اقتصاد۲۴- اختلاف میان سیاستگذار و خودروساز بر سر قیمتگذاری، بار دیگر در حال تکرار تجربهای است که بازار خودرو پیشتر نیز هزینههای آن را پرداخته است. تجربهای که خردادماه امسال به اوج رسید و نتیجه آن چیزی جز توقف عرضه، بلاتکلیفی بازار و تحمیل زیان به مصرفکنندگان نبود.
حالا با گذشت چند ماه، نشانهها حاکی از آن است که همان الگوی پرهزینه، دوباره در حال بازتولید است؛ اختلافی که اینبار نیز با واکنش مقامات قضایی، نمایندگان مجلس و نهاد سیاستگذار خودرو همراه شده و بار دیگر سایه توقف عرضه را بر بازار انداخته است.
در خردادماه، اختلافنظر میان خودروساز و نهادهای ناظر بر سر نحوه و سطح افزایش قیمتها، به توقف عرضه خودرو انجامید. خودروساز با استناد به خصوصیسازی این شرکت از یکسو و رشد هزینهها و شکاف میان قیمت کارخانه و بازار از سوی دیگر، خواستار اصلاح قیمتها بود و در مقابل، سیاستگذار بر لزوم تبعیت از ضوابط قیمتگذاری تاکید داشت.
نتیجه این کشمکش، توقف موقت فروش، افزایش التهاب بازار و عقبنشینی مصرفکنندگان به حاشیه انتظار بود. در نهایت، پس از تهدیدهای سیاستگذار و ورود برخی مقامات قضایی، عرضه خودرو با تاخیر از سر گرفته شد؛ اما هزینه این تعلیق پیشتر به مصرفکننده تحمیل شده بود.
بیشتر بخوانید:ریزش تیراژ خودرو در دی ماه/ بازار ارز ترمز خودرو را کشید
اکنون نیز افزایش قیمتهای اخیر، بار دیگر با واکنش تند نمایندگان مجلس، مقامات قضایی و سیاستگذار خودرو روبهرو شده است. بهطوریکه دادستانی با استناد به عدم تبعیت خودروساز از مقررات قیمتگذاری، دستور توقف عرضه خودرو را صادر کرده؛ تصمیمی که اگرچه در ظاهر با هدف صیانت از حقوق مصرفکننده اتخاذ شده، اما در عمل میتواند به تشدید کمبود عرضه و افزایش فشار قیمتی در بازار منجر شود. تجربههای پیشین نشان داده که توقف عرضه، بیش از آنکه به نفع مصرفکننده باشد، زمینهساز تعمیق شکاف میان قیمت رسمی و بازار آزاد است.
اگر فرض سیاستگذار این است که بازار خودرو همچنان انحصاری است و نیاز به مداخله مستقیم دولت برای تنظیم قیمتها وجود دارد، این تنظیم الزاما نباید صرفا از مسیر فشار بر خودروساز داخلی انجام شود. تنظیم بازار میتواند از طریق واردات معقول و هدفمند خودرو نیز صورت گیرد؛ وارداتی که هم حق انتخاب مصرفکننده را افزایش دهد و هم خودروساز داخلی را در معرض رقابت قرار دهد.
با این حال، آنچه در عمل مشاهده میشود، تلاش همزمان دولت برای کنترل قیمت وشاید هم حفظ ساختار انحصاری و پرهیز از پذیرش هزینههای سیاسی و ارزی واردات است. این رویکرد، نه به سود بازار است و نه به نفع مصرفکننده.