اقتصاد۲۴- موج واکنشها به بخش کوتاهی از برنامه «خطخطی» در شبکه افق که با شوخی بیموقع و به باور بسیاری «توهینآمیز» درباره محل نگهداری اجساد جانباختگان اعتراضات اخیر همراه بود، امروز به سطح مدیریت در رسانه ملی کشیده شد و پیامدهای جدی رسانهای و ساختاری به دنبال داشت.
در این ویدیو که در شبکههای اجتماعی به سرعت دستبهدست شد، مجری برنامه با طرح یک سؤال چهارگزینهای درباره اینکه «جمهوری اسلامی جنازهها را در کدامیخچال نگهداری میکند؟» ـ با گزینههایی شامل “یخچال ساید بای ساید” یا “فریزر سوپرمارکتی” ـ فضای سوگواری عمومی را به شوخی گرفت و واکنشهای منفی شدید کاربران و تحلیلگران رسانه را برانگیخت.
واکنشها بسیار تند بود و این حرکت نه فقط از سوی خانوادههای داغدیده، بلکه از سوی فعالان و کارشناسان رسانه بهعنوان عبور از خط قرمز اخلاقی در رسانه ملی نقد شد. منتقدان تأکید میکنند که بیتوجهی به قلبدرد و رنج جامعه و تبدیل آن به ابزار شوخی، نهتنها اعتبار رسانه ملی را تضعیف میکند، بلکه فرصتهای گفتوگو و التیام پس از اعتراضات را نیز نابود میسازد.
در واکنش رسمی به این حواشی، روابط عمومی سازمان صداوسیما اعلام کرد که مدیر شبکه افق به دلیل «سهلانگاری و بیتوجهی در مدیریت محتوا» عزل شده و پخش برنامه «خطخطی» نیز متوقف شده است. همزمان، سعید مقیسه، رئیس مرکز بسیج سازمان صداوسیما، با حکم معاون سیما بهعنوان سرپرست جدید شبکه افق منصوب شد.
مقیسه که سابقه مدیریتی متنوعی در ساختار صداوسیما داشته، قرار است در دوره مدیریت موقت مسئولیت هدایت شبکه را بر عهده بگیرد. این تغییر در حالی رخ میدهد که خشم عمومی نسبت به خطای محتوایی و نحوه مدیریت رسانهای این شبکه همچنان ادامه دارد.
تحلیلگران رسانهای و روزنامهنگاران معتقدند رخداد اخیر بیش از آنکه صرفاً یک اشتباه فردی باشد، نمایانگر ضعفهای سیستمی در فرایند تولید، بازبینی و مدیریت محتوا در صداوسیماست. به گفته این تحلیلگران، رسانهای که باید اطلاعرسانی مسئولانه، همدلی با جامعه و پاسداشت عزاداران را سرلوحه خود قرار دهد، با چنین برخوردهایی موجب خدشهدار شدن اعتماد عمومی میشود.
کارشناسان میگویند شوخی با جانباختگان اعتراضات ـ حادثهای که هنوز زخم آن بر پیکر جامعه محسوس است ـ نهتنها از منظر رسانهای غیرحرفهای و غیراخلاقی است بلکه بهعنوان ابزاری برای تفرقه و منزوی کردن رسانه ملی در فضای عمومی عمل میکند. به باور منتقدان، حذف مدیر شبکه بهتنهایی کفایت نمیکند و باید بازنگری جدی در رویکردهای ساختاری صداوسیما صورت گیرد تا شاهد بازتکرار این نوع خطاها نباشیم.
در شبکههای اجتماعی، کاربران همصدا از صداوسیما و نهادهای نظارتی خواستار پاسخگویی بیشتر، احترام به خانوادههای جانباختگان و اصلاح رویههای نظارت بر محتوا شدهاند. نقدها بارها تأکید کردهاند که رسانه ملی نباید از بازنمایی انسانی و واقعی دردهای جامعه فاصله بگیرد، بلکه باید در نقش یک پل ارتباطی میان مردم و نهادها ظاهر شود نه اینکه با شوخیهای زشت، فاصلهها و آسیبها را عمیقتر کند.