اقتصاد۲۴- ماهوارهها در سالهای اخیر به یکی از ستونهای اصلی اقتصاد فضایی مدرن تبدیل شدهاند. کاربرد این فناوری دیگر محدود به ماموریتهای علمی یا نظامی نیست و اکنون در حوزههایی مانند اینترنت پهنباند، پایش زمین، مدیریت دادههای محیطی و ارتباطات جهانی نقش اساسی ایفا میکند. به همین دلیل زیرساختهای مداری بهتدریج به بخش مهمی از اقتصاد دیجیتال و زیرساختهای ارتباطی جهان تبدیل شدهاند.
این دادهها در قالب یکی از نمودارهای مجموعه «سرمایهگذاری در فضا» و با همکاری Global X Canada منتشر شده است. این مجموعه با استفاده از اطلاعات پایگاه داده AEI Space Data Navigator به بررسی روندهای مهم در صنعت فضایی میپردازد.
فاصله چشمگیر اسپیسایکس با سایر اپراتورها
بررسی آمارها نشان میدهد اسپیسایکس با ۱۰ هزار و ۲۶۲ ماهواره عملیاتی، بزرگترین اپراتور ماهوارهای جهان است. این شرکت که توسط ایلان ماسک تاسیس شده، فاصله بسیار زیادی با رقیب بعدی خود دارد. این فاصله بهطوری است که وانوب با ۶۳۲ ماهواره در جایگاه دوم قرار گرفته است.
این اختلاف قابل توجه نشان میدهد شبکههای ماهوارهای خصوصی با سرعتی بسیار بالا گسترش یافتهاند. در مقابل، نهادهای دولتی و نظامی که در گذشته بازیگران اصلی فعالیتهای فضایی بودند، اکنون سهم نسبتا محدودی از ماهوارههای فعال را در اختیار دارند.
بخش عمده ناوگان ماهوارهای اسپیسایکس مربوط به شبکه اینترنت ماهوارهای استارلینک است. این سامانه در حال حاضر بزرگترین منظومه ماهوارهای تاریخ به شمار میرود و بهتنهایی حدود دو سوم از مجموع ۱۵ هزار و ۴۴۷ ماهواره ثبتشده در این دادهها را تشکیل میدهد.
مدل توسعه استارلینک با رویکرد سنتی صنعت فضایی تفاوت دارد. در حالی که در گذشته تعداد محدودی ماهواره بزرگ و گرانقیمت به مدار ارسال میشد، استارلینک بر استقرار هزاران ماهواره کوچک در مدار پایین زمین تکیه کرده است. این رویکرد امکان پوشش گسترده اینترنتی در سطح جهانی را فراهم کرده و به نمونهای شاخص از زیرساخت مداری تجاری تبدیل شده است.
سهم محدود سازمانهای دولتی و نظامی
بر اساس این مجموعه داده، سازمانهای دولتی و نظامی از جمله ناسا و ارتشهای ملی در مجموع تنها ۸۹۴ ماهواره از میان اپراتورهای نامبرده را اداره میکنند. این موضوع نشاندهنده تغییر قابل توجه در ساختار صنعت فضایی است. این صنعت در دهههای گذشته عمدتا تحت کنترل دولتها قرار داشت.
در مقابل، شبکههای تجاری اکنون با اختلافی در حدود ۱۲ برابر بزرگتر از اپراتورهای سنتی فعالیت میکنند و بخش عمده زیرساختهای مداری را در اختیار گرفتهاند.
اختلاف قابل توجه میان اسپیسایکس و اپراتورهای سنتی نشاندهنده یک تغییر مهم در صنعت فضایی است. شرکتهای خصوصی اکنون توانستهاند شبکههای ماهوارهای را در مقیاسی ایجاد و مدیریت کنند که پیشتر تنها در اختیار دولتها بود.
به همین دلیل ماهوارهها دیگر صرفا ابزارهای تحقیقاتی دولتی محسوب نمیشوند و به زیرساختی حیاتی برای ارتباطات، داده و تابآوری ملی تبدیل شدهاند.
رشد فرصتهای سرمایهگذاری
پس از گسترش شبکههای تجاری، زیرساختهای فضایی به یکی از موضوعات مهم سرمایهگذاری تبدیل شدهاند. ماهوارهها، سامانههای پرتاب و خدمات مبتنی بر فضا همگی بخشی از اکوسیستم در حال رشد اقتصاد فضایی هستند.
این اقتصاد نوظهور اکنون به حوزههایی مانند لجستیک، کشاورزی، دفاع و ارتباطات نیز گسترش یافته است. در نتیجه، بسیاری از سرمایهگذاران به دنبال شرکتهایی هستند که در توسعه فناوریهای فضایی و خدمات مرتبط با آن نقش کلیدی دارند. یکی از ابزارهای سرمایهگذاری در این حوزه صندوق «Global X Space Tech Index ETF» با نماد ORBX است که امکان دسترسی متنوع به شرکتهای فعال در فناوریهای فضایی را فراهم میکند.
