«بازارآن» نسخه بانک توسعه تعاون برای هوشمندسازی تامین مالی تولید
اقتصاد۲۴- در همین چارچوب، بانک توسعه تعاون با رونمایی از پلتفرم «بازارآن» تلاش کرده است گامی فراتر از بانکداری سنتی بردارد و نقش خود را از یک پرداخت کننده تسهیلات، به یک بازیگر فعال در مدیریت زنجیره تامین و توسعه اکوسیستم مالی بخش تعاون ارتقا دهد. این رویکرد، رویکردی است که همسو با سیاستهای جدید وزارت امور اقتصادی و دارایی در حوزه توسعه ابزارهای نوین تامین مالی نیز ارزیابی میشود.
بانک توسعه تعاون به عنوان بانک تخصصی و توسعهای بخش تعاون، طی سالهای گذشته مسئولیت مهمی در تامین مالی تعاونی ها، بنگاههای کوچک و متوسط، کسب و کارهای محلی و واحدهای تولیدی برعهده داشته است. ماموریت این بانک تنها پرداخت تسهیلات نیست، بلکه تقویت ظرفیتهای اقتصادی بخش تعاون، افزایش دسترسی فعالان این حوزه به منابع مالی و کمک به توسعه اشتغال و تولید نیز بخشی از وظایف آن به شمار میرود. همین ماموریت توسعهای سبب شده است که حرکت به سمت ابزارهای هوشمند مالی برای این بانک، بیش از سایر بانکهای تجاری اهمیت پیدا کند.
مهمترین ویژگیهای «بازارآن»
«بازارآن» نیز دقیقا در همین نقطه تعریف میشود. این پلتفرم بستری است که تلاش میکند تامین مالی را از یک عملیات صرفا بانکی به بخشی از فرآیند تجارت تبدیل کند. در این مدل، اعتبار دیگر به صورت عمومی و بدون ارتباط با یک معامله مشخص پرداخت نمیشود، بلکه مستقیما به خرید و فروش واقعی کالا و خدمات در زنجیره تامین متصل خواهد شد.
این تفاوت، شاید مهمترین ویژگی بازارآن باشد، زیرا اتصال اعتبار به معاملات واقعی، علاوه بر افزایش شفافیت، امکان نظارت دقیقتر بر مصرف منابع بانکی را فراهم میکند و احتمال انحراف تسهیلات از اهداف اولیه را کاهش میدهد. به بیان دیگر، اعتبار دقیقا در همان نقطهای هزینه میشود که برای آن تعریف شده است.
از سوی دیگر، یکی از مهمترین گروههای هدف این پلتفرم، بنگاههای کوچک و متوسط و اعضای شبکه تعاونی کشور هستند، مجموعهای که همواره بیشترین نیاز را به سرمایه در گردش داشته، اما در بسیاری از موارد دسترسی آسانی به منابع مالی نداشتهاند. بازارآن تلاش میکند این فاصله را کاهش دهد و امکان دسترسی سریعتر و هدفمندتر این بنگاهها به منابع اعتباری را فراهم کند.
در کنار تامین مالی، دیجیتالی شدن فرآیندها نیز بخش مهمی از فلسفه شکل گیری این سامانه را تشکیل میدهد. در بازارآن، فرآیند انعقاد قراردادهای مرابحه به صورت هوشمند طراحی شده تا علاوه بر حذف بخش قابل توجهی از بروکراسی اداری و اسناد کاغذی، انطباق کامل عملیات با ضوابط شرعی و قانونی نیز تضمین شود. این موضوع میتواند هم سرعت ارائه خدمات را افزایش دهد و هم خطاهای اجرایی را به حداقل برساند.
نگاه بانک توسعه تعاون به بازارآن
نگاه بانک توسعه تعاون به بازارآن صرفا ایجاد یک سامانه فروش یا یک بازارگاه اینترنتی نیست. هدف، شکل گیری یک اکوسیستم مالی - تجاری است که در آن تولیدکنندگان، تامین کنندگان، شبکه توزیع، مصرف کنندگان و خدمات بانکی در یک بستر واحد با یکدیگر ارتباط داشته باشند. چنین مدلی این امکان را ایجاد میکند که بانک، علاوه بر تامین مالی، نقش فعال تری در مدیریت جریان اقتصادی میان بازیگران زنجیره ایفا کند.
ویژگی دیگری که این پلتفرم را از بسیاری از مدلهای سنتی متمایز میکند، اتکا به دادههای حاصل از معاملات واقعی است. تراکنشهایی که در این سامانه انجام میشود، به تدریج تصویری دقیقتر از رفتار بازار، نیاز مشتریان و الگوی فعالیت بنگاهها در اختیار بانک قرار میدهد. چنین دادههایی میتواند در آینده مبنای طراحی محصولات مالی جدید، ارزیابی دقیقتر ریسک اعتباری و ارائه خدمات متناسب با نیاز واقعی مشتریان قرار گیرد.
راه اندازی بازارآن همچنین میتواند به تقویت جایگاه تعاونیها در اقتصاد کشور کمک کند. یکی از چالشهای همیشگی بخش تعاون، پراکندگی فعالیتها و ضعف ارتباط میان حلقههای مختلف زنجیره اقتصادی بوده است. ایجاد بستری مشترک برای تعامل تولیدکنندگان، اتحادیه ها، تعاونیهای مصرف، شبکه توزیع و خدمات بانکی، میتواند زمینه شکل گیری همکاریهای گستردهتر و افزایش کارایی این بخش را فراهم کند.
در مراسم رونمایی از این سامانه نیز بر همین موضوع تاکید شد. مسئولان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بازارآن را گامی در جهت انسجام بخشی به فعالیتهای اقتصادی بخش تعاون دانستند و معتقدند این بستر میتواند حلقه اتصال عرضه کنندگان کالا و خدمات با متقاضیان و همچنین ابزار تامین مالی این ارتباط باشد.
از نگاه مدیران بانک توسعه تعاون نیز این پلتفرم پاسخی به یکی از دغدغههای قدیمی نظام بانکی، یعنی «اصابت تسهیلات به هدف» است، مسئلهای که سالها یکی از چالشهای نظام اعتباری کشور محسوب میشد.
در کنار این اهداف، بازارآن میتواند ظرفیتهای تازهای برای کسب و کارهای خرد، خانگی و مهارت محور نیز ایجاد کند. حذف واسطههای غیرضروری، تسهیل ارتباط مستقیم میان عرضه کننده و خریدار و افزایش دسترس پذیری خدمات بانکی، از جمله مزیتهایی است که این سامانه برای این گروه از فعالان اقتصادی به همراه خواهد داشت.
البته موفقیت چنین پلتفرمی تنها به فناوری وابسته نیست. توسعه زیرساختهای مالی، افزایش سرمایه بانک توسعه تعاون، گسترش همکاری اتحادیههای تعاونی و استقبال فعالان اقتصادی از این مدل جدید، عواملی هستند که میتوانند میزان اثرگذاری بازارآن را در آینده تعیین کنند.
با این حال، آنچه امروز قابل مشاهده است، تغییر رویکرد بانک توسعه تعاون از بانکداری مبتنی بر پرداخت تسهیلات به سمت بانکداری مبتنی بر مدیریت زنجیره ارزش است. اگر این مسیر با توسعه خدمات غیرنقدی، تکمیل اکوسیستم دیجیتال و همراهی بازیگران بخش تعاون ادامه پیدا کند، «بازارآن» میتواند فراتر از یک پلتفرم بانکی، به یکی از ابزارهای موثر تامین مالی هوشمند در اقتصاد تعاون ایران تبدیل شود. این پلتفرم ابزاری است که در آن اعتبار، تجارت و فناوری در یک مسیر مشترک برای حمایت از تولید و اقتصاد مولد قرار میگیرند.
