با خروج تدریجی بخشهای بیشتری از زنجیره دارو از تخصیصهای ارز ترجیحی، حالا نگرانیها نه فقط از افزایش قیمت، بلکه از کمبود منابع مالی تولیدکنندگان و همچنین افزایش هزینه برای بیماران است.
برخی خریداران در واکنش به این افزایش قیمتها، از کاهش توانایی خود برای تأمین هزینه دارو گفتهاند؛ موضوعی که بهویژه برای خانوادههایی که فرزند بیمار دارند، نگرانی بیشتری ایجاد کرده است.
کمبود دارو از نسخههای خاص عبور کرده و حالا بیماران برای بعضی داروهای معمولی هم چند داروخانه را میگردند؛ جایی که مشکل از تولید و پخش تا نقدینگی و سهمبندی موجودی امتداد پیدا میکند.
«ناصرخسروی مجازی»؛ تعبیری که رئیس سازمان نظام پزشکی برای توصیف فروش بیضابطه دارو در فضای مجازی به کار برده است؛ بازاری که به گفته کارشناسان، بدون نظارت کافی، میتواند راه را برای گرانفروشی، داروهای قاچاق، تقلبی و حتی داروهای مخدر هموار کند.
بازار دارویی کشور در ماههای اخیر با موجی از گرانی، کمبود برخی اقلام و دشواری در دسترسی و تأمین انواع داروها مواجه شده است. در این میان، بیماران خاص و نادر بیش از دیگران در معرض پیامدهای این وضعیت قرار گرفتهاند.
رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک تهران میگوید: در سال ۱۴۰۲ و در قالب مصوبه ۷۷ هیأت مقرراتزدایی تصریح شد که پلتفرمها برای فعالیت در حوزه دارورسانی نیازمند دریافت مجوز جدید نیستند و با همان مجوز اتحادیه کسبوکارهای مجازی میتوانند فعالیت کنند
در سالهای اخیر، صنعت داروی ایران بارها به عنوان یکی از نمونههای موفق خودکفایی صنعتی معرفی شده است. آماری که نشان میدهد بیش از ۹۰ درصد داروهای مصرفی کشور در داخل تولید میشوند، در نگاه نخست تصویری امیدوارکننده از توانمندی تولید داخلی ارائه میدهد.
یک داروساز میگوید: «امروز بخش قابل توجهی از داروهای کمیاب به جای اینکه در داروخانه موجود باشد و در اختیار بیماران قرار بگیرد، در دست دلالان است. این یعنی دارو از یک جایی نشت پیدا میکند و به دست واسطهها میرسد.»
یک کارشناس امور دارویی میگوید: «در حوزه داروهای سرطان، برخی داروهای کمکی مورد استفاده در کنار شیمیدرمانی با کمبود مواجه هستند. در حوزه بیماری اماس نیز بعضی از اینترفرونها و حتی برخی برندهای تولید داخل در دسترس بیماران نیستند.
یک داروساز میگوید: «امروز میبینیم که بیمار برای پیدا کردن برخی داروها از این داروخانه به آن داروخانه میرود، اما همان دارو در فضای مجازی، شبکههای واسطهای و بازار غیررسمی به سهولت قابل تهیه است
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی کمبودهای دارویی، از گشایش در روند تأمین دارو خبر داد و تأکید کرد هنوز نمیتوان درباره واردات دارو از محل منابع مالی بلوکهشده با قطعیت اظهارنظر کرد.
همزمان با افزایش هزینههای درمان، کمبود برخی اقلام دارویی هم به یکی از واقعیتهای روزمره بیماران تبدیل شده است؛ کمبودهایی که تنها به دشوارترشدن دسترسی مردم به دارو ختم نمیشود، بلکه زمینه را برای رونق بازارهای غیررسمی فراهم میکند؛ بازاری که در آن دارو گاه با چند برابر قیمت رسمی فروخته میشود و مرز میان داروی اصل، داروی قاچاق و داروی تقلبی هر روز مبهمتر از گذشته میشود
حق فنی داروخانهها که در سالهای اخیر بیشتر با عنوان «تعرفه خدمات دارویی» شناخته میشود، طی دهههای گذشته روندی افزایشی داشته است. براساس تعرفههای ابلاغی وزارت بهداشت، در سال ۱۳۹۳ میزان حق فنی برای داروخانههای روزانه هزارو ۶۰۰ تومان، برای داروخانههای شبانهروزی هزارو ۹۰۰ تومان و برای داروخانههای دولتی هزارو ۳۰۰ تومان تعیین شد.
در جریان جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل با ایران، بخشی از زیرساختهای حیاتی کشور آسیب دید؛ وضعیتی که زندگی بیماران بهویژه مبتلایان به بیماریهای نادر را با دشواریهای جدیتری روبهرو کرده است.
در حالی که کشور طی هفتههای اخیر روزهای پرالتهابی را پشت سر گذاشته و بسیاری از خدمات عمومی تحت تأثیر شرایط جنگی، نگرانیهای امنیتی و اختلالات ارتباطی قرار گرفتهاند، سازمان غذا و دارو بار دیگر با ابلاغ بخشنامهای جدید، همکاری داروخانهها با پلتفرمهای دارورسانی آنلاین را ممنوع اعلام کرد.
کمبود و گرانی دارو در داروخانههای تهران باعث شده خانوادهها برای درمان بیمارانشان وارد مسیر طولانی و پراضطراب شوند؛ نسخهها دیگر فقط درمان نیستند، بلکه معیاری از توان مالی و دسترسی به دارو شدهاند.
بر اساس اطلاعات رسمی موجود در آمارنامه دارویی سازمان غذا و دارو از نظر عددی سالانه حدود ۴۰ میلیارد عدد دارو به ارزش حدود ۲۲۲۲ هزار میلیارد ریال معادل ۲۲۲ همت مصرف میشود