اقتصاد ۲۴- بازار ارزهای دیجیتال به نوسانات شدید قیمتی معروف است. برخلاف بازارهای سنتی مانند بورس که معمولاً با قوانین سختگیرانه و محدودیتهای معاملاتی کنترل میشوند، بازار رمزارزها بهصورت ۲۴ ساعته و در سطح جهانی فعالیت میکند و تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد. همین ویژگیها باعث میشود که گاهی قیمتها در مدتزمان کوتاهی بهطور ناگهانی سقوط کنند و سرمایهگذاران را غافلگیر سازند. این ریزشها معمولاً ترکیبی از عوامل اقتصادی، روانی و ساختاری هستند که بهطور همزمان بر بازار اثر میگذارند.
یکی از مهمترین دلایل سقوطهای ناگهانی در بازار رمزارزها، رفتار هیجانی معاملهگران است. بسیاری از سرمایهگذاران خرد بر اساس ترس یا طمع تصمیمگیری میکنند. زمانی که قیمتها شروع به کاهش میکند، ترس از ضرر بیشتر باعث میشود تعداد زیادی از افراد بهصورت همزمان اقدام به فروش داراییهای خود کنند. این موج فروش فشار زیادی بر بازار وارد کرده و افت قیمت را تشدید میکند.
از سوی دیگر، در دورههای رشد سریع، بسیاری از افراد بدون تحلیل وارد بازار میشوند و با اولین نشانههای ریزش، برای خروج عجله میکنند. این رفتارهای جمعی که به آن «رفتار گلهای» گفته میشود، نقش مهمی در ایجاد سقوطهای ناگهانی دارد.
در بازار رمزارزها استفاده از معاملات اهرمی بسیار رایج است. در این نوع معاملات، سرمایهگذاران با استفاده از وام صرافیها میتوانند چند برابر سرمایه خود معامله کنند. هرچند این روش امکان سودهای بزرگ را فراهم میکند، اما ریسک بسیار بالایی هم دارد.
زمانی که قیمت یک رمزارز برخلاف پیشبینی معاملهگران حرکت کند، موقعیتهای اهرمی به سرعت لیکوئید یا بسته میشوند. لیکوئید شدن به معنای فروش اجباری داراییها توسط صرافی برای جلوگیری از زیان بیشتر است. این فروشهای ناگهانی حجم زیادی از عرضه را وارد بازار میکند و باعث سقوط سریعتر قیمتها میشود. در بسیاری از ریزشهای شدید بازار کریپتو، حجم بالای لیکوئید شدن نقش کلیدی داشته است.
بازار رمزارزها بهشدت به اخبار حساس است. اعلام محدودیتهای قانونی، ممنوعیت استخراج یا معامله در برخی کشورها، هک شدن صرافیها یا پروژههای بزرگ و حتی اظهارنظرهای منفی مقامات اقتصادی میتواند به سرعت باعث ترس در میان سرمایهگذاران شود.
بیشتر بخوانید: چرا بیتکوین را طلای دیجیتال مینامند؟
از آنجا که اعتماد نقش مهمی در بازار رمزارزها دارد، هر خبری که این اعتماد را خدشهدار کند میتواند موج فروش ایجاد کند. برای مثال، انتشار خبر ورشکستگی یک صرافی بزرگ یا مسدود شدن دارایی کاربران در یک پلتفرم، معمولاً باعث افت شدید قیمتها در کل بازار میشود.
همه ارزهای دیجیتال به اندازه بیتکوین یا اتریوم حجم معاملات بالا ندارند. بسیاری از آلتکوینها با نقدشوندگی پایین معامله میشوند، به این معنا که تعداد خریداران و فروشندگان آنها محدود است. در چنین شرایطی، ورود یا خروج یک سرمایهگذار بزرگ میتواند قیمت را به شدت جابهجا کند.
زمانی که فروش گستردهای در این رمزارزها رخ میدهد، به دلیل نبود تقاضای کافی، قیمتها به سرعت سقوط میکند. این مسئله بهخصوص در پروژههای کوچکتر و ناشناختهتر بیشتر دیده میشود و میتواند باعث ضررهای سنگین برای سرمایهگذاران خرد شود.
اگرچه بازار کریپتو در ابتدا بهعنوان بازاری مستقل از سیستم مالی سنتی معرفی میشد، اما در سالهای اخیر ارتباط آن با اقتصاد جهانی افزایش یافته است. تغییر نرخ بهره در آمریکا، سیاستهای انقباضی بانکهای مرکزی، افزایش تورم یا وقوع بحرانهای مالی جهانی میتواند بر تمایل سرمایهگذاران به داراییهای پرریسک تأثیر بگذارد.
در زمانهایی که شرایط اقتصادی نامطمئن میشود، بسیاری از سرمایهگذاران سرمایه خود را از داراییهای پرریسک مانند رمزارزها خارج کرده و به سمت داراییهای امنتر میبرند. این خروج سرمایه میتواند موجب ریزشهای ناگهانی و شدید در بازار کریپتو شود.
در بازار رمزارزها، سرمایهگذاران بزرگی که به آنها «نهنگ» گفته میشود، حجم قابل توجهی از یک رمزارز خاص را در اختیار دارند. این افراد یا نهادها میتوانند با خرید یا فروشهای سنگین، جهت بازار را تغییر دهند.
گاهی نهنگها با فروش ناگهانی مقدار زیادی از دارایی خود باعث ایجاد ترس در بازار میشوند و پس از سقوط قیمت، دوباره در قیمتهای پایینتر اقدام به خرید میکنند. این نوع رفتارها که به نوعی دستکاری بازار محسوب میشود، میتواند نوسانات شدید و سقوطهای غیرمنتظره ایجاد کند.
برخلاف بازارهای مالی سنتی، بازار رمزارزها هنوز در بسیاری از کشورها فاقد چارچوبهای نظارتی دقیق است. این موضوع باعث شده برخی تخلفات مانند معاملات داخلی، دستکاری قیمت و پروژههای کلاهبرداری راحتتر رخ دهد. نبود شفافیت کامل در برخی پلتفرمها نیز اعتماد سرمایهگذاران را کاهش میدهد.
زمانی که یک پروژه کلاهبرداری افشا میشود یا یک پلتفرم بزرگ دچار مشکل میشود، این بیاعتمادی میتواند به کل بازار سرایت کند و موج فروش ایجاد شود.