معرفی سامانه موشکی MADIS؛ شکارچی جدید پهپادها در ارتش تفنگداران دریایی آمریکا

اقتصاد۲۴- سامانه پدافند هوایی ارتفاع پایین ضد پهپاد MADIS، یک سامانه تخصصی دفاع هوایی برد کوتاه است که به شکل خواص برای مقابله با پهپاد‌ها ساخته شده و هدف ان پوشش اهداف پایین پرواز است. هدف از طرفی این سیستم یک سیستم ماژولار با تحرک بالا است که به سرعت بتوان ان را در منطقه نبرد مستقر کرد.

سیستم مدیس پایه خودروی تاکتیکی سبک مشترک JLTV طراحی شده و هدف اصلی آن مقابله با تهدیدات هوایی در ارتفاع پایین به‌ویژه پهپادها، بالگرد‌ها و اهداف پرنده کم‌سرعت در میدان نبرد مدرن است.

خودروی تاکتیکی سبک مشترک JLTV یک پلتفرم زرهی چندمنظوره و بسیار متحرک است که برای جایگزینی تدریجی خودرو‌های هاموی در نیرو‌های مسلح ایالات متحده طراحی شد و با هدف ایجاد توازن میان تحرک بالا، حفاظت زرهی پیشرفته و قابلیت حمل تجهیزات متنوع توسعه یافته است. این خودرو به یک موتور دیزل توربوشارژ ۸ سیلندر V شکل از خانواده Duramax با حجم حدود ۶٫۶ لیتر مجهز است که توانی در حدود ۳۴۰ اسب بخار و گشتاور بالا تولید می‌کند و امکان حرکت قدرتمند در مسیر‌های ناهموار و شرایط رزمی سخت را فراهم می‌سازد. قدرت موتور از طریق یک جعبه‌دنده اتوماتیک شش‌سرعته Allison به هر چهار چرخ منتقل می‌شود که باعث بهبود شتاب، کنترل بهتر و قابلیت مانور بالا در زمین‌های مختلف می‌گردد.JLTV دارای سیستم تعلیق مستقل پیشرفته TAK-۴i است که به‌طور هوشمند با شرایط زمین تطبیق یافته و ضمن افزایش پایداری خودرو، خستگی خدمه را کاهش داده و دقت عملکرد سامانه‌های نصب‌شده روی آن را بالا می‌برد. حداکثر سرعت این خودرو در جاده به حدود ۱۱۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسد و برد عملیاتی آن بسته به پیکربندی و شرایط مأموریت در حدود ۴۸۰ کیلومتر است که آن را برای عملیات‌های طولانی‌مدت مناسب می‌سازد. ظرفیت حمل بار JLTV بسته به نوع زره و مأموریت بین حدود ۱۶۰۰ تا بیش از ۲۳۰۰ کیلوگرم متغیر است و این توان بالا امکان نصب سامانه‌های سنگین و پیشرفته‌ای مانند سامانه پدافندی MADIS را بدون افت عملکرد فراهم می‌کند. سطح حفاظت زرهی این خودرو به‌صورت ماژولار طراحی شده و می‌تواند در برابر تهدیدات بالستیک، ترکش توپخانه، مین‌های زمینی و بمب‌های کنار جاده‌ای مقاومت بالایی ایجاد کند. مجموع این ویژگی‌های فنی باعث شده JLTV به‌عنوان یک بستر ایده‌آل برای سامانه‌های رزمی مدرن از جمله پدافند هوایی کوتاه‌برد، نقش کلیدی در افزایش بقاپذیری، تحرک و کارایی یگان‌های رزمی ایفا کند.

این سامانه از دو گونه مکمل تشکیل شده است که شامل MADIS Mk۱ با شناسه عملیاتی AN/MSY-۲ (v) ۱ و MADIS Mk۲ با شناسه AN/MSY-۲ (v) ۲ می‌شود و طراحی دوگانه آن باعث ایجاد یک لایه دفاعی انعطاف‌پذیر و چندمنظوره می‌گردد.

MADIS Mk۱ نسخه درگیری مستقیم سامانه محسوب می‌شود و به ایستگاه تسلیحاتی کنترل از راه دور Kongsberg Defense Protector RS۶ مجهز است که امکان هدف‌گیری و شلیک دقیق را بدون قرار گرفتن خدمه در معرض تهدید فراهم می‌کند. این ایستگاه تسلیحاتی شامل توپ زنجیری ۳۰ میلی‌متری XM۹۱۴E۱ است که توانایی درگیری مؤثر با اهداف هوایی و زمینی سبک را دارد و به دلیل نرخ آتش، دقت بالا و قابلیت استفاده از مهمات متنوع، نقش اصلی در نابودی تهدیدات نزدیک را ایفا می‌کند.

توپ زنجیری XM۹۱۴E۱ یک سلاح خودکار ۳۰ میلی‌متری با دقت و قابلیت اطمینان بالا است که برای درگیری با اهداف هوایی کم‌ارتفاع و همچنین اهداف زمینی سبک طراحی شده و به‌عنوان سلاح اصلی سامانه‌هایی مانند MADIS Mk۱ به کار می‌رود. این توپ بر پایه مکانیزم زنجیری عمل می‌کند، به این معنا که فرآیند تغذیه، مسلح‌سازی و شلیک توسط یک موتور الکتریکی کنترل می‌شود و نه نیروی پس‌زنی گلوله، که این ویژگی باعث افزایش ایمنی، کاهش گیرکردن مهمات و امکان کنترل دقیق نرخ آتش می‌شود.XM۹۱۴E۱ قادر است نرخی در حدود ۲۰۰ تیر در دقیقه ایجاد کند که برای درگیری مؤثر با اهداف سریع و مانورپذیر مانند پهپاد‌ها و بالگرد‌ها بسیار مناسب است.

 کالیبر ۳۰×۱۱۳ میلی‌متری این توپ امکان استفاده از انواع مهمات شامل انفجاری، انفجاری-ترکشی و مهمات آموزشی را فراهم می‌کند و به اپراتور اجازه می‌دهد بسته به نوع تهدید، مهمات مناسب را انتخاب کند. برد مؤثر این سلاح علیه اهداف هوایی و زمینی در حدود ۳ تا ۴ کیلومتر است که پوشش مناسبی برای دفاع نزدیک ایجاد می‌کند.XM۹۱۴E۱ به دلیل طراحی نسبتاً سبک و ابعاد جمع‌وجور، برای نصب روی ایستگاه‌های تسلیحاتی کنترل از راه دور مانند Kongsberg RS۶ ایده‌آل است و می‌تواند با سامانه‌های اپتیکی EO/IR و راداری یکپارچه شده و شلیک دقیق حتی در حال حرکت خودرو را ممکن سازد. دقت بالا، قابلیت اطمینان در شرایط سخت محیطی، امکان شلیک کنترل‌شده و تطبیق‌پذیری با سامانه‌های مدرن فرماندهی و کنترل، این توپ را به یک گزینه بسیار مؤثر برای دفاع هوایی کوتاه‌برد و مقابله با تهدیدات نوین به‌ویژه پهپاد‌ها تبدیل کرده است. این توپ را میتوان علیه اهداف زمینی نیز به راحتی استفاده کرد

بیشتر بخوانید:کلاهک‌های بارانی و خوشه‌ای در موشک‌های بالستیک: ابزار یا سلاح؟

در کنار آن، مسلسل ۷٫۶۲ میلی‌متری M۲۴۰ برای مقابله با اهداف نزدیک‌تر و تهدیدات سبک‌تر تعبیه شده و انعطاف عملیاتی سامانه را افزایش می‌دهد. این سلاح حدود ۸۰۰ متر برد موثر دارد.

توپ ۳۰ میلیمتری خودکار، مسلسل ۷.۶۲ میلیمتری، موشک استینگر

همچنین در این نسخه، موشک‌های پدافند هوایی استینگر به‌صورت نصب‌شده روی برجک به کار رفته‌اند که امکان درگیری با اهداف هوایی در برد بیشتر و خارج از دسترس توپ را فراهم کرده و توان مقابله با بالگرد‌ها و هواگرد‌های کم‌ارتفاع را به سامانه می‌دهد.

موشک پدافند هوایی FIM-۹۲ Stinger یک موشک دوش‌پرتاب و کوتاه‌برد بسیار پیشرفته است که برای مقابله با اهداف هوایی کم‌ارتفاع مانند بالگردها، هواپیما‌های تهاجمی و پهپاد‌ها طراحی شده و به‌عنوان یکی از مؤثرترین سامانه‌های دفاع هوایی نزدیک در جهان شناخته می‌شود. این موشک از سامانه هدایت حرارتی پیشرفته استفاده می‌کند که قادر است امضای حرارتی هدف را با دقت بالا شناسایی کرده و آن را از فریب‌دهنده‌های حرارتی مانند فلر تشخیص دهد، موضوعی که احتمال اصابت را در محیط‌های جنگ الکترونیک به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد. استینگر دارای طولی در حدود ۱٫۵ متر و وزنی نزدیک به ۱۰ کیلوگرم است که امکان نصب آن روی پلتفرم‌های متحرک مانند برجک‌های سامانه MADIS را فراهم می‌سازد. سرجنگی این موشک از نوع انفجاری شدید با فیوز مجاورتی و ضربه‌ای است که با نزدیک‌شدن به هدف یا برخورد مستقیم فعال شده و با ایجاد ترکش‌های پرسرعت، هدف هوایی را منهدم می‌کند. برد عملیاتی موشک استینگر معمولاً بین ۴ تا ۸ کیلومتر است و می‌تواند اهدافی را در ارتفاع پایین تا متوسط رهگیری کند که این ویژگی آن را به مکملی بسیار مؤثر برای توپ‌های پدافندی نزدیک تبدیل می‌کند. سرعت موشک بیش از ۲ ماخ است که امکان درگیری سریع با اهداف پرسرعت و کاهش زمان واکنش دشمن را فراهم می‌سازد. در سامانه MADIS Mk۱، موشک‌های استینگر به‌صورت نصب‌شده روی برجک و یکپارچه با سامانه‌های اپتیکی EO/IR و سامانه فرماندهی و کنترل استفاده می‌شوند، به‌طوری که هدف‌گیری، شناسایی و شلیک با دقت بالا و در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام می‌شود. ترکیب موشک استینگر با توپ ۳۰ میلی‌متری و سامانه‌های جنگ الکترونیک باعث ایجاد یک لایه دفاعی چندسطحی می‌شود که می‌تواند تهدیدات هوایی را در فواصل مختلف شناسایی و منهدم کرده و نقش کلیدی در افزایش بقاپذیری یگان‌های زمینی در میدان نبرد مدرن ایفا کند.

MADIS Mk۱ به سامانه‌های پیشرفته اپتیکی الکترواپتیکی و فروسرخ EO/IR مجهز است که قابلیت کشف، شناسایی و رهگیری اهداف را در شرایط نوری مختلف از روز تا شب و حتی در محیط‌های با دید محدود تضمین می‌کند. علاوه بر این، وجود سامانه‌های جنگ الکترونیک چندمنظوره در این نسخه امکان اخلال، فریب و تضعیف سامانه‌های هدایت و ارتباطی دشمن را فراهم کرده و نقش مهمی در مقابله با تهدیدات هوشمند و پهپاد‌های مجهز به لینک داده ایفا می‌کند.

در مقابل، MADIS Mk۲ به‌عنوان نسخه تخصصی مقابله با سامانه‌های بدون سرنشین یا C-UAS طراحی شده و اگرچه از همان ایستگاه تسلیحاتی RS۶ و تسلیحات توپ ۳۰ میلی‌متری و مسلسل ۷٫۶۲ میلی‌متری بهره می‌برد، اما فاقد موشک‌های Stinger است و تمرکز آن بر کشف، کنترل و هماهنگی عملیات پدافندی است. این نسخه به یک رادار ۳۶۰ درجه متشکل از چهار رادار RADA aCHR یا RPS-۶۲ مجهز شده که پوشش کامل محیط اطراف را فراهم می‌کند و امکان کشف سریع اهداف کوچک، کم‌سطح و کم‌مقطع راداری مانند پهپاد‌ها را در فواصل مناسب مهیا می‌سازد. این رادار قادر است اهداف هوایی کوچک مانند پهپاد‌های کلاس کوچک و مینی را در بردی در حدود ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر کشف و رهگیری کند و برای اهداف بزرگ‌تر مانند بالگرد‌ها یا پهپاد‌های متوسط، این برد می‌تواند به حدود ۲۰ کیلومتر یا بیشتر نیز افزایش یابد. در نقش تخصصی مقابله با تهدیدات کم‌ارتفاع، تمرکز اصلی RPS-۶۲ نه صرفاً بر برد بسیار بلند، بلکه بر کشف سریع، دقت بالا، رهگیری هم‌زمان چندهدفه و پوشش ۳۶۰ درجه است، به‌گونه‌ای که بتواند در فاصله‌ای امن و مؤثر، هشدار زودهنگام لازم را برای فعال‌سازی سامانه‌های جنگ الکترونیک، توپ یا موشک فراهم کند. این سطح برد برای یک رادار سبک و متحرک که روی خودرویی مانند JLTV نصب می‌شود کاملاً بهینه محسوب می‌شود و امکان ایجاد یک حباب دفاعی کارآمد در اطراف یگان‌های رزمی را فراهم می‌سازد.

MADIS Mk۲ همچنین دارای سامانه‌های جنگ الکترونیک چندمنظوره پیشرفته است که به‌طور خاص برای شناسایی و اخلال در لینک‌های ارتباطی و ناوبری پهپاد‌ها بهینه شده‌اند و می‌توانند بدون نیاز به شلیک فیزیکی، تهدید را از کار بیندازند. وجود مجموعه فرماندهی و کنترل پیشرفته در این نسخه امکان تبادل داده بلادرنگ با سایر واحد‌ها و سامانه‌های پدافندی را فراهم می‌کند و باعث هماهنگی کامل در میدان نبرد و ایجاد شبکه دفاع هوایی یکپارچه می‌شود. هر دو نسخه MADIS به سامانه دید گیمبال‌دار نصب‌شده روی دکل CM۲۶۲ ساخت Ascent Vision Technologies مجهز هستند که با افزایش ارتفاع حسگرها، برد دید و دقت شناسایی اهداف را به شکل قابل‌توجهی ارتقا می‌دهد. در مجموع، ترکیب MADIS Mk۱ و Mk۲ یک سامانه دفاع هوایی لایه‌ای، متحرک و انعطاف‌پذیر را شکل می‌دهد که قادر است تهدیدات هوایی کم‌ارتفاع به‌ویژه پهپاد‌ها را کشف، رهگیری و منهدم کند و به‌طور چشمگیری توان پدافند هوایی تفنگداران دریایی ایالات متحده را در محیط‌های عملیاتی مدرن افزایش دهد.

این سیستم را یک خودروی تاکتیکی کوچکتر نیز همراهی میکند که نسخه حسگری و فرماندهی سامانه MADIS است. این خودرو بر پایه JLTV با پیکربندی بازتر (Open-top / Missionized) ساخته شده و نقش آن درگیری مستقیم نیست، بلکه کشف، پایش و مدیریت تهدیدات هوایی است. سامانه‌ای که بالای خودرو یک مجموعه راداری است که از چهار آنتن آرایه فازی تشکیل شده و هر آنتن یک بخش ۹۰ درجه‌ای از فضا را پوشش می‌دهد، به‌طوری که در مجموع پوشش کامل ۳۶۰ درجه بدون هیچ‌گونه چرخش مکانیکی ایجاد می‌شود. این رادار از خانواده رادار‌های RADA aCHR / RPS-۶۲ یا نمونه‌های مشتق‌شده آن است که به‌طور خاص برای کشف اهداف کوچک، کم‌ارتفاع و کم‌مقطع مانند پهپاد‌ها طراحی شده‌اند. قرارگیری رادار روی یک سازه مرتفع بالای خودرو باعث می‌شود خط دید راداری افزایش یابد و کشف اهدافی که در ارتفاع بسیار پایین پرواز می‌کنند زودتر انجام شود. در کنار رادار، این خودرو معمولاً به سامانه‌های پردازش داده، ارتباطات امن و فرماندهی و کنترل (C۲) مجهز است و خدمه داخل خودرو داده‌های خام راداری را به اطلاعات عملیاتی قابل استفاده تبدیل می‌کنند. این اطلاعات سپس از طریق لینک داده به خودرو‌های MADIS Mk۱ و Mk۲ یا سایر سامانه‌های پدافندی اطراف ارسال می‌شود تا درگیری سخت با توپ و موشک یا درگیری نرم با جنگ الکترونیک انجام گیرد. نکته مهم این است که این خودرو به‌صورت عامدانه فاقد تسلیحات سنگین است، زیرا مأموریت آن «دیدن و هدایت» است نه «شلیک»، و همین تفکیک نقش باعث افزایش بقاپذیری کل سامانه می‌شود

سامانه پدافند هوایی یکپارچه تفنگداران دریایی MADIS با ترکیب هوشمندانه فناوری‌های پیشرفته تسلیحاتی، راداری، الکترونیکی و فرماندهی-کنترلی، نمونه‌ای برجسته از نسل جدید سامانه‌های دفاع هوایی کوتاه‌برد و متحرک است که برای پاسخ به تهدیدات پیچیده و نوظهور طراحی شده است. این سامانه با بهره‌گیری از معماری چندلایه و شبکه‌محور، قابلیت کشف زودهنگام، رهگیری دقیق و درگیری موثر با انواع اهداف هوایی به‌ویژه پهپاد‌ها و تهدیدات کم‌ارتفاع را فراهم می‌آورد و به‌واسطه انعطاف‌پذیری بالا در پیکربندی و عملکرد، می‌تواند در محیط‌های رزمی مختلف و شرایط پرچالش به‌خوبی عمل کند. وجود دو نسخه مکمل MADIS Mk۱ و Mk۲ به همراه سامانه‌های پشتیبان راداری و فرماندهی توزیع‌شده، سطح بقاپذیری، تحرک و کارایی یگان‌های دفاع هوایی تفنگداران دریایی را به طرز قابل‌توجهی افزایش داده و نمونه‌ای موفق از هماهنگی بین سامانه‌های تسلیحاتی و اطلاعاتی به شمار می‌آید. با توجه به رشد روزافزون تهدیدات پهپادی و تغییرات سریع در فناوری‌های جنگ الکترونیک، سامانه MADIS نقشی حیاتی در حفظ برتری هوایی در میدان نبرد‌های نزدیک و حمایت از نیرو‌های زمینی ایفا می‌کند و نشان‌دهنده مسیر توسعه سامانه‌های دفاع هوایی آینده با تمرکز بر انعطاف‌پذیری، خودکارسازی و یکپارچگی شبکه‌ای است.

منبع: جنگاوران