ماجرای کلاهبرداری عجیب در بازار آنلاین طلا / فروشنده طلا را داد، اما پولی دریافت نکرد!
اقتصاد۲۴-انتشار ویدیو‌های متعدد از ماجرای فروشندگان آنلاین طلا که با وجود بررسی هویت خریدار، پس از انجام معامله متوجه سوءاستفاده از حساب بانکی شده و نه‌تنها پول دریافتی از مشتری، بلکه طلای فروخته شده را نیز از دست داده‌اند، بار دیگر توجه‌ها را به ریسک‌های معاملات غیرحضوری جلب کرده است. در چنین معاملاتی، خلاف تصور رایج، تنها خریدار نیست که در معرض زیان قرار دارد؛ فروشنده نیز ممکن است پس از تحویل کالا با مشکلاتی مواجه شود که جبران خسارت را دشوار کند.
گسترش خرید و فروش طلا در شبکه‌های اجتماعی، دسترسی مشتریان به محصولات و فروشندگان را آسان‌تر کرده است؛ اما این سهولت، بدون سازوکار‌های روشن برای احراز هویت طرفین و اطمینان از اعتبار پرداخت، می‌تواند به بستری برای سوء استفاده تبدیل شود. به‌ویژه آنکه همه صفحات فعال در شبکه‌های اجتماعی لزوما هویت صنفی مشخص، محل کسب قابل مراجعه یا مجوز‌های لازم را ندارند.
در این میان، داشتن مجوز و واحد صنفی مشخص فقط برای جلب اعتماد مشتری اهمیت ندارد؛ این موارد می‌توانند در شناسایی طرف معامله و پیگیری اختلاف‌ها نیز نقش داشته باشند. البته حتی احراز هویت مشتری هم به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که پرداخت از حسابی معتبر انجام شده یا حساب بانکی در اختیار صاحب واقعی آن است. به همین دلیل، بررسی سازوکار پرداخت و مستندسازی معامله نیز اهمیت دارد.
فروشنده هم باید هویت خریدار را احراز کند
در همین راستا عبادالله محمدولی، دبیر اتحادیه طلا و جواهر تهران و فعال صنف طلا، درباره زیان فروشندگان در معاملات غیرحضوری طلا (آنلاین‌شاپ‌ها) گفت: «برای کاهش ریسک این معاملات باید سازوکاری ایجاد شود که فروشنده بتواند هویت خریدار را به‌درستی بررسی کند و الزامات قانونی مربوط به معامله را رعایت کند.»
او افزود: «همان‌طور که به مردم توصیه می‌شود از مراکز معتبر و دارای جواز کسب خرید کنند، فروشندگان نیز باید در معاملات غیرحضوری نکات لازم را رعایت کنند تا خودشان متضرر نشوند.»
تراکنش‌های پرریسک می‌تواند روند کسب‌وکار را مختل کند
این فعال صنف طلا با اشاره به مشکلاتی که جابه‌جایی وجوه می‌تواند برای کسب‌وکار‌ها ایجاد کند، ادامه داد: «در شرایط فعلی، برخی تراکنش‌ها ممکن است فروشنده را گرفتار مشکلات مالی و حقوقی کند و روند عادی کسب‌وکار را مختل سازد. از این رو، لازم است فعالان این حوزه متناسب با شرایط جدید معاملات، شیوه‌های کاری خود را به‌روز کنند و احتیاط‌های لازم را به عمل آورند.»
راهکار، تعطیلی کسبوکارهای آنلاین نیست
محمدولی با تأکید بر اینکه راهکار مقابله با این مشکلات، تعطیلی کسبوکارهای آنلاین نیست، گفت: «هدف نباید متوقف کردن فعالیت مجازی باشد؛ بلکه باید سازوکاری ایجاد شود که این فعالیت‌ها در چارچوب مشخص و قابل نظارت انجام شوند و در عین حال، از بروز نگرانی و بی‌اعتمادی در جامعه جلوگیری شود.»
افرادی که در حوزه فروش آنلاین طلا فعالیت می‌کنند باید ملزم شوند یک واحد صنفی مشخص را برای مراجعه مشتریان معرفی کنند و برای فعالیت خود از اتحادیه مربوطه جواز بگیرند
او ابراز کرد: «افرادی که در حوزه فروش آنلاین طلا فعالیت می‌کنند باید ملزم شوند یک واحد صنفی مشخص را برای مراجعه مشتریان معرفی کنند و برای فعالیت خود از اتحادیه مربوطه جواز بگیرند. این واحد می‌تواند محل کسب خود فرد یا واحدی باشد که از طریق همکاری و مشارکت با یک فعال صنفی معتبر معرفی شده است؛ مهم این است که مشتری یا فروشنده در صورت بروز مشکل بتواند به یک نشانی مشخص مراجعه کند.»
بیشتر بخوانید:طلا بخریم یا صبر کنیم؟ توصیه کارشناس بازار طلا درباره سرمایه‌گذاری
به گفته دبیر اتحادیه طلا و جواهر تهران، اگر این الزام اجرایی شود، سوابق فعالیت کسب‌وکار در مراجع صنفی ثبت خواهد شد و در صورت بروز اختلاف، امکان پیگیری از مسیر‌های مشخص فراهم می‌شود.
رشد فروشگاه‌های مجازی باید متناسب با زیرساخت‌ها باشد
محمدولی گفت: «ساماندهی فعالیت‌های آنلاین‌شاپ‌ها باید از مسیر‌های قانونی و با همکاری نهاد‌های مرتبط انجام شود؛ بنابراین وزارت صنعت، معدن و تجارت، بانک مرکزی و مراجع صنفی باید برای ایجاد چارچوبی روشن‌تر همکاری کنند تا فعالان این بازار بدانند تحت چه شرایطی می‌توانند فعالیت کنند و مشتریان نیز در صورت بروز مشکل، مسیر مشخصی برای پیگیری داشته باشند.»
او افزود: «اگر برای فعالیت آنلاین‌شاپ‌ها، داشتن واحد صنفی و دریافت مجوز الزامی شود و امکان ثبت و پیگیری سوابق آنها وجود داشته باشد، می‌توان بخشی از مشکلات فعلی را برطرف کرد. در این شرایط، مشتریان هم می‌دانند با چه مجموعه‌ای معامله می‌کنند و در صورت بروز اختلاف، مرجع مشخص‌تری برای مراجعه خواهند داشت.»
افزایش تعداد کسبوکارهای آنلاین بدون سازوکار‌های کافی برای احراز هویت، نظارت و رسیدگی به شکایت‌ها می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند که پیامد آن تنها متوجه یک فروشنده یا خریدار نخواهد بود
دبیر اتحادیه طلا و جواهر تهران با اشاره به افزایش تعداد فروشگاه‌های مجازی فروش طلا در سال‌های اخیر گفت: «گسترش این نوع فعالیت باید متناسب با ایجاد زیرساخت‌های لازم انجام شود.»
به گفته او، افزایش تعداد کسبوکارهای آنلاین بدون سازوکار‌های کافی برای احراز هویت، نظارت و رسیدگی به شکایت‌ها می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند که پیامد آن تنها متوجه یک فروشنده یا خریدار نخواهد بود و ممکن است اعتماد عمومی به بازار را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
نباید اصل فعالیت آنلاین‌شاپ‌ها را زیر سوال برد
محمدولی تأکید کرد: «نباید اصل فعالیت آنلاین را زیر سؤال برد؛ بلکه باید از ظرفیت‌های این شیوه فروش در کنار قواعد روشن و قابل اجرا استفاده کرد.»
او معتقد است فعالان صنف، اتحادیه‌ها و دستگاه‌های مسئول باید برای به‌روز شدن مقررات و ایجاد بستر امن‌تر همکاری کنند تا هم کسبوکارهای قانونی امکان ادامه فعالیت داشته باشند و هم از تحمیل زیان به خریداران و فروشندگان جلوگیری شود.
تجربه معاملات پرریسک آنلاین نشان می‌دهد احراز هویت ظاهری مشتری به‌تنهایی برای تضمین امنیت معامله کافی نیست. روشن بودن هویت صنفی فروشنده، برخورداری از مجوز‌های مرتبط، امکان مراجعه حضوری، بررسی سازوکار پرداخت و ثبت مستندات معامله، مجموعه اقداماتی هستند که می‌توانند ریسک را کاهش دهند؛ هرچند هیچ‌کدام به‌تنهایی تضمین مطلقی در برابر کلاهبرداری اینترنتی ایجاد نمی‌کنند.
