چرا ۱۱ همت پول حقیقی در سه روز از بورس خارج شد؟ / مساله فقط ریسک جنگ نیست!
اقتصاد۲۴- بازار سهام برای سومین روز با خروج سنگین پول حقیقی روبه‌رو شد و مجموع خروج نقدینگی در سه روز به بیش از ۱۱ همت رسید. اگرچه نگرانی از احتمال ازسرگیری حملات نظامی همچنان یکی از مهم‌ترین عوامل فشار بر بورس است، اما ابهام در وضعیت پالایشگاه‌های بورسی، فرمول قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده‌های نفتی و نحوه اثرگذاری مصوبات دولت بر سود شرکت‌ها نیز به نگرانی سهامداران دامن زده است.
بورس تهران در روز یکشنبه ۲۶ مهرماه، در ادامه روند نزولی روز‌های گذشته، با خروج ۲.۸ همت پول حقیقی مواجه شد. این اتفاق در حالی رخ داد که روز گذشته نیز حدود ۷.۹ همت نقدینگی از بازار خارج شده بود و چهارشنبه ۲۲ مهرماه هم خالص خروج پول به ۴۴۱ میلیارد تومان رسید. به این ترتیب، در سه روز معاملاتی بیش از ۱۱ هزار میلیارد تومان پول از بازار سهام خارج شده است.
سایه تهدید جنگ بر بورس
یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر رفتار معامله‌گران، افزایش نگرانی‌ها درباره احتمال ازسرگیری درگیری‌های نظامی است. در روز‌های اخیر، گزارش‌هایی درباره بررسی گزینه‌های جدید حمله به ایران در رسانه‌های آمریکایی منتشر شد. اکسیوس و آتلانتیک نوشتند که دولت دونالد ترامپ از پنتاگون خواسته است گزینه‌های نظامی احتمالی را آماده کند؛ هرچند در آن زمان تصمیم نهایی درباره آغاز حملات گرفته نشده بود.
از سوی دیگر، دونالد ترامپ در اظهاراتی از احتمال حمله به تاسیسات هسته‌ای خبر داد. در نتیجه معامله گران در انتظار روشن‌تر شدن فضای سیاسی و احتمال بسته شدن بورس چنانکه در حمله قبلی اتفاق افتاد، سرمایه خود را از بورس بیرون کشیدند.
پالایشی‌ها هنوز تعیین تکلیف نشدند
در کنار ریسک‌های سیاسی، وضعیت صنعت پالایش نیز به یکی از مسائل مهم بازار سرمایه تبدیل شده است. نماد‌های شش شرکت پالایشی شامل پالایش نفت اصفهان، بندرعباس، تهران، تبریز، شیراز و لاوان در پی ابهام‌های مربوط به قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده‌های نفتی و بررسی وضعیت اطلاعاتی ناشران متوقف شدند. در ادامه، سازمان بورس اعلام کرد بازگشایی این نمادها به افشای اطلاعات از سوی شرکت‌ها و مشخص شدن وضعیت دستورالعمل جدید وابسته است.
ولی‌اله جعفری در خصوص بازگشایی نماد ۶ پالایشگاه که از ۸ مهر به دلیل ابهام در تمدید تخفیف نرخ خوراک با توقف نماد مواجه‌اند، گفت: بازگشایی نماد‌های معاملاتی شرکت‌های پالایشی مشروط به اعلام تصمیمات اتخاذ شده هیات دولت است تا بر مبنای آن شرکت‌های پالایشی اقدام به افشای اطلاعات و صورت‌های مالی کنند.
به گفته او؛ چنانچه تصمیم نسبت به دستورالعمل قیمت گذاری نفت خام و فرآورده‌های پالایشی نهایی نشده یا به زمان دیگری موکول شده باشد، شرکت‌ها باید اطلاع رسانی کنند تا سهامداران در جریان فرآیند تصویب دستورالعمل قرار گیرند.
بیشتر بخوانید: بورس تهران سرخ‌پوش شد؛ شاخص کل بیش از ۱۱۷ هزار واحد افت کرد
در ۲۱ مهرماه نیز تسنیم گزارش داد که مصوبات دولت درباره روش محاسبه قیمت خوراک تحویلی و فرآورده‌های نفتی دریافتی ابلاغ شده است. بر اساس این ابلاغیه، روش محاسبه قیمت خوراک تحویلی و فرآورده‌های نفتی دریافتی در تسهیلات فیزیکی و مالی تامین شرکت‌های تابعه وزارت نفت، با مشارکت شرکت‌های بالادستی نفت داخلی و مجتمع‌های پتروشیمی که خوراک تأمین‌شده به مصرف در فرآیند تولید می‌رسد، تعیین تکلیف شده است.
مطابق این مصوبات، مبنای قیمت‌گذاری از ابتدای مهرماه ۱۴۰۵ تغییر می‌کند و تا پایان برنامه هفتم پیشرفت بر اساس دستورالعمل جدید خواهد بود. با این حال، صرف ابلاغ مصوبه به معنای رفع تمام ابهام‌های بازار نیست؛ زیرا سرمایه‌گذاران برای ارزیابی اثر تصمیم جدید بر سودآوری شرکت‌ها، به اطلاعات شفاف و محاسبات مالی قابل اتکا نیاز دارند.
هنوز سرنوشت مطالبات شرکت‌ها، نحوه اجرای مصوبه جدید درباره شرایط اضطرار و میزان شفافیت دولت در تسویه بدهی‌ها، همچنان محل سؤال است.
پیش از این نیز در گزارش‌های منتشرشده درباره صنعت پالایش، احتمال تغییر تخفیف خوراک و بحث سقف‌گذاری کرک‌اسپرد به‌عنوان عوامل اثرگذار بر سودآوری شرکت‌ها مطرح شده بود. کرک‌اسپرد، به اختلاف میان ارزش فرآورده‌های پالایش‌شده و هزینه نفت خام مصرفی اشاره دارد و تغییر در فرمول محاسبه آن می‌تواند بر حاشیه سود پالایشگاه‌ها اثر بگذارد. بنابراین، مشخص نبودن آثار مالی تصمیم‌های جدید و زمان بازگشایی نمادها، می‌تواند ارزیابی سرمایه‌گذاران از چشم‌انداز این صنعت را دشوارتر کند.
معاملات یکشنبه نشانه‌هایی از کاهش فشار فروش در طول روز داشت. اما خروج ۸ همتی سرمایه در روز شنبه از بازار از ۲۵ شهریور ماه تا کنون بی سابقه بوده است.
ضمناً سهم نماد‌های مثبت از حدود ۳۰ درصد در ابتدای معاملات به ۶۱ درصد در پایان روز رسید و ارزش صف‌های فروش نیز از ۱۷ همت به ۸ همت کاهش یافت. با این حال، شاخص کل بورس با افت ۸۴ هزار و ۸۰۸ واحدی به سطح ۸ میلیون و ۱۸۰ هزار واحد رسید و خروج پول حقیقی نیز ادامه پیدا کرد.
این واگرایی نشان می‌دهد بهبود وضعیت بخشی از نمادها هنوز برای تغییر روند کلی بازار کافی نبوده است. در شرایط فعلی، کمرنگ شدن سایه جنگ می‌تواند از شدت احتیاط بازار بکاهد، اما بازگشت بورس به شرایط صعودی به عوامل مختلفی وابسته است؛ از جمله ثبات تصمیم‌های اقتصادی، شفافیت مقررات و مشخص شدن اثر مصوبات دولت بر سودآوری شرکت‌های بزرگ.
برای ارزیابی مسیر بورس در روز‌های آینده باید هم تحولات سیاسی و احتمال تشدید درگیری‌ها را دنبال کرد و هم به تعیین تکلیف نماد‌های پالایشی و انتشار اطلاعات مالی آنها توجه داشت.
