اقتصاد۲۴- اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه روز پنجشنبه نهم بهمنماه از سفر سیدعباس عراقچی به ترکیه خبر داد. وی در این باره اعلام کرد: سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه، روز جمعه (دهم بهمنماه) برای دیدار رسمی از ترکیه به این کشور سفر خواهد کرد.
بقائی همچنین عنوان کرد: جمهوری اسلامی ایران مصمم به تقویت مستمر روابط با همسایگان بر مبنای سیاست حسن همجواری و منافع مشترک است.
در خصوص این سفر «پاتریک وینتور» دبیر دیپلماتیک گاردین مدعی شده: اردوغان در تماس تلفنی با دونالد ترامپ از آمریکا و ایران خواسته است همین هفته برای برگزاری مذاکرات هستهای به ترکیه بیایند.
بیشتر بخوانید: پزشکیان و ترامپ تماس ویدیویی برقرار کردند؟
وی همچنین افزود: با این حال، هیچیک از دو طرف حاضر نیستند بدون روشن بودن دستورکار مذاکرات و اعلام امتیازدهی از سوی ایران وارد این روند شوند.
او ادامه داد: ترامپ معتقد است ایران عمداً روند گفتوگوها را کُند کرده و امیدوار است «ناوگان» نظامی او تمرکز تصمیمگیران تهران را افزایش دهد.
از سوی دیگر؛ روزنامه حریت ترکیه در تیتر یک شماره امروز خود با اشاره به گفتگوی تلفنی شب گذشته اردوغان و ترامپ آورده است: رییس جمهور آمریکا با دیداری سه جانبه با حضور نمایندگان ایران، آمریکا و ترکیه در آنکارا موافقت کرده است.
روزنامه حریت با تیتر بیایید دیدار کنیم به گفتگوی تلفنی اردوغان و ترامپ پرداخته و گزارشی از پیشنهاد رییس جمهور ترکیه برای دیداری با حضور کارشناسان نظامی، امنیتی سه طرف در آنکارا پرداخته نوشته است.
همچنین، وبسایت میدل ایست آی گزارش داد رجب طیب اردوغان پیشنهاد برگزاری یک ویدئوکنفرانس میان دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان را با هدف کاهش تنشها مطرح کرده است. بنا بر این گزارش، ترامپ نسبت به این ابتکار ابراز علاقه کرده، اما تاکنون پاسخی رسمی از سوی رئیسجمهور ایران اعلام نشده است.
طبق این گزارش، احتمال دارد عباس عراقچی پاسخ تهران به این پیشنهاد را از مجاری دیپلماتیک منتقل کند.
بیشتر بخوانید: دیپلماسی در سایه ناوها و تحریمها
از طرف دیگر، سیدعباس عراقچی و هاکان فیدان وزرای خارجه جمهوری اسلامی ایران و ترکیه دیروز (چهارشنبه) هشتم بهمنماه ۱۴۰۴ تلفنی گفتوگو کردند.
براساس اعلام وزارت امور خارجه ایران، در این مکالمه تلفنی، وزرای امور خارجه ایران و ترکیه درباره آخرین وضعیت تحولات منطقه به گفتوگو و تبادل نظر پرداختند و طرفین همچنین ضمن بررسی آخرین رایزنیهای منطقهای با هدف کاهش تنشها، بر ضرورت یافتن راهحلهای دیپلماتیک و تداوم مشورتهای سیاسی ضروری بین بازیگران مؤثر منطقهای تأکید کردند.
ترکیه در کنار قطر، عربستان و مصر از جمله کشورهایی هستند که به دنبال کاهش تنش میان ایران و آمریکا در خلال اعتراضات و اغتشاشات ایران بودهاند.
این کشور مخالفت جدی خود را با هر گونه حمله به ایران اعلام کرده است و وزیر خارجه ترکیه در این زمینه گفته بود حمله به ایران اقدام درستی نخواهد بود.
فیدان در جریان گفتوگو با شبکه خبری الجزیره، در این زمینه اعلام کرده بود: تهران آماده مذاکره مجدد است و به واشنگتن توصیه میکند که مسائل خود را با ایران گام به گام حل کند.
«فیدان» که رئیس پیشین میت (سازمان اطلاعات ترکیه) نیز بوده درباره تحولات اخیر در ایران و دخالت کشورهای غربی و رژیم صهیونیستی در امور داخلی ایران، گفته بود: «موساد بهطور آشکار در تحولات اخیر ایران دخالت میکند و این موضوع را خودشان به هیچ عنوان انکار نمیکنند. ما شاهد تلاش اسرائیل برای تغییر ماهیت اعتراضات در ایران بودیم. اما با همه اینها امیدواریم دولت ایران چالشهای داخلی را به زودی حل کند و به عناصر خارجی اجازه مداخله در مسائل داخلیاش را ندهد.»
فیدان در ادامه به همکاری ایران و ترکیه در مبارزه با تروریسم و نوع همکاری آنکارا با تهران در صورت ورود گروههای تروریستی از شمال غرب ایران برای برهم زدن امنیت ملی اشاره کرد و افزود: «ما در مبارزه با تهدید تروریسم همیشه در همبستگی کامل با ایران بودهایم و این همبستگی ادامه خواهد داشت. انشاءالله امنیت ایران هیچگاه به چنین مرحلهای نرسد.»
وزیر امور خارجه ترکیه در خصوص موضع آنکارا در برابر تهدیدات آمریکا علیه ایران و نوع سیاست آنکارا با توجه به حمایت ترکیه در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه از ایران تأکید کرد: «از نظر ما، بهترین مسیر برای حل تنشها، قطعاً مذاکره و مسیر دیپلماسی است. ما به آمریکا نیز میگوییم که راهحل قطعی نه جنگ و حمله نظامی، بلکه مذاکره است. تلاش ما نیز در راستای ایجاد مسیر گفتوگو میان طرفین است.
وی در مصاحبه با اسکای نیوز نیز افزوده بود: «من فکر نمیکنم تغییر رژیم در ایران اتفاق بیفتد. ما در حال صحبت دربارهی این موضوع نیستیم و من به تغییر رژیم باور ندارم و در مورد احتمال مداخلهی آمریکا در ایران، این موضوع چندینبار مطرح شده و پیشنهاد شده است. من به دوستان آمریکاییام توصیه میکنم که این کار را نکنند؛ اینطور نباشد که اوضاع را شبیه ونزوئلا کنند.»
با این وچود «فیدان» هشدار داده است که رژیم صهیونیستی همچنان در پی یافتن فرصتی برای تنشآفرینی علیه ایران است و تأکید کرده چنین اقدامی میتواند بیثباتی بیشتری را به منطقهای که از پیش ناآرام است، تحمیل کند.
فیدان در گفتوگو با شبکه تلویزیونی انتیوی ترکیه در این راستا، گفته بود نشانهها حاکی از آن است که اسرائیل، با وجود پیامدهای احتمالی برای امنیت منطقهای، همچنان قصد انجام اقدام تنشزا علیه تهران را حفظ کرده است.
او گفت: «امیدوارم مسیر دیگری را انتخاب کنند، اما واقعیت این است که اسرائیل، بهویژه، بهدنبال فرصتی برای حمله به ایران است.»
به اعتقاد ناظران ترکیه نگران است اثرات موجی تشدید تنشهای آمریکا و ایران، یا احتمال فروپاشی دولتی در ایران، امنیت خودش را به خطر بیندازد.
موج مهاجرتی از ایران و تجزیه ایران به ویژه در ارتباط با موضوع کردها از نگرانیهای اصلی برای بی ثباتی در ایران است.
از منظر نظم منطقهای، ایران تضعیف شده به نفع ترکیه نیست. چرا که باعث میشود موازنه قدرت منطقهای به نفع اسرائیل به شکل عمیق تری بر هم خورد.
ضمن اینکه بعد از تحولات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و پیشرویهای اسرائیل در منطقه و به ویژه حملات به سوریه و قطر توسط این رژیم که ارتباط نزدیکی با دولت اردوغان دارند، ترکیه به این نتیجه رسیده است که اسرائیل، دشمنی سرسخت و جنگطلب است که بهدنبال سلطه بر خاورمیانه است و میتواند تهدیدی بزرگتر برای ثبات منطقه باشد.
در این راستا ترکیه تلاش جدی برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا را آغاز کرده است. به گزارش برخی منابع در تماسهای روز سه شنبه و چهارشنبه هفته جاری میان ایران با قطر، ترکیه و عربستان پیامهایی از طرف آمریکا به ایران منتقل شده است.
در خصوص این تماسها عباس عراقجی گفته بود: این نگرش در کل منطقه وجود دارد که یک تهدید نظامی باعث بیثباتی در کل منطقه خواهد شد، به خصوص با توجه به ویژگیهایی که حضور آمریکا در منطقه دارد. منطقه کاملاً علیه تهدید نظامی است و همه معتقدند که بیثباتی منجر به چالشهای عمده برای منطقه خواهد شد ولذا کشورهای منطقه با این موضوع مخالفند.
به نوشته رسانه آمریکایی «آکسیوس» آمریکا برای مذاکره با ایران، ۴ شرط را مشخص کردهاند که شامل موارد زیر باشد: ۱-خارج کردن تمام اورانیوم غنیشده از ایران، ۲-تعیین سقف برای ذخایر موشکهای دوربرد ایران، ۲-تغییر سیاست ایران در حمایت از نیروهای نیابتی در منطقه و ۴- ممنوعیت غنیسازی مستقل اورانیوم در ایران.
این مقامات ادعا کردهاند: ایرانیها گفتهاند حاضر به گفتوگو هستند، اما هیچ نشانهای از تمایل به پذیرش این شروط از خود بروز ندادهاند.
از طرف دیگر آکسیوس در گزارشی اعلام کرده که اعضای ارشد دولت آمریکا درباره ایده «حمله به ایران» اختلاف نظر دارند و برخیها خواهان فشار به ایران برای حصول به توافق هستند.
آکسیوس نوشته است: «برخی از اعضای تندروتر حلقه ترامپ از او خواستهاند که پس از قول کمک به معترضان و مجازات رژیم، خط قرمز خود را اجرا کند. (اما) برخی دیگر این سوال را مطرح کردهاند که بمباران تهران در واقع چه دستاوردی خواهد داشت و بیشتر به ایده استفاده از ضعف رژیم برای پیشبرد توافق علاقهمند هستند.»
میدل ایست آی هم در این زمینه نوشته است: گفته میشود بحثها در داخل دولت ترامپ درمورد اقدام علیه ایران، «آشفته» بوده است، و درباره پیامدهای احتمالی تلافی ایران اختلاف نظر وجود دارد.