همزمان با افزایش هزینههای درمان، کمبود برخی اقلام دارویی هم به یکی از واقعیتهای روزمره بیماران تبدیل شده است؛ کمبودهایی که تنها به دشوارترشدن دسترسی مردم به دارو ختم نمیشود، بلکه زمینه را برای رونق بازارهای غیررسمی فراهم میکند؛ بازاری که در آن دارو گاه با چند برابر قیمت رسمی فروخته میشود و مرز میان داروی اصل، داروی قاچاق و داروی تقلبی هر روز مبهمتر از گذشته میشود
حق فنی داروخانهها که در سالهای اخیر بیشتر با عنوان «تعرفه خدمات دارویی» شناخته میشود، طی دهههای گذشته روندی افزایشی داشته است. براساس تعرفههای ابلاغی وزارت بهداشت، در سال ۱۳۹۳ میزان حق فنی برای داروخانههای روزانه هزارو ۶۰۰ تومان، برای داروخانههای شبانهروزی هزارو ۹۰۰ تومان و برای داروخانههای دولتی هزارو ۳۰۰ تومان تعیین شد.
در جریان جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل با ایران، بخشی از زیرساختهای حیاتی کشور آسیب دید؛ وضعیتی که زندگی بیماران بهویژه مبتلایان به بیماریهای نادر را با دشواریهای جدیتری روبهرو کرده است.
در حالی که کشور طی هفتههای اخیر روزهای پرالتهابی را پشت سر گذاشته و بسیاری از خدمات عمومی تحت تأثیر شرایط جنگی، نگرانیهای امنیتی و اختلالات ارتباطی قرار گرفتهاند، سازمان غذا و دارو بار دیگر با ابلاغ بخشنامهای جدید، همکاری داروخانهها با پلتفرمهای دارورسانی آنلاین را ممنوع اعلام کرد.
کمبود و گرانی دارو در داروخانههای تهران باعث شده خانوادهها برای درمان بیمارانشان وارد مسیر طولانی و پراضطراب شوند؛ نسخهها دیگر فقط درمان نیستند، بلکه معیاری از توان مالی و دسترسی به دارو شدهاند.
بر اساس اطلاعات رسمی موجود در آمارنامه دارویی سازمان غذا و دارو از نظر عددی سالانه حدود ۴۰ میلیارد عدد دارو به ارزش حدود ۲۲۲۲ هزار میلیارد ریال معادل ۲۲۲ همت مصرف میشود
مهمترین اثر ناترازی دارو بر دوش بیماران است. بیماران خاص از جمله مبتلایان بهاماس، تالاسمی یا سرطان بیش از دیگران از کمبودها آسیب میبینند و فشار اقتصادی ناشی از کاهش حمایت بیمهای نیز دسترسی به دارو را دشوارتر کرده است.
جلوی برخی از داروخانهها تعدادی از زنان و مردان ایستادهاند تا شاید کسی پیدا شود و نسخهشان را حساب کند؛ آنها میگویند هر بار به داروخانه مراجعه میکنند با افزایش قیمت مواجه میشوند
در کمتر از ۱۰ دقیقه میتوان به انواع و اقسام داروهای اعصاب و روان دسترسی پیدا کرد. در ناصرخسرو همه زمزمه میکنند: ویاس، ریتالین، دیازپام، زولپیدوم، میدازولام و... از ورقی ۲ تا ۵ میلیون تومان
سخنگوی سازمان غذا و دارو، درباره مجوز سازمان غذا و دارو برای اوزمپیک و مانجارو میگوید: هر دو دارو در فهرست رسمی دارویی ایران قرار دارند. با این حال، برند مانجارو تاکنون در اداره ثبت و صدور پروانه اداره کل دارو ثبت نشده است.
در دهه ۱۳۸۰، میانگین مصرف دارو در ایران حدود یک عدد در روز برای هر فرد بود. در آن زمان، عمده داروهای مصرفی به مسکنها و داروهای فصلی محدود میشد و بازار دارو هنوز در مقیاس محدود فعالیت داشت. اما در کمتر از بیست سال، این الگو دگرگون شده است.
بر اساس دادههای رسمی، از مجموع ۱۵۶ هزار میلیارد تومان ارزش ریالی بازار دارویی در نیمه نخست ۱۴۰۴، میزان ۸۱.۷۵ درصد (حدود ۱۲۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان) مربوط به داروهای تولید داخل و تنها ۱۸.۲۵ درصد (نزدیک به ۲۸ هزار و ۴۸۰ میلیارد تومان) مربوط به داروهای وارداتی بوده است.
بازار دارویی ایران در حالی وارد نیمه دوم سال ۱۴۰۴ میشود که نشانههای متناقضی از «تابآوری» و «بحران» در آن دیده میشود. از یکسو تولید داخلی توانسته بخش عمده نیاز کشور را تأمین کند و از دیگر سو، کمبود نقدینگی، بدهی سنگین بیمهها و تأخیر در تخصیص ارز، زنجیره تأمین دارو را تهدید میکند.
رئیس سازمان غذا و دارو:پلن توزیع برخی داروها توسط خود سازمان غذا و دارو طراحی شده است توزیع قطره چکانی برای داروهایی است که نیازمند برنامه خاصی هستند تا رهاسازی یکباره در بازار باعث کمبود در آینده نشود/این توزیع توسط اداره کل دارو و معاونتهای غذا و داروی دانشگاهها انجام میشود و داروها به تعداد مشخصی در برخی داروخانههای خاص عرضه میشوند تا دسترسی مردم به این داروها حفظ شود.
آمارهای مربوط به ارزش ریالی بازار دارویی ایران از سال ۱۳۸۳ تا ۱۴۰۳ نشان میدهد هرچند این صنعت در دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ یک روند رشد متناوب با میانگین رشد ۵۰ درصد در هر سال را سپری میکرد، اما در سال ۱۴۰۳ رشد فزایندهای را تجربه کرده که البته بخشی از آن به دلیل تورمهای بالای سالهای اخیر است.