راز مقاومت عجیب بازار طلا در برابر سقوط جهانی/ الان وقت خرید طلاست یا فروش؟
اقتصاد۲۴- بازار طلا و سکه این روزها یکی از عجیبترین و در عین حال آموزندهترین دورههای خود را سپری میکند. در حالی که از فرسنگها آنطرفتر و در تالارهای معاملاتی نیویورک و لندن، صدای سقوط آزاد اونس جهانی به گوش میرسد و قیمت طلا با شدتی کمسابقه کانالهای حمایتی را یکی پس از دیگری دست میدهد، در بازار سبزهمیدان و چهارراه استانبول تهران، آرامش و حتی یک نوع چسبندگی و مقاومت قیمتی عجیب حکمفرماست. برای مردمی که سالهاست عادت کردهاند با هر عطسه اونس جهانی، تب کنند و با هر جهش نوسانگیران، به سمت طلافروشیها بدوند، پدیده کنونی کمی گنگ و مبهم به نظر میرسد.
با زبانی ساده و بدون پیچیدگیهای خستهکننده فرمولهای ریاضی، پشت پرده این الاکلنگ اقتصادی را بررسی میکنیم تا ببینیم در این شرایط، خریدن این فلز زرد عقلانیتر است یا فروختن آن؟
در بازار جهانی چه میگذرد؟ چرا اونس سقوط کرد؟
برای درک وضعیت داخلی، ابتدا باید چشمانمان را به ویترین جهانی بدوزیم. قیمت هر اونس طلا در معاملات جهانی با ریزشی سنگین و کمسابقه (حدود ۱.۹ درصد تنها در یک روز) مواجه شده و به محدوده ۴۱۸۱ دلار سقوط کرده است. این سقوط به حدی شدید بوده که طلا را به پایینترین سطح خود در ۱۱ هفته اخیر کشانده است. اما چه شد که پناهگاه امن سرمایهگذاران جهانی اینگونه ترک برداشت؟
تحلیلگران بینالمللی سهضلعی «دلار، نفت و فدرال رزرو» را متهمان اصلی این فرود اضطراری میدانند. مسئله این است که ارزش دلار در بازارهای جهانی افزایش یافته است. از آنجا که طلا در جهان با اسکناس سبز آمریکایی قیمتگذاری میشود، قوی شدن دلار به این معناست که طلا برای دارندگان سایر ارزها (مثل یورو، یوآن یا ین) گرانتر تمام میشود و در نتیجه تقاضا برای آن افت میکند.
از سوی دیگر قیمت نفت رشد داشته و این یعنی تشدید خطرات تورمی در اقتصادهای بزرگ. وقتی تورم جهانی با اهرم انرژی تهدید به صعود میکند، بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو) مجبور میشود نرخ بهره را برای مدت طولانیتری در سطوح بالا نگه دارد. نرخ بهره بالا یعنی جذابیت بیشتر برای سپردههای دلاری و اوراق قرضه خزانهداری آمریکا، و این دقیقاً همان سم مهلکی است که رمق طلا را میگیرد؛ چرا که طلا دارایی بدون سود دورهای است و وقتی اوراق قرضه سود تپل میدهند، سرمایهگذاران طلاهای خود را میفروشند تا اوراق بخرند.
بیشتر بخوانید: هشدار مهم اتحادیه به خریداران طلا/ الان طلا بخریم یا نخریم؟
یکی دیگر از دلایل این افت، توقف یا کند شدن خرید طلا از سوی خریداران بزرگی مانند بانک مرکزی چین و برخی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بود که به دلیل ابهامات اقتصادی دست از خرید کشیده بودند. هرچند خبرها نشان میدهد چین دوباره چراغ خاموش در حال بازگشت به بازار است.
حتی کارشناسان بینالمللی مانند ایلیا اسپیواک معتقدند اگر طلا مرز حمایتی ۴۱۰۰ دلار را به سمت پایین بشکند، ممکن است تا پایان سال جاری میلادی حتی شاهد ریزش آن تا کانال ۳۵۰۰ دلار باشیم که این یعنی یک دگرگونی اساسی در نقشه راه این بازار.
تناقض در بازار ایران؛ چرا طلا در تهران سقوط نکرد؟
حالا برگردیم به پیادهروهای شلوغ بازار تهران. طبق گزارشهای میدانی و روایت مسئولان صنفی، هر گرم طلای ۱۸ عیار در بازار ایران در کانال ۱۷ تا ۱۸ میلیون تومان (به طور دقیقتر حدود ۱۷ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان) نوسان میکند و قیمت سکه امامی نیز در محدوده ۱۸۱ میلیون تومان ایستاده است.
اینجاست که این پرسش بزرگ برای شهروندان پیش میآید: چطور اونس جهانی در یک هفته بیش از ۱۷۰ دلار ریزش کرده، اما در داخل ایران خبری از ریزشهای آبشاری و متناسب نیست؟ پاسخ این معما در دو عامل کلیدی نهفته است.
اول؛ پاتک دلار به اونس: فرمول تعیین قیمت طلا در ایران دو بال دارد؛ یک بال اونس جهانی و بال دیگر نرخ دلار آزاد در بازار داخلی. در روزهای گذشته، همزمان با سقوط اونس، نرخ ارز در بازار داخلی با افزایش حدود ۵ هزار تومانی مواجه شد. این صعود دلار داخلی، مثل یک سپر ضربهگیر عمل کرد و اجازه نداد موج ریزش جهانی به طور کامل به ویترین طلافروشیهای تهران برسد و قیمتها را پایین بکشد.
دوم؛ حباب معکوس و رکود استخوانسوز: واقعیت تلخ این است که بازار طلای ایران با یک رکود عمیق و کاهش شدید تقاضا دستوپنجه نرم میکند. آنطور که نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران فاش کرده، واحدهای تولیدی و کارگاههای طلاسازی کشور طی یک سال گذشته با افت وحشتناک ۴۰ تا ۴۵ درصدی در تولید مواجه شدهاند. مردم پولی برای خرید طلا ندارند یا ترجیح میدهند نظارهگر باشند. این نبود تقاضا باعث شده طلا در بازار ایران حتی حدود ۳۷۰ تا ۴۰۰ هزار تومان کمتر از ارزش واقعی و ذاتی فرمول جهانیاش معامله شود. به عبارتی، بازار طلا پیشاز این هم به دلیل رکود داخلی خالی از باد و حباب اضافی قیمتی در بخش مصنوعات بود.
در شرایطی که در سال جاری بازارهای موازی مثل مسکن و خودرو افزایش قیمتهای چشمگیری را پشت سر گذاشتهاند، طلا به دلیل همین رکود و کنترل نسبی ارز توسط بانک مرکزی، عملاً از قافله گرانیها جا مانده و بازاری کاملاً آرام و بیرمق را تجربه میکند.
وقت خرید است یا فروش؟ راهبرد عقلانی برای مردم چیست؟
یکی از پاشنه آشیلهای همیشگی ما در رفتارهای اقتصادی، خرید در اوج گرانی و فروش در اوج ارزانی از ترس ضرر بیشتر است. در این موقعیت الاکلنگی، چه باید کرد؟
رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران رسماً به خریداران و متقاضیان چراغ سبز نشان داده است. استدلال صنفی و تحلیلی وی ساده است و میگوید که طلا در ماههای گذشته به اندازه کافی اصلاح قیمت داشته، تخلیه حباب شده و پایینتر از ارزش جهانیاش ایستاده است. از طرفی با توجه به کفسازی قیمتها در کانالهای فعلی، انتظار یک ریزش سنگین و ناگهانی دیگر در بازار داخلی وجود ندارد و نوسانات بعدی احتمالاً در حد همان ۱ تا ۳ درصد طبیعی بازار خواهد بود. بنابراین، شرایط کنونی از دیدگاه کارشناسی، یک «محدوده امن و باثبات» برای ورود خریداران ارزیابی میشود.
اکنون، اما وقت فروش اضطراری نیست. یعنی اگر طلا دارید و از ریزشهای اونس جهانی ترسیدهاید، دست به فروش هیجانی نزنید. چسبندگی قیمت طلا در داخل به دلیل نرخ دلار و تورم ساختاری نشان میدهد که طلا در بلندمدت راه خود را برای جبران عقبماندگی از سایر بازارها پیدا خواهد کرد. فروش طلا در این شرایط رکودی، یعنی واگذاری دارایی در کف قیمتی به نفع دلالان باهوش بازار.
آرامش قبل از طوفان یا ثبات پایدار؟
پاسخ به این سوال به سیاستهای کلان اقتصادی کشور در ماههای پیشرو بستگی دارد. تا زمانی که بانک مرکزی بتواند با ابزارهای خود، افسار نرخ ارز را در همین محدودهها حفظ کند و مانع از جهشهای ناگهانی دلار شود، بازار طلا نیز در همین کانالهای باثبات فعلی به پیادهروی آرام خود ادامه خواهد داد و نوسانات اونس جهانی تنها میتواند موجهای کوچکی روی این دریاچه آرام ایجاد کند.
گزارشها نشان میدهند که تا فعلا نوسان تند و غافلگیرکنندهای در راه نخواهد بود. بازار به یک تعادل نسبی هرچند همراه با رکود رسیده است؛ تعادلی که برای مصرفکننده واقعی و خریدارانی که ماههاست از ترس گرانی عقب نشسته بودند، یک «فرصت ورود مطمئن» و برای سرمایهگذاران قدیمی، دعوتی به صبوری و پرهیز از رفتارهای هیجانی است. در چهاردیواری اقتصاد ایران، طلا شاید این روزها کمی تنبل و خوابآلود به نظر برسد، اما تاریخ نشان داده این فلز گرانبها همیشه بیدار است و ارزش دارایی صبوران را حفظ خواهد کرد.
