شامگاه پرآشوب قشم و صبح پرتنش اصفهان و کیش/ وقتی پدافندها فعال شدند و ترامپ از حمله عقب نشست
اقتصاد۲۴- در شبی که انتظار میرفت بر اساس اعلام قبلی ترامپ، آسمان ایران هدف حملات نظامی آمریکا قرار گیرد، ناگهان جزیره قشم صحنه فعال شدن سامانههای پدافند هوایی شدند. اما این بار، برخلاف سناریوهای نظامی گذشته، واشنگتن عقبنشست و علت آن هشدار متحدان عربی و محاسبات پیچیدهتری اعلام شد که فراتر از یک حمله ساده بود.
شب پرالتهاب در جنوب کشور
شامگاه دوشنبه، ویدئوهایی در شبکههای اجتماعی دستبهدست میچرخید؛ تصاویری از آسمان جزیره قشم که در آن صداهای غیرعادی و نورهای متحرک، ذهن هر کسی را به سمت یک احتمال حمله جدی میبرد. آیا همان حملهای که ترامپ هفتهها از آن حرف میزد، آغاز شده است؟
اما استانداری هرمزگان خیلی زود وارد شد و اعلام کرد که پدافند جزیره قشم صرفاً برای مقابله با «ریزپرندههای ناشناس» فعال شده و شرایط کاملاً تحت کنترل است. فارس نیز به نقل از مقامهای محلی تأکید کرد هیچ گونه حمله یا حادثهای در جزیره رخ نداده است.
با این حال، تنها چند ساعت بعد، اتفاقی رخ داد که وزن این رویداد محلی را فراتر برد. دونالد ترامپ در پیامی در تروث سوشال اعلام کرد که حمله برنامهریزیشده علیه ایران فعلاً متوقف شده است.
اصفهان؛ حلقه دوم از زنجیره نگرانی
اما قشم پایان ماجرا نبود. نیمه شب گذشته گزارشهایی از فعال شدن سامانههای پدافند هوایی در اصفهان منتشر شد. مهر با تأیید این خبر نوشت که هنوز مسئولان توضیح رسمی درباره علت این اقدام ارائه نکردهاند.
نکته قابل تأمل این است که اصفهان و قشم هر دو از نقاط حساس استراتژیک محسوب میشوند؛ قشم به دلیل نزدیکی به تنگه هرمز و اصفهان به دلیل وجود تأسیسات هستهای و نظامی. فعال شدن همزمان پدافند در دو نقطه کلیدی، نمیتوانست صرفاً یک رویداد تصادفی باشد.
به نظر میرسد که این تحرکات شب گذشته نشانه آمادهباش سطح بالای نیروهای مسلح در ساعاتی بود که طبق اعلام قبلی ترامپ، پنجره زمانی حمله محسوب میشد. به عبارت دیگر، قشم و اصفهان نه به خاطر یک تهدید واقعی، که به دلیل «احتمال وقوع تهدید» در یک بازه زمانی حساس، پدافند خود را فعال کرده بودند.
کیش در مدار آمادهباش
امروز صبح، اما خبر جدیدی به این فهرست اضافه شد و جزیره کیش نیز در مدار فعالسازی پدافند هوایی قرار گرفته است. مهر با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد که از شهروندان و گردشگران حاضر در جزیره خواسته شده در صورت شنیدن صدای احتمالی، ضمن حفظ آرامش، از هرگونه نگرانی پرهیز کنند.
اعتراف ترامپ؛ از «حمله قریبالوقوع» تا «فعلاً نه»
ترامپ دوشنبه شب در پیامی که کمتر کسی انتظار آن را داشت، نوشت: «به وزیر جنگ، پیت هگست، و فرماندهان ارتش دستور دادهام حمله برنامهریزیشده فعلاً انجام نشود، اما نیروهای ما آماده هستند در صورت شکست مذاکرات، فوراً حملهای کامل و گسترده انجام دهند.»
این اولین بار در هفتههای اخیر است که رئیسجمهور آمریکا تا این اندازه آشکارا از وجود یک طرح نظامی علیه ایران سخن میگوید. در واقع احتمال وقوع حملات پیشتر از سوی رسانههایی همچون نیویرک تایمز و سی ان ان مطرح شده بود و توییت ترامپ مبنی بر تعلیق حملات در واقع مهر تاییدی بر گزارشهای این رسانهها بود. اما بخش مهمتر اظهارات او، اشاره مستقیم به نقش قطر، عربستان و امارات بود؛ کشورهایی که به گفته ترامپ، شخصاً از او خواستهاند حمله را به تعویق بیندازد.
قطر، امارات و عربستان به خوبی میدانند که بهای یک جنگ جدید در خلیج فارس، تنها متوجه ایران نخواهد بود. تنگه هرمز به عنوان شاهرگ انرژی جهان، با کوچکترین تنش نظامی مسدود میشود، قیمت نفت از کنترل خارج میگردد و سرمایهگذاریهای عظیم این کشورها در پروژههای توسعهای با خطر جدی روبهرو خواهد شد.
در کنار تحرکات دیپلماتیک کشورهای عربی، سفر اخیر وزیر کشور پاکستان به تهران نیز توجه بسیاری را جلب کرد. برخی رسانهها این سفر را بخشی از تلاشهای منطقهای برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا توصیف کردهاند.
نکته جالب اینکه برخی کاربران در فضای مجازی مدعی شده بودند وزیر کشور پاکستان در این سفر دو روزه، ضربالاجل دو روزه ترامپ را به تهران منتقل کرده است. اگرچه این ادعا رسماً تأیید نشده است. اسلامآباد با توجه به روابط نسبتاً خوب با ایران و عربستان و آمریکا، موقعیت مناسبی برای انتقال پیامهای پشتپرده و کاهش التهاب دارد.
به نظر میرسد بدون این کانال دیپلماتیک غیررسمی، شاید پیام کشورهای عربی به تنهایی نمیتوانست ترامپ را قانع کند. اما ترکیب فشار متحدان عربی، هشدار پنتاگون درباره تقویت پدافند ایران و نقش میانجیگرانه پاکستان، نهایتاً فرمان حمله را به تعویق انداخت.
هرچه هست شب گذشته شب پرآشوبی برای ساکنان جنوب کشور بوده است. قشم به دلیل موقعیت جغرافیاییاش در قلب تنگه هرمز، یکی از حساسترین نقاط امنیتی منطقه محسوب میشود. هرگونه تحرک نظامی در این منطقه، بازتابی فراتر از مرزهای ایران دارد و میتواند واکنش زنجیرهای از سوی ناوگان پنجم آمریکا، نیروهای دریایی ایران و حتی کشورهای حاشیه خلیج فارس را به دنبال داشته باشد.
