اقتصاد۲۴- خرید و فروش طلا و سکه، علاوه بر قیمت ذاتی این داراییها، همواره با هزینههایی تحت عنوان کارمزد همراه است. این هزینهها در نگاه اول ممکن است ناچیز به نظر برسند، اما در بلندمدت و با تکرار معاملات، سود قابل توجهی را از سرمایهگذار بازمیستانند. آگاهی از ساختار این کارمزدها و به کار بستن راهکارهای هوشمندانه، میتواند به طور مؤثری هزینههای معاملاتی را کاهش داده و بازدهی سرمایه را افزایش دهد.
پیش از هر اقدامی، شناخت دقیق اجزای تشکیلدهنده کارمزد معاملات ضروری است. هزینه خرید یا فروش تنها به差价 (تفاوت قیمت خرید و فروش) محدود نمیشود. در بازار فیزیکی، این هزینهها عموماً شامل کارمزد فروشنده (دلال یا صراف)، هزینه ساخت و ضرب (به ویژه در سکه که تحت عنوان «حق ضرب» محاسبه میشود) و مالیات بر ارزش افزوده (معاف بر سکه بانکی و طلای خام، اما ممکن است بر اجرت ساخت طلای زینتی اعمال شود) است. در خریدهای آنلاین نیز هزینههای حمل و نقل و بیمه اضافه میگردد. اسپرد (Spread) یا همان تفاوت قیمت خرید و فروش اعلام شده توسط فروشنده، در واقع مهمترین جزء کارمزد پنهان است. هرچه این تفاوت کمتر باشد، هزینه معامله پایینتر است.
انتخاب محل خرید یا فروش، تأثیر مستقیمی بر مجموع کارمزد پرداختی دارد. به طور کلی، خرید از تولیدکنندگان یا عمدهفروشان معتبر، به دلیل حذف چندین واسطه، کارمزد کمتری نسبت به خرید از جواهرفروشیهای محلی یا دلالان جزء دارد. همچنین، خرید از صرافیهای مجاز بانکی یا مؤسسات شناختهشده برای سکه و شمش، معمولاً از شفافیت قیمتی بالاتری برخوردار است و حق ضرب و کارمزد مشخصی دریافت میکنند. امروزه پلتفرمهای معتبر آنلاین نیز با حذف هزینههای فیزیکی مغازه، امکان عرضه با اسپرد کمتر را فراهم میکنند، اما اطمینان از اصالت کالا و هزینه حمل در این روشها باید مدنظر قرار گیرد. در فروش نیز، مراجعه مستقیم به خریداران عمده (مثل کارخانههای طلاسازی) یا استفاده از بازارهای معاملاتی دست دوم میتواند از گرفتن کارمزدهای چندلایه توسط دلالان متعدد جلوگیری کند.
کارمزدها و اسپردها در بازار طلا و سکه ثابت نیستند و تحت تأثیر نوسانات بازار تغییر میکنند. در روزهای پرنوسان و هیجانی بازار، که نقدشوندگی بالا رفته و تقاضا زیاد است، اغلب دلالان و فروشندگان اسپرد خود را به طور پنهان افزایش میدهند. بنابراین، انجام معاملات در روزهای آرام و بدون اخبار شوکآور میتواند منجر به مواجهه با کارمزدهای منطقیتر شود. همچنین، خرید در حجمهای بالاتر (مثلاً خرید یک مثقال طلای آبشده به جای چند گرم پراکنده) از نظر نسبی میتواند کارمزد کمتری دربرداشته باشد، چرا که هزینه کار و زمان فروشنده برای یک معامله بزرگ تقریباً برابر با یک معامله کوچک است. البته این راهکار مستلزم داشتن سرمایه اولیه بیشتر است.
یکی از سادهترین، اما مؤثرترین روشها، مقایسه قیمت و کارمزد در بین چندین فروشنده معتبر است. تنها به اولین قیمت ارائه شده اکتفا نکنید. به صورت محترمانه و آگاهانه، در مورد کارمزد یا حق العمل معامله مذاکره کنید. فروشندگان حرفهای برای جذب مشتریان دائمی و حجم معاملات بالا، اغلب انعطاف نشان میدهند. از سوی دیگر، پرهیز از خرید و فروشهای مکرر و کوتاهمدت (نوسانگیری) خود به خود بزرگترین صرفهجویی در کارمزد است. هر بار خرید و فروش، مستلزم پرداخت دو بار اسپرد و سایر هزینههاست که در بازههای زمانی کوتاه، سود حاصل از نوسان را به راحتی میخورد. استراتژی سرمایهگذاری بلندمدت و خرید در قیمتهای مناسب، نه تنها از ریسک نوسان میکاهد، بلکه هزینههای تراکنش را به حداقل میرساند.
برای افرادی که قصد دارند بدون دغدغه نگهداری فیزیکی و پرداخت کارمزدهای مرسوم بازار نقدی، در طلا سرمایهگذاری کنند، راههای غیرمستقیم با کارمزد معاملاتی بسیار پایینتر وجود دارد. مهمترین این ابزارها، صندوقهای طلای قابل معامله در بورس (ETF) هستند. خرید واحدهای این صندوقها از طریق کارگزاریها، تنها مستلزم پرداخت کارمزد معاملات بورسی (کسری از درصد) است و از هزینههایی مانند حق ضرب، اجرت ساخت و اسپردهای بالا معاف میشوید. همچنین گواهیهای سکه بانک مرکزی نیز معمولاً با کارمزد مشخص و شفافی عرضه میشوند. این روشها برای سرمایهگذارانی که به دنبال نقدشوندگی بالا و هزینههای شفاف هستند، گزینهای بهینه محسوب میشوند.