رشد اقتصادی بهار سال جاری در حالی منفی شد که بیشترین تأثیر را افت بخش کشاورزی بر آن وارد کرده بود. در سهماهه ابتدایی سال ۱۴۰۴ رشته فعالیتهای گروه کشاورزی با افتی شدید به منفی ۲.۷ درصد رسیده بود و حالا در ادامه سال، با تداوم خشکسالی اوضاع در حوزه کشاورزی بغرنجتر از همیشه به نظر میرسد.
آبادان، خرمشهر و شادگان در حال تبدیل شدن به قبرستان نخلها هستند. شوری شدید آب، حدود ۴۰ درصد نخلستانها را نابود کرده و محصول باقیمانده یا بیکیفیت است یا فقط به خوراک دام و فرآوردههای صنعتی تبدیل میشود. کشاورزان و نخلداران با بحران اقتصادی و اجتماعی بیسابقهای روبهرو شدهاند
نعمتالله فاضلی، استاد انسانشناسی، گفت: در دنیای مدرن، بسیاری از مردم از معنای غذا و نوشیدنیها فاصله گرفتهاند. این فاصلهگیری از معنا باعث ایجاد بحرانهایی مانند بحران آب و بحرانهای زیستمحیطی شده است.
با وجود حدود ۲۵ میلیون مترمکعب ذخیره آبی در سد کرج، امکان تولید انرژی برق آبی از این سد وجود ندارد و ۸۶ درصد مخزن این سد خالیست اما هنوز حجم آب پشت سد کرج به حجم مرده مخزن نرسیده است
تهران باید بهدلیل کمبود شدید آب تخلیه میشد، اما با اقدامات وزارت نیرو از جمله طرحهای انتقال آب و مدیریت منابع، جلوی بحران گرفته شد. مشارکت و صرفهجویی مردم نیز در کنترل وضعیت بسیار مؤثر بود و بدون همکاری شهروندان، عبور از این شرایط بحرانی ممکن نبود.
یک کارشناس منابع آب گفت: سدهای اورمیه به بهانه تامین آب شرب احداث شده در حالی که کل نیاز آب حوضه آبریز دریاچه کمتر از ۴۶۰ میلیون متر مکعب است، اما مجموع سدهای احداث شده در این حوضه بالغ بر ۲.۲ میلیارد متر مکعب حجم مخازن است و این یعنی، مخازن در خدمت توسعه سطح زیر کشت قرار گرفتهاند.
کاهش بارندگیها شرایط خشکسالی را در اقلیم خراسان رضوی حادتر و سدها را خالی از آب کرده است.کلانشهر مشهد در تابستانی که گذشت هیچ بارشی را ثبت نکرد، روند بیبارشی حتی تا اواسط مهرماه جاری نیز ادامه داشته و تاکنون بارانی در این کلانشهر باریدن نگرفته است.
وضعیت منابع آب ایران نشان از وخامت اوضاع دارد به گونهای که در سال آبی جاری ۱۹ سد در آستان خشکی قرار گرفته و ۳ سد با آب صفر درصدی دست و پنجه نرم میکنند.
استاد پژوهشکده بینالمللی زلزله میگوید: از سال ۶۰ تاکنون مشکل نشت آب از اطراف مخزن سد پدیدار شد؛ بهنحویکه در سالهای با بارندگی معمول، حدود ۲۲۰ میلیون مترمکعب آب از چشمههای ۱۰ کیلومتری پاییندست سد خارج میشود و تنها ۱۷۰ میلیون مترمکعب آب باقیمانده ذخیرهشده در مخزن به سمت نیروگاه کلان و سد لتیان ارسال میشود.
از مجموع پنجسد تأمین کننده آب تهران، ۳ سد به حجم مرده رسیدهاند و با توجه به اینکه بارشهای پاییزی موثری فعلا در مهرماه پیش بینی نشده، نیاز به مدیریت مصرف آب در نخستین ماه پاییز ضرورتی جدی دارد.
تنها در تابستان امسال، فهرستی بلند از تالابها و دریاچههای کشور بهطور کامل خشک شدند: دریاچه ارومیه، تالابهایامدژ، حوض سلطان، دریاچه نمک، شیمبار، بختگان، گاوخونی، مهارلو، میانگران و هامون.
کارشناس مدیریت منابع آبی با بیان اینکه انتقال پایتخت راهحل مسائل زیستمحیطی و اقتصادی تهران نیست، تأکید کرد: کلانشهر تهران به دلیل بارگذاری چندبرابری نسبت به توان اکولوژیک خود، در معرض بحرانهای جدی قرار دارد و چاره کار اصلاح سیاستگذاریهای شهری و نه جابهجایی پایتخت است.
از آنجایی که حجم مرده مخزن سد ماملو ۲۸ میلیون مترمکعب از آب کف مخزن را شامل میشود، درحال حاضر که ذخیره آبی این سد تنها ۱۹ میلیون مترمکعب است؛ این سد رسما از مدار بهرهبرداری خارج شده است.
حجم ذخیره آب در سدهای تهران در تاریخ چهارم مهرماه بیانگر این است که حجم مخازن نسبت به سال قبل ۲۲۷ میلیون مترمکعب و نسبت به میانگین بلندمدت ۳۶۰ میلیون مترمکعب کاهش یافته و درصد پرشدگی سدها اکنون ۱۴ درصد ثبت شده است، موضوعی که بیانگر شدت اثر خشکسالیهای اخیر و کاهش بارشها بر منابع آبی استان است.
بحران آب ایران را نمیتوان فقط به تغییرات اقلیمی یا کاهش بارندگی نسبت داد. این بحران بیش از هر چیز، بحران حکمرانی آب است. سیاستهای کوتاهمدت، نبود شفافیت و نگاه بخشی، ما را به مرز ورشکستگی آبی کشانده است.
سخنگوی صنعت آب کشور گفت: هم پیش بینی مراجع بین المللی و هواشناسی کشور در پاییز نشان دهنده کم بارشی سخت است و این ما را ملزم میکند برنامه ریزی سختگیرانه برای آب شرب و واقع بینانه برای کشاورزی داشته باشیم.
عصر روز جمعه که مأموران هلالاحمر شهرستان نقده با تماسی تلفنی بهسمت روستا حرکت میکنند، احتمالاً فکر میکردند قرار است سر صحنه یک تصادف حاضر شوند. اتفاقی که در آن مناطق بهدلیل جادهها و مسیرهای دسترسی غیراستاندارد پرتکرار است. اما ماجرا این نبود.