به حالت تعلیق درآورده تا فضای تنفس برای یک «تفاهمنامه» ایجاد کند؛ چیزی که شاید یک توافق جامع و مکتوب نباشد، اما به او اجازه میدهد مدعی شود که ایران را به پای میز مذاکره کشانده و امنیت دریانوردی را حتی به طور موقت بازگردانده است.
