اقتصاد۲۴- حباب قیمتی در بازار رمزارزها زمانی شکل میگیرد که قیمت یک دارایی دیجیتال با سرعتی فراتر از منطق اقتصادی و بدون تکیه بر ارزش واقعی آن افزایش پیدا میکند. این پدیده معمولاً نتیجه ترکیب هیجان جمعی، تبلیغات گسترده، انتظارات غیرواقعی و ورود موجی از سرمایهگذاران تازهوارد است. در چنین شرایطی، قیمتها بیشتر بر پایه احساسات حرکت میکنند تا واقعیتهای فنی یا کاربردی پروژهها. تجربههایی مانند جهش شدید بیتکوین در سال ۲۰۱۷ نشان میدهد که حبابها چگونه میتوانند بازار را تا اوج ببرند و سپس با سقوطی سنگین همراه شوند.
حباب قیمتی در ارزهای دیجیتال زمانی رخ میدهد که ارزش بازار یک رمزارز بسیار بالاتر از ارزش ذاتی یا بنیادی آن قرار میگیرد. این ارزش بنیادی میتواند بر اساس فناوری، میزان کاربرد، تیم توسعهدهنده، پذیرش عمومی و اهداف بلندمدت پروژه تعیین شود. اما در دوران حباب، این معیارها کنار گذاشته میشوند و تمرکز سرمایهگذاران تنها روی رشد سریع قیمت است. هرچه نمودارها صعودیتر میشوند، باور به ادامهدار بودن این رشد نیز تقویت میشود و همین تصور اشتباه، سوخت اصلی حباب را فراهم میکند.
چرخه عمر حباب ارز دیجیتال معمولاً با یک افزایش سریع قیمت آغاز میشود. اخبار مثبت، معرفی فناوری جدید یا حتی شایعات میتوانند جرقه این رشد را بزنند. پس از آن، سرمایههای جدید وارد بازار میشوند و با ایجاد موج تقاضا، قیمتها را بالاتر میبرند. این روند به نقطهای میرسد که قیمت از هر منطق اقتصادی فاصله میگیرد و در اوج خود قرار میگیرد. در ادامه، با کاهش اعتماد یا انتشار اخبار منفی، اولین فروشها آغاز میشود و ترس بهسرعت جای هیجان را میگیرد. نتیجه نهایی، سقوط شدید قیمت و از بین رفتن بخش بزرگی از سرمایههاست.
بیشتر بخوانید: بررسی کیف پول حضانتی و غیرحضانتی ارز دیجیتال
بخش بزرگی از حبابهای قیمتی ریشه در رفتار انسانها دارد. بسیاری از سرمایهگذاران به تجربیات کوتاهمدت توجه میکنند؛ اگر یک رمزارز در مدت کوتاهی سود بالایی بدهد، این تصور شکل میگیرد که چنین روندی ادامهدار خواهد بود. از سوی دیگر، رفتارهای جمعی و تقلید از دیگران باعث میشود افراد بدون تحلیل وارد بازار شوند. طمع برای سود بیشتر و ترس از جا ماندن از فرصت نیز تصمیمگیری منطقی را تحتالشعاع قرار میدهد. این واکنشهای احساسی، فضای لازم برای رشد حباب را فراهم میکنند.
در برخی مواقع، افزایش غیرعادی حجم معاملات و نوسانات شدید قیمت، نتیجه فعالیت نهنگها یا رباتهای معاملاتی است. این بازیگران بزرگ میتوانند با خریدهای سنگین، قیمت را بالا ببرند و سپس در اوج اقدام به فروش کنند. این رفتار نهتنها احساسات بازار را تحریک میکند، بلکه باعث میشود سرمایهگذاران خرد تصور کنند رشد واقعی در حال وقوع است. در حالی که این نوسانات اغلب پشتوانه فنی یا اقتصادی ندارند و صرفاً بخشی از یک بازی سفتهبازانه هستند.
برخی حبابها بهدلیل وایرال شدن پروژهها در شبکههای اجتماعی شکل میگیرند. توکنهایی که هنوز محصول مشخص یا کاربرد عملی ندارند، تنها با وعدههای بزرگ درباره آینده یا حمایت اینفلوئنسرها رشد قیمتی چشمگیر را تجربه میکنند. عدم قطعیت درباره موفقیت این پروژهها باعث میشود سرمایهگذاران بر اساس امید و هیجان تصمیم بگیرند. این فضا، بستر مناسبی برای شکلگیری حبابهای قیمتی است که معمولاً عمر کوتاهی دارند.
عرضه محدود برخی رمزارزها، مانند بیتکوین، احساس کمیابی ایجاد میکند. این ویژگی در شرایط عادی میتواند ارزشمند باشد، اما در دوران هیجانی بازار، به عاملی برای رشد غیرمنطقی قیمت تبدیل میشود. بسیاری از سرمایهگذاران تصور میکنند هرچه دارایی کمیابتر باشد، حتماً ارزش آن در آینده چند برابر خواهد شد، حتی اگر پذیرش عمومی یا کاربرد گستردهای وجود نداشته باشد. این توهم کمیابی یکی از محرکهای اصلی حبابهای قیمتی است.
در بازار رمزارزها اغلب پروژههای جدید با وعده «انقلاب در صنعت مالی» یا «تغییر آینده اینترنت» معرفی میشوند. این شعارهای بزرگ، انتظارات غیرواقعی ایجاد میکنند. سرمایهگذاران بدون بررسی امکانپذیری این اهداف، اقدام به خرید میکنند به امید اینکه پروژه موردنظر به موفقیتی مشابه بیتکوین یا اتریوم برسد. وقتی واقعیت با این انتظارات فاصله دارد، حباب دیر یا زود میترکد.
یکی از مهمترین علائم حباب، افزایش ناگهانی و شدید قیمت در مدتزمان کوتاه است، بدون آنکه خبر مهم یا پیشرفت فنی قابلتوجهی رخ داده باشد. نوسانات شدید و غیرقابل پیشبینی نیز نشان میدهد بازار بیشتر تحت تأثیر احساسات است تا منطق اقتصادی. همچنین رشد غیرعادی حجم معاملات، بهویژه با ورود کاربران تازهکار، میتواند هشداری جدی درباره شکلگیری حباب باشد.
حبابهای قیمتی بخشی جداییناپذیر از بازارهای نوظهور مانند رمزارزها هستند، اما آگاهی از سازوکار آنها میتواند از زیانهای سنگین جلوگیری کند. سرمایهگذارانی که به تحلیل بنیادی توجه میکنند، تحت تأثیر هیجانهای زودگذر قرار نمیگیرند و تصمیمات خود را بر اساس منطق میگیرند، شانس بیشتری برای حفظ سرمایه دارند. آموزش مستمر، بررسی پروژهها و پرهیز از رفتارهای احساسی، بهترین راهکار برای عبور امن از بازارهای پرنوسان رمزارزهاست.