آشنایی با مفهوم لیبرالیسم اقتصادی
اقتصاد۲۴- محمد آیتی: لیبرالیسم اقتصادی یکی از مهمترین مکاتب اقتصادی جهان است که ریشه آن به قرن هجدهم و دوران روشنگری بازمیگردد. این مکتب بر این باور است که آزادی افراد در فعالیتهای اقتصادی، بهترین راه برای افزایش ثروت و رفاه جامعه است.
اصول لیبرالیسم اقتصادی چیست؟
آزادی انتخاب
افراد آزادند هر شغلی را انتخاب کنند، کسبوکار راه بیندازند، سرمایهگذاری کنند یا کالا و خدمات مورد نظر خود را خرید و فروش کنند.
مالکیت خصوصی
افراد و شرکتها حق دارند مالک دارایی، زمین، کارخانه یا سرمایه خود باشند و دولت نباید بدون دلیل قانونی آن را سلب کند.
بازار آزاد
قیمت کالاها و خدمات بر اساس عرضه و تقاضا تعیین میشود، نه با دستور دولت.
رقابت
اگر شرکتهای مختلف با هم رقابت کنند، معمولاً کیفیت محصولات افزایش و قیمتها کاهش مییابد.
دولت کوچک
دولت وظایفی مانند حفظ امنیت، اجرای قانون، حفاظت از حقوق مالکیت و جلوگیری از انحصار را بر عهده دارد، اما تا حد امکان در قیمتگذاری، تولید و تجارت دخالت نمیکند.
فرض کنید در یک شهر فقط یک نانوایی وجود دارد و دولت قیمت نان را تعیین میکند. اما اگر هر فردی بتواند نانوایی تأسیس کند و قیمت را خودش تعیین کند، چند نانوایی با هم رقابت میکنند. برای جذب مشتری، ممکن است کیفیت نان را بهتر کنند، قیمت را مناسبتر نگه دارند یا خدمات بهتری ارائه دهند. از اینرو طرفداران لیبرالیسم اقتصادی معتقدند این رقابت به نفع مصرفکننده است.
مزایای لیبرالیسم اقتصادی چیست؟
رشد سریعتر اقتصاد
افزایش سرمایهگذاری و کارآفرینی
ایجاد انگیزه برای نوآوری
افزایش تنوع کالاها و خدمات
رقابت بیشتر و بهبود کیفیت
معایب لیبرالیسم اقتصادی چیست؟
منتقدان میگویند اگر دولت بیش از حد کنار بکشد، ممکن است:
فاصله فقیر و غنی بیشتر شود.
شرکتهای بزرگ انحصار ایجاد کنند.
حقوق کارگران نادیده گرفته شود.
به محیط زیست آسیب برسد.
خدماتی مانند آموزش و درمان برای برخی افراد گران یا دشوار شود.
آیا امروز کشوری کاملاً لیبرال است؟
تقریباً هیچ کشوری امروز لیبرالیسم اقتصادی را بهصورت کاملاً خالص اجرا نمیکند. حتی کشورهایی مانند ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و سنگاپور نیز در کنار اقتصاد بازار، قوانینی برای مالیات، حمایت از مصرفکننده، بیمههای اجتماعی، محیط زیست و جلوگیری از انحصار دارند. به همین دلیل، اقتصاد بیشتر کشورهای جهان را میتوان اقتصاد بازار با نظارت دولت دانست، نه بازار کاملاً آزاد.
