بازار ۳۲۲ میلیارد دلاری که از ذخایر ارزی ۹۵ کشور بزرگتر شد
اقتصاد۲۴- در نقطهای از اقتصاد جهانی که مرز پول رسمی و دارایی دیجیتال هر روز کمرنگتر میشود، استیبلکوینها دیگر یک ابزار جانبی در بازار رمزارزها نیستند؛ آنها به یک شاخص قدرت مالی جدید تبدیل شدهاند. جایی که حجم گردش این داراییهای متصل به دلار و یورو از ذخایر ارزی رسمی ۹۵ کشور جهان عبور کرده، پرسش اصلی دیگر درباره «رشد کریپتو» نیست، بلکه درباره بازتعریف مفهوم ذخیره ارزی و کنترل جریان سرمایه است.
این تحول، فقط یک جابهجایی تکنولوژیک نیست؛ نشانهای است از انتقال تدریجی بخشی از نقدینگی جهانی از نظام بانکی سنتی به زیرساختهای غیرمتمرکز. جایی که دلارها نه در ترازنامه بانکهای مرکزی، بلکه روی بلاکچین و در قالب توکنهای دلاری در حال گردشاند — تغییری که هم فرصتهای تازه برای تجارت و پرداخت ایجاد میکند و هم نگرانیهای جدی درباره ثبات مالی و کنترل جریان سرمایه در اقتصادهای مختلف بهدنبال دارد.
کویندسک نوشت، میزان دلارها و سایر ارزهای فیات که توسط کاربران خارج از کانالهای بانکی سنتی نگهداری میشود، اکنون از ذخایر ارزی رسمی ۹۵ کشور جهان فراتر رفته است.
ارزش تجمیعی همه استیبلکوینها به رکورد تاریخی ۳۲۲ میلیارد دلار رسیده و از ذخایر ارزی کشورهایی مانند لهستان، تایلند، مکزیک و حتی اقتصادهای توسعهیافتهای همچون بریتانیا، کانادا و صادرکننده نفت بزرگ امارات متحده عربی نیز بیشتر شده است.
در واقع، حجم دلارها و سایر ارزهای فیات که خارج از شبکه بانکی سنتی در گردش هستند، اکنون از ذخایر ارزی رسمی — که بهعنوان سپر حفاظتی کشورها در برابر شوکهای اقتصادی خارجی عمل میکنند — در اکثر کشورها بیشتر شده است.
استیبلکوینها نسخههای توکنیزهشده ارزهای فیات هستند که روی بلاکچین صادر میشوند. ارزش آنها بهصورت ۱ به ۱ به دلار آمریکا یا سایر ارزها مانند یورو، ین، فرانک سوئیس و دیگر ارزها متصل است. ارزش بازار آنها در سالهای اخیر چندین برابر رشد کرده و بخش عمده فعالیت آنها در استیبلکوینهای دلاری مانند تتر USDT و USD Coin (USDC) متمرکز است.
این رشد نشاندهنده سرعت بالای مهاجرت سرمایه به زیرساختهای بلاکچینی است.
ذخایر ارزی (FX reserves) شامل دلار، یورو، ین و طلایی است که بانکهای مرکزی برای تثبیت ارزش پول ملی، پرداخت بدهیهای خارجی و تأمین واردات انرژی و سایر کالاها نگهداری میکنند. تنها ۱۴ کشور جهان — به رهبری چین، ژاپن، روسیه، هند، تایوان و آلمان — ذخایری بیشتر از ارزش بازار استیبلکوینها دارند.
شمشیری دو لبه
استیبلکوینها بهطور گسترده در معاملات رمزارزی استفاده میشوند. آنها به کاربران اجازه میدهند بدون بازگشت به ارزهای فیات، از داراییهای پرنوسان خارج شوند. در پروتکلهای دیفای (DeFi)، بهعنوان لایه تسویه عمل میکنند و در پرداختهای فرامرزی، راهی سریعتر و ارزانتر برای انتقال پول بین کشورها فراهم میسازند و در عین حال از سیستمهای بانکی سنتی عبور میکنند.
بانک تسویه حسابهای بینالمللی (BIS) در گزارشی جدید اعلام کرده است: «استفاده از استیبلکوینها در پرداختهای فرامرزی رشد کرده است، بهویژه در مسیرهایی که بانکداری کارگزاری سنتی کند یا پرهزینه است. جریانهای فرامرزی استیبلکوینها از سال ۲۰۲۲ بهطور قابل توجهی افزایش یافتهاند، با فعالیت ویژه در مناطقی که با تورم بالا و نوسانات نرخ ارز مواجه هستند.»
اما سهولت جابهجایی پول با یک ریسک نیز همراه است.
تراکنشهای استیبلکوین میتواند موجب خروج سرمایه شود و کشورهای دارای کسری حساب جاری را در برابر کاهش ارزش پول ملی آسیبپذیر کند.
BIS همچنین اعلام کرد: «افزایش جریان استیبلکوینها با کاهش ارزش بعدی ارزهای داخلی، انحراف از برابری نرخ بهره پوششدادهشده و افزایش شکاف بین نرخهای رسمی و نرخهای ضمنی استیبلکوین در بازارهای تفکیکشده همراه است (Aldasoro et al., 2026).»
این بانک افزود: «این الگوها با این واقعیت سازگار است که استیبلکوینها امکان دور زدن کنترلهای سرمایه را فراهم میکنند و سازوکاری نسبتاً بدون اصطکاک برای انتقال پسانداز به ابزارهای دلاری در اختیار ساکنان اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه قرار میدهند.»
