آنچه کاربران این روزها تجربه میکنند، نه قطع کامل اینترنت است و نه بازگشت به وضعیت عادی؛ بلکه وضعیتی معلق، فرسایشی و پیشبینیناپذیر است که به گفته فعالان و کارشناسان شبکه، حاصل یک تغییر بنیادین در مدل فیلترینگ ایران است.
اینترنت، بعد از بیش از ۲۰ روز قطع و اختلال گسترده، حالا به صورت «قطرهچکانی» در اختیار کاربران ایرانی قرار گرفته؛ بازگشتی که بیشتر شبیه به یک وضعیت معلق است تا احیای دسترسی عادی.
یک پژوهشگر حوزه ارتباطات و رسانه معتقد است که مهاجرت تودهای متخصصان فناوری، نه یک انتخاب یا کنش اعتراضی، بلکه تنها راه بقا در برابر بنبست ارتباطی و عقبماندگی تحمیلی ناشی از فیلترینگ است.
از زمان برگزاری مراسم تنفیذ مسعود پزشکیان تا لحظه نگارش این گزارش، بالغ بر۵۱۲ گذشته است. او ریاست قوه مجریه را بر عهده داشته و مردم منتظر دستور صریحی از سوی رئیس جمهور برای برداشته شدن فیلترینگ هستند.
با وجود فیلترینگ و ارائه نسخههای ایرانی، اینستاگرام با ۳۱ میلیون کاربر فعال همچنان پرکاربردترین شبکه اجتماعی در ایران است و تلگرام در رتبه دوم قرار دارد؛ آمار نشان میدهد فیلترینگ و جایگزینهای داخلی نتوانستهاند محبوبیت این پلتفرمها را کاهش دهند.
علی شریفی زارچی، با نام بردن از رسول جلیلی، رئیس دانشگاه شریف در دولت مرحوم رئیسی، او را پدر فیلترینگ ایران خواند و خبر داد این فرد عضو شرکتهای پیمانکار فیلترینگ ذینفع در کشور است.
پس از انتشار خبری درباره موافقت کمیته رفع فیلترینگ با بازگشایی تلگرام و آغاز مراحل اجرایی آن، رسول جلیلی، عضو شورای عالی فضای مجازی، این خبر را تکذیب کرد.
بحثهای تازه درباره رابطه ایران و تلگرام پس از اظهارات جدید حسامالدین آشنا دوباره داغ شده است؛ همزمان با مطرح شدن خبر مذاکرات دولت پزشکیان برای رفع فیلتر، سؤال اصلی این است آینده تلگرام در ایران چه میشود شورای عالی فضای مجازی چه تصمیمی خواهد گرفت؟
رادیکالها پیش از این یک بار طرح صیانت۱ را در ۳اسفند۱۴۰۰ با عنوان «حمایت از حقوق کاربران در فضای مجازی» استارت زده بودند و شانس دوم خود را ۳ سال بعد با پیگیری طرح «مقابله با انتشار مطالب خلاف واقع در فضای مجازی» امتحان کرده بودند و در هر دو بار شکست خورده بودند.
افشای لوکیشن کاربران ایرانی در شبکه اجتماعی ایکس، راز سیمکارتهای موسوم به «اینترنت سفید» را دوباره به صدر اخبار بازگرداند و در حالی که دولت از پایان این دسترسیهای ویژه سخن میگوید، بحث بهرهمندی خبرنگاران از اینترنت بدون فیلتر به یکی از جنجالیترین محورهای تبعیض و رانت در فضای عمومی تبدیل شده است.
اظهارات امروز مسعود پزشکیان درباره «سیاهکردن سیمکارتهای سفید» که با هدف حذف تبعیض در دسترسی به اینترنت مطرح شد، موجی از انتقادات فعالان سیاسی و رسانهای را بهدنبال داشته و بار دیگر شکاف میان وعدههای انتخاباتی دولت و عملکرد عملی آن در حوزه فیلترینگ را به صدر بحثهای عمومی بازگردانده است.
اگر قرار باشد دسترسی تسهیلشدهای وجود داشته باشد، منطقی است که با معیارهای روشن و قابلدفاع برای تمام افراد در شرایط مشابه فراهم شود؛ نه اینکه در قالب امتیازهای فردی یا گزینشی ظاهر شود.
اظهارات امروز رئیس مجلس درباره حمرانی کارآمد و انتقادات او به شیوه کنونی فیلترینگ واکنشهای بسیاری داشت و موجی از انتقادات را روانه او و مجلس یعنی نهاد تحت مدیریت وی روانه کرد.