از سامانه ضدپهپاد آمریکا تا پرواز پهپادهای سپاه؛ خاورمیانه یا انبار باروت؟
اقتصاد۲۴- در هفتههای اخیر، ادبیات مقامات آمریکایی، بهویژه شخص دونالد ترامپ، بهطور محسوسی تندتر شده است. رئیسجمهور آمریکا نهتنها بهصراحت از معترضان در ایران حمایت کرده، بلکه بارها هشدار داده که «رفتار تهران بدون هزینه نخواهد ماند». این مواضع که در داخل ایران بهعنوان مداخله مستقیم در امور داخلی تعبیر شد، با واکنشهای تند و بیسابقه مقامات جمهوری اسلامی همراه بوده است؛ واکنشهایی که از «پاسخ قاطع» تا «هشدار نسبت به هرگونه ماجراجویی نظامی» را دربرمیگیرد.
در چنین فضایی، تحرکات نظامی آمریکا دیگر صرفاً اقداماتی روتین یا دفاعی تلقی نمیشوند. استقرار سامانه ضدپهپاد EAGLS توسط نیروهای آمریکایی در منطقه، اگرچه از سوی سنتکام اقدامی پیشگیرانه معرفی شده، اما در خلأ سیاسی رخ نداده است. این سامانه درست در زمانی عملیاتی میشود که سطح تنش سیاسی، دیپلماتیک و رسانهای میان دو کشور به نقطهای حساس رسیده است.
پیام ترامپ، پاسخ تهران
حمایت علنی ترامپ از اعتراضات ایران، در نگاه تهران بخشی از «فشار ترکیبی» علیه جمهوری اسلامی است؛ فشاری که همزمان اقتصاد، امنیت و افکار عمومی را هدف گرفته است. در پاسخ، مقامات ایرانی تأکید کردهاند که هرگونه سوءاستفاده از ناآرامیهای داخلی یا تهدید امنیت ملی، با واکنشی «سریع، قاطع و پشیمانکننده» مواجه خواهد شد.
این تقابل لفظی، حالا نشانههایی از ترجمه شدن به زبان میدانی دارد؛ نشانههایی که نه به معنای آغاز درگیری، بلکه بیانگر افزایش سطح بازدارندگی و آمادگی است.
پرواز پهپادهای سپاه؛ رصد در برابر رصد
در همین چارچوب، همزمان با گزارشها درباره تحرکات هواپیماهای ترابری آمریکا در اطراف خلیج فارس، خبر رسید که پهپادهای شناسایی سپاه پاسداران در آسمان خلیج فارس به پرواز درآمدهاند. این همزمانی، از نگاه ناظران نظامی، اتفاقی نیست.
پرواز پهپادها بیش از آنکه یک مانور معمولی تلقی شود، حامل پیام روشن «رصد در برابر رصد» است؛ پیامی که میگوید هرگونه تحرک نظامی آمریکا در منطقه، زیر نظر تهران قرار دارد و ایران نیز صرفاً تماشاگر آمادهسازیهای طرف مقابل نیست. این اقدام، مکمل همان سیاستی است که جمهوری اسلامی سالهاست بر آن تأکید دارد: بازدارندگی فعال بدون شلیک گلوله.
دفاع پیشگیرانه یا آمادهسازی برای بحران؟
واشنگتن همچنان تأکید میکند که قصد جنگ ندارد؛ اما تجربه خاورمیانه نشان داده «نداشتن قصد جنگ» الزاماً به معنای آماده نبودن برای آن نیست. سامانههایی مانند EAGLS دقیقاً برای شرایطی طراحی شدهاند که احتمال درگیری وجود دارد، اما هیچکدام از طرفها نمیخواهند مسئول آغاز آن باشند.
در سوی مقابل، پرواز پهپادهای شناسایی سپاه نیز دقیقاً در همین منطق تعریف میشود: افزایش اشراف اطلاعاتی، ارسال پیام بازدارنده و هشدار غیرمستقیم به طرف مقابل که هر سناریوی ناگهانی، بدون پاسخ نخواهد ماند.
خاورمیانه؛ انبار باروت
مجموع این تحولات ـ از تهدیدهای علنی ترامپ و حمایت او از معترضان، تا پاسخهای تند تهران، استقرار سامانه ضدپهپاد آمریکایی و پرواز پهپادهای سپاه ـ تصویری واحد را ترسیم میکند: خاورمیانه وارد مرحله انتظار پرتنش شده است.
نه جنگی اعلام شده و نه صلحی تثبیتشده؛ اما میدان بهگونهای چیده میشود که اگر خط قرمزی شکسته شد، هیچکدام از بازیگران غافلگیر نشوند. شاید همین وضعیت، خطرناکترین سناریو برای منطقهای باشد که پیشتر هم بارها هزینه سوءمحاسبه را پرداخته است.
