شکست جمهوریخواهان در کنگره آمریکا؛ آیا دموکرات‌ها می‌توانند ترامپ را مهار کنند؟
اقتصاد۲۴-دموکرات‌ها با به دست گرفتن کنترل هر دو مجلس کنگره امریکا، شکست سنگینی به دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه تحمیل کردند؛ شکستی که اختلاف‌های درون دولت را آشکارتر کرده و سیاست واشنگتن درقبال ایران را به پرسشی اصلی تبدیل کرده است. طبق گزارش سی‌ان‌ان، دموکرات‌ها از ۲۵۰ کرسی مجلس نمایندگان عبور کرده و دست‌کم ۳۰ نماینده مستقر جمهوری‌خواه را کنار زده‌اند؛ موجی که از حوزه‌های رقابتی تا پایگاه‌های سنتی جمهوریخواهان امتداد یافته است.
دیوید ایگنیشس، ستون‌نویس واشنگتن‌پست، در تحلیل بازنشر شده در فارن‌پالیسی، این نتیجه را محصول فاصله گرفتن مستقل‌ها و جمهوریخواهان میانه‌رو از ترامپ می‌داند. نارضایتی از گرانی و جنگ با ایران، با احساس خلف وعده رییس‌جمهوری همراه شد؛ چهره‌ای که زمانی از پایان‌دادن به جنگ‌های بی‌پایان سخن می‌گفت. اکنون مساله و پرسش برای بسیاری این است که شکست سنگین جمهوریخواهان، ترامپ را به توافق با ایران نزدیک می‌کند یا به تشدید فشار می‌انجامد؟
معنای آبی شدن کنگره برای ایران
جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهور امریکا، جنگ را علت شکست جمهوریخواهان قلمداد کرده است. ترامپ نیز نقش افزایش قیمت‌ها بر اثر جنگ را پذیرفته، اما گفته در صورت ضرورت دوباره همان تصمیم (تهاجم به ایران) را می‌گرفت. همین تفاوت نشان می‌دهد پذیرش هزینه انتخاباتی جنگ، هنوز به توافق در دولت درباره پایان آن منجر نشده است. علی واعظ، تحلیلگر گروه بین‌المللی بحران، در گفت‌و‌گو با سی‌ان‌ان توضیح داد که ترامپ می‌تواند به توافقی برای حفظ اعتبار روی بیاورد یا با تشدید عملیات، برای در دست گرفتن ابتکار عمل خیز بردارد.
همزمان صنم وکیل، تحلیلگر چتم‌هاوس نیز به همین شبکه گفته دیپلماسی احتمالا در کنار تهدید نظامی ادامه می‌یابد و توافق موقت درباره هرمز، از توافق جامع دست‌یافتنی‌تر است. در این میان آکسیوس، ادامه محاصره دریایی و تحریم‌ها را گزینه سوم معرفی کرده؛ رویکردی که جان رتکلیف، رییس سیا و اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری از حامیان آن توصیف شده‌اند. در مقابل، ونس از میانجیگری قطر حمایت کرده و بنا بر روایت این رسانه، ارزیابی‌های بنیامین نتانیاهو درباره ایران را در محافل خصوصی به‌شدت زیر سوال برده است.
مواضع ترامپ نیز روشن و یکدست نیست. او از نبود برنامه فوری حمله سخن گفته و همزمان تصمیم درباره ادامه عملیات را نزدیک دانسته است. گزارش نیویورک‌تایمز درباره آمادگی نظامیان امریکایی برای حملات، حرکت ناو تئودور روزولت و ادعای آموس هوکشتاین، مقام پیشین امریکایی، درباره تعویق عملیات، به نگرانی‌ها افزوده‌اند. با این حال، آمادگی نظامی به معنای صدور دستور حمله نیست؛ همان‌طور که شکست انتخاباتی نیز تضمین‌کننده پایان تهدید علیه ایران نیست.
پایان اعتبار جمهوریخواهان در ایالت‌های سنتی
میشیگان و تگزاس از نقاط مهم پیروزی دموکرات‌ها بودند؛ دو پایگاهی که در کنار کارولینای شمالی پایگاه سنتی آرای حزب جمهوری‌خواه بود، اما حالا این چرخ ۳۶۰ درجه‌ای و آرای مردمان این ایالات به دموکرات‌ها بسیار مورد توجه قرار گرفته است. در میشیگان، عبدالسید با شکست مایک راجرز، نامزد مورد حمایت ترامپ، کرسی دموکرات‌ها را حفظ کرد و به نخستین مسلمان منتخب سنای امریکا تبدیل شد.
در تگزاس نیز جیمز تالاریکو با شکست کن پکستون، یک کرسی جمهوریخواهان را به دست آورد و به شکل‌گیری اکثریت تازه دموکرات‌ها در سنا کمک کرد. اهمیت این دو نتیجه متفاوت، اما مکمل بود: حفظ یک کرسی حساس در میشیگان و شکستن برتری جمهوریخواهان در تگزاس. همزمان، انتخاب دست‌کم هفت مسلمان به کنگره، نقطه عطفی در گسترش نمایندگی سیاسی مسلمانان رقم زد. افزون بر عبدالسید، آدام حماوی از نیوجرسی و داریالیزا آویلا شوالیه از نیویورک برای نخستین‌بار به مجلس نمایندگان راه یافتند و رشیده طلیب، ایلهان عمر، آندره کارسون و لطیفه سایمون نیز کرسی‌های خود را حفظ کردند؛ ترکیبی از چهره‌های تازه و باتجربه که حضور مسلمانان در نهاد قانون‌گذاری امریکا را تقویت می‌کند.
گرانی؛ هزینه داخلی جنگ و تعرفه‌ها
پیامد‌های اقتصادی جنگ با ایران، سیاست خارجی ترامپ را به دغدغه روزمره رای‌دهندگان پیوند زد. کیت جانسون، نویسنده حوزه اقتصاد و انرژی فارن‌پالیسی، توضیح می‌دهد که افزایش قیمت انرژی بر اثر جنگ، در کنار تعرفه‌هایی که هزینه کالا‌ها را برای کسب‌وکار‌ها و مصرف‌کنندگان بالا برد، فشار بر خانوار‌های امریکایی را تشدید کرد. به روایت او از نظرسنجی‌ها، اقتصاد مهم‌ترین نگرانی رای‌دهندگان بوده است و تورم و تداوم قیمت‌های بالا در مرکز این نگرانی قرار داشت.
بیشتر بخوانید:فیلم/واکنش جالب ترامپ به سوال یک خبرنگار در خصوص حمله بامداد گذشته آمریکا به ایران
در همین راستا دیوید ایگنیشس، ستون‌نویس واشنگتن‌پست نیز در تحلیل بازنشرشده در فارن‌پالیسی، این نارضایتی را به فاصله میان وعده‌های ترامپ و عملکرد او مرتبط می‌داند؛ او در این باره مدعی است، رییس‌جمهوری که با وعده مدیریت بهتر اقتصاد و پایان جنگ‌های بی‌پایان رای گرفته بود با افزایش قیمت بنزین و هزینه‌های جنگ روبه‌رو شد. در این چارچوب، معیشت محل تلاقی انتقاد از سیاست اقتصادی و سیاست خارجی دولت و به زمینه‌ای مهم برای شکست جمهوریخواهان تبدیل شد.
پایان ترامپیسم؟
راوی آگراوال، سردبیر فارن‌پالیسی، انتخابات میان‌دوره‌ای اخیر را آغاز افول ترامپیسم ارزیابی کرد، اما همزمان تاکید دارد که رای مردم بیشتر رد عملکرد موجود است تا تایید برنامه‌ای مشترک برای آینده. باقی‌ماندن پایگاه سخت ماگا نیز نشان می‌دهد پایان نفوذ ترامپ، نتیجه‌ای قطعی نیست.
با این حال، رقابت بر سر آینده جمهوریخواهان آشکارتر شده است. فاکس‌نیوز موضع ونس را تلاشی برای جذب رای‌دهندگان ناراضی از نزدیکی ترامپ به اسراییل می‌داند؛ هر چند گزارش هماهنگی پیام او با رییس‌جمهور، مانع تعبیر این اختلاف به جدایی کامل می‌شود. همزمان، مارکو روبیو، وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی امریکا گزارش‌های ایندپندنت و بلومبرگ درباره احتمال کناره‌گیری‌اش را تکذیب کرد.
او در گفت‌و‌گو با نیویورک‌تایمز گفت قصد دارد تا پایان دوره ترامپ در دولت بماند و از تصمیم رییس‌جمهور برای جنگ با ایران دفاع کرد؛ با این‌حال، پذیرفت که افزایش قیمت بنزین دستاوردی نیست که بتوان در کارزار انتخاباتی به آن بالید. با این حال گروهی از تحلیلگران با اشاره به نتایج کارزار میان‌دوره‌ای و مواضع برخی چهره‌های کابینه ترامپ و اعضای جمهوری‌خواه بر این باورند که شکاف‌ها عیان شده و هر اندازه زمان بگذرد و اجماعی حاصل نشود، این چندصدایی عریان‌تر خواهد شد.
رویارویی ترامپ و کنگره
پیت هگست، وزیر دفاع امریکا اکنون در مرکز فشار‌ها قرار دارد. سی‌بی‌اس از بررسی جانشینی احتمالی ران دسنتیس، فرماندار فلوریدا، خبر داده، اما ترامپ بر حفظ او تاکید کرده و پنتاگون برای دفاع از هگست بسیج شده است. توماس مسی، نماینده جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان امریکا، اعلام کرده که طرح استیضاح پیت هگست، وزیر دفاع را برای رای‌گیری به جریان خواهد انداخت. در سوی دیگر، جیسون کرو، نماینده دموکرات همین مجلس، در گفت‌و‌گو با الجزیره بر استفاده از اختیار کنگره در تخصیص بودجه برای پایان‌دادن به جنگ با ایران تاکید کرده است.
ر خانا، دیگر نماینده دموکرات نیز گفته حمایت خود از نامزدی حکیم جفریز، رهبر دموکرات‌های مجلس نمایندگان، برای ریاست مجلس را به تعهداتی ازجمله قطع بودجه جنگ با ایران و برگزاری رای‌گیری درباره لغو کمک‌های نظامی به اسراییل مشروط خواهد کرد. یاسمین انصاری، نماینده دموکرات مجلس نمایندگان هم در واکنش به تهدید‌های تازه ترامپ علیه ایران، از هم‌حزبی‌های خود خواسته برای متوقف‌کردن رییس‌جمهوری امریکا اقدام کنند. همچنین برایان فینوکن، مشاور ارشد گروه بین‌المللی بحران، به فارن‌پالیسی گفته افزودن ممنوعیت تامین مالی جنگ به لوایح ضروری بودجه، می‌تواند ابزار موثری باشد.
با این حال، مهار دولت آسان نیست: عبور از وتوی رییس‌جمهور به رای دوسوم هر دو مجلس نیاز دارد و استیضاح نیز با برکناری یکسان نیست؛ محکومیت در سنا مستلزم دوسوم آرای اعضای حاضر است.
اسراییل و دشواری تشکیل کابینه
تحولات واشنگتن با بن‌بست سیاسی اسراییل همزمان شده است. سایمون اسپیکمن کوردال، خبرنگار الجزیره، گزارش داده بلوک نتانیاهو ۵۳، مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت ۴۸ و احزاب عربی ۱۹ کرسی دارند. این درحالی است که به دست آوردن حمایت برای تشکیل کابینه، هنوز به معنای تشکیل کابینه نیست. در کنار گزارش سی‌ان‌ان از اعلام قطع کمک نظامی امریکا به اسراییل و نگرانی اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری این بازیگر فشار بر نتانیاهو را افزایش داده است. هر چند مشخص نیست هرتزوگ روز یکشنبه هفته پیش رو قرار است چه کسی را مامور تشکیل کابینه کند.
با این حال، شبلی تلحمی، مدیر نظرسنجی مسائل مهم دانشگاه مریلند به الجزیره گفته حتی تغییر نخست‌وزیر لزوما نگرش امریکایی‌ها در ارتباط با اسراییل را اصلاح نمی‌کند. به باور این نویسنده کاهش حمایت از سیاست جنگ روشن است؛ آزمون بعدی، تبدیل آن به محدودیت عملی برای ادامه درگیری خواهد بود.
