اقتصاد۲۴- دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در مجمع جهانی اقتصاد (داووس)، طی سخنرانیای جنجالی و پرتنش که رسانههای جهانی آن را یکی از بحثبرانگیزترین اظهارات اخیر یک رئیسجمهور آمریکا در این رویداد توصیف کردهاند، برنامه اقتصادی و سیاست خارجی دولت خود را تشریح کرد و پیامهای آشکاری را به متحدان اروپایی، جهان و بهویژه ایران ارسال کرد.
او در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد در داووس، ترامپ بیش از هر موضوعی به برنامههای اقتصادی ایالات متحده پرداخت و از آمریکا بهعنوان «موتور اقتصادی جهان» نام برد، موهبتی که به گفته او باعث رشد دیگر اقتصادها نیز خواهد شد.
ترامپ گفت که با وجود فشارهای جهانی و چالشهای اقتصادی، سیاستهای دولتش منجر به افزایش سرمایهگذاری و کنترل تورم شده است، و تأکید کرد که آمریکا با سیاستهای کاهش مقررات و حمایت از تولید داخلی توانسته است رشد اقتصادی چشمگیری ایجاد کند.
ترامپ بهطور مشخص از لزوم کاهش فوری نرخ بهره در آمریکا و جهان سخن گفت و آن را عامل مهمی برای تحریک رشد اقتصادی دانست. او همچنین وعده داد که از کشورهای تولیدکننده نفت مانند عربستان سعودی و اعضای اوپک بخواهد برای کاهش قیمت نفت همکاری کنند، و کاهش قیمت انرژی را راهحلی برای پایان بخشیدن به جنگ اوکراین معرفی کرد.
این بخش از سخنان او بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشت، چرا که پیشنهاد کاهش نرخ بهره جهانی نهتنها به سیاستهای داخلی آمریکا، بلکه به فضای اقتصادی اروپا و آسیا نیز مرتبط است.
یکی از بخشهای بحثبرانگیز سخنرانی ترامپ مرتبط با گرینلند بود. او در سخنرانی خود بار دیگر بر خواست خود برای بهدستگیری کنترل این جزیره دانمارکی تأکید کرد — موضوعی که نهتنها متحدان اروپایی را نگران کرده، بلکه باعث واکنش شدید رسانههای جهانی شده است.
ترامپ با بیان اینکه تنها آمریکا قادر به «امن کردن گرینلند» است، بار دیگر انتقادهایی علیه شریکان اروپایی مطرح کرد و از آنها خواست همراهی کنند. این بخش از سخنان او، همراه با تهدید به اعمال تعرفه علیه کشورهای اروپایی در صورت مقاومت، واکنش منفی قابل توجهی بهویژه در رسانههای اروپایی به دنبال داشته است.
بازتاب سخنرانی ترامپ در رسانههای بینالمللی گسترده و اغلب انتقادی بود. رسانههای اروپایی بهویژه به حمله او به اروپا و ناتو، و تلاش برای گرفتن امتیازهای تجاری و استراتژیک از متحدان اشاره کردند. برخی تحلیلها از تنش میان آمریکا و متحدان سنتی در حاشیه این اجلاس خبر دادند.
در همین حال، خبرگزاریهای آسیایی و آمریکایی نیز روی بخشهای اقتصادی سخنرانی تمرکز کردند و آن را تلاش ترامپ برای تغییر تمرکز اجلاس داووس از موضوعات چندجانبهگرایانه به اولویتهای ملیگرایانه اقتصاد آمریکا توصیف کردند.
حضور ترامپ در داووس با واکنشهایی در داخل سوئیس نیز همراه بود؛ صدها نفر جلوی محل برگزاری اجلاس تجمع کرده و علیه سیاستهای او و رویکردهای یکجانبه جهانی اعتراض کردند، اتفاقی که در رسانههای بینالمللی نیز پوشش داده شد.
سخنرانی ترامپ در داووس بهطور مستقیم به ایران اشاره نکرد، اما زمینهای جهانی برای پیامهای غیرمستقیم او به تهران فراهم کرد، بهویژه با توجه به مواضع پیشینش درباره تنشهای منطقه و حمایت از اعتراضات در ایران.
در هفتههای اخیر، ترامپ در مواضعی تندتر علیه جمهوری اسلامی اعلام کرده بود که اقدامات ایران «بدون هزینه نخواهد ماند» و بارها از معترضان ایرانی حمایت لفظی کرده است ـ موضعی که تهران آن را مداخله در امور داخلی خوانده و با واکنشهای تند پاسخ داده است.
اگرچه سخنرانی داووس بهطور مستقیم سیاست آمریکا نسبت به ایران را تکرار نکرد، تحلیلگران خارجی این اظهارات را در چارچوب فشار دیپلماتیک و اقتصادی پیچیدهتر واشینگتن بر تهران تفسیر کردهاند؛ چارچوبی که میتواند در آینده تأثیرات قابل توجهی بر مذاکرات و تحولات منطقهای داشته باشد.
سخنرانی ترامپ در داووس بیش از آنکه مانند یک بیانیه رسمی سیاست خارجی صرف ترجمه شود، نمادی از سیاست جامعتر آمریکا زیر رهبری او بود: تأکید بر منافع اقتصادی ملی، فشار بر متحدان برای پذیرش راهکارهای ایالات متحده، و تلاش برای تغییر در خطوط راهبردی جهانی.
کارشناسان بینالمللی معتقدند که این مباحث، اگرچه در ظاهر اقتصادی جلوه میکند، پیامهای سیاسی و استراتژیک عمیقی نیز دارد؛ پیامهایی که هم متحدان آمریکا و هم رقبای منطقهای را در یک فضای جدید از چالش و فرصت قرار میدهد.
در مجموع، حضور ترامپ در داووس و محتوای سخنرانی او نشان از آمادگی واشینگتن برای پیگیری سیاستهای یکجانبهگرایانه اقتصادی و ژئوپلیتیک دارد. سیاستی که ممکن است توازن روابط تجاری و امنیتی بین آمریکا و جهان را در سالهای آینده دستخوش تغییر کند.