اقتصاد۲۴- در آیینی که با حضور مقامات دولتی، نمایندگان مجلس، مدیران ارشد نظام بانکی و فعالان اقتصادی برگزار شد، بانک ملی از چهار محصول دیجیتال جدید شامل «رشد ملی»، «هاب خدمات مالی»، «نوپی» و «کالاپی» رونمایی کرد. برگزاری این مراسم با حضور طیفی از سیاستگذاران اقتصادی، نشاندهنده اهمیت موضوع بانکداری دیجیتال در سطح کلان تصمیمسازی کشور است، بهویژه آنکه توسعه زیرساختهای مالی دیجیتال، بهعنوان یکی از پیشنیازهای رشد اقتصادی و افزایش بهرهوری نظام مالی مورد توجه قرار گرفته است.
در این مراسم، نمایندگان مجلس شورای اسلامی با تأکید بر نقش بانکهای بزرگ در ارتقای زیرساختهای مالی کشور، توسعه خدمات دیجیتال را عاملی مهم در افزایش دسترسی عمومی به خدمات بانکی دانستند. آنان با اشاره به ضرورت کاهش هزینههای مبادلاتی، افزایش شفافیت و تسهیل تأمین مالی، از حرکت بانک ملی به سمت طراحی محصولات نوآورانه استقبال کرده و آن را گامی در جهت تقویت کارایی نظام بانکی ارزیابی کردند. بهگفته آنان، توسعه ابزارهای مالی دیجیتال میتواند ضمن کمک به رونق کسبوکارها، امکان دسترسی عادلانهتر مردم به خدمات مالی را فراهم کند.
همزمان برخی چهرههای اقتصادی حاضر در مراسم نیز بر اهمیت پیوند میان بانکداری دیجیتال و اقتصاد واقعی تأکید کردند، پیوندی که در صورت تحقق، میتواند به افزایش سرعت گردش پول، کاهش بروکراسی و تقویت اعتماد عمومی به شبکه بانکی منجر شود. در چنین فضایی، رونمایی از محصولات جدید بانک ملی صرفاً یک معرفی خدمات بانکی نبود، بلکه تلاشی برای نمایش جهتگیری آینده این بانک در عرصه بانکداری نوین تلقی شد.
در میان محصولات معرفیشده، «کالاپی» بیش از سایرین مورد توجه قرار گرفت؛ محصولی که مستقیماً نیازهای مصرفی خانوار را هدف قرار داده و تلاش میکند مفهوم تسهیلات بانکی را به تجربهای سریع و قابل دسترس تبدیل کند. کالاپی در قالب یک کارت اعتباری خرید اقساطی طراحی شده که سقف اعتبار آن تا ۲۰۰ میلیون تومان تعیین شده است. این کارت امکان بازپرداخت اقساط در بازههای ۱۲، ۱۸ و ۲۴ ماهه را فراهم میکند، ویژگیای که آن را به گزینهای انعطافپذیر برای مدیریت هزینههای خانوار تبدیل میکند.
یکی از مهمترین مزیتهای کالاپی، حذف الزامات مرسوم دریافت تسهیلات بانکی است. برخلاف بسیاری از وامهای سنتی که نیازمند میانگین حساب یا مراجعات متعدد حضوری هستند، این کارت بدون نیاز به ایجاد میانگین حساب و بهصورت کاملاً غیرحضوری ارائه میشود. متقاضیان میتوانند از طریق اپلیکیشن «بام» درخواست خود را ثبت کرده و مراحل دریافت اعتبار را بهصورت دیجیتال طی کنند، رویکردی که با هدف کاهش مراجعات حضوری و تسریع فرآیندها طراحی شده است.
کالاپی برای مشتریان حقیقی با رتبه اعتباری A، B و C در نظر گرفته شده و قابلیت استفاده در فروشگاههای طرف قرارداد، پایانههای فروش و درگاههای پرداخت اینترنتی را دارد. ساختار دریافت آن نیز سادهتر از بسیاری از تسهیلات خرد بانکی است. در این طرح ارائه ضمانت شخص ثالث همراه با یک چک الکترونیک برای دریافت کارت کفایت میکند. چنین طراحیای نشان میدهد بانک ملی تلاش کرده میان مدیریت ریسک اعتباری و تسهیل دسترسی مشتریان، توازن ایجاد کند.
از منظر کارکردی، کالاپی را میتوان پاسخی به یکی از خلأهای نظام بانکی ایران دانست، یعنی کمبود ابزارهای اعتبار خرد مبتنی بر فناوری. در شرایطی که افزایش هزینههای زندگی، تقاضا برای ابزارهای مالی منعطف را افزایش داده، کارتهای اعتباری اقساطی میتوانند نقش مهمی در مدیریت هزینههای خانوار ایفا کنند. در بسیاری از کشورها، کارتهای اعتباری یکی از اصلیترین ابزارهای تأمین مالی خرد محسوب میشوند و بانکها از طریق توسعه زیرساختهای اعتبارسنجی، دسترسی به این خدمات را تسهیل کردهاند.
حرکت بانک ملی به سمت توسعه چنین محصولاتی، از منظر سیاستگذاری مالی نیز قابل توجه است. توسعه ابزارهای اعتباری خرد، علاوه بر کمک به رفاه مصرفکننده، میتواند به تحریک تقاضای مؤثر در اقتصاد منجر شود. افزایش قدرت خرید خانوارها، رونق فروش بنگاهها و تسهیل گردش مالی در زنجیره تولید و مصرف، از جمله پیامدهایی است که اقتصاددانان برای گسترش اعتبار خرد برمیشمارند.
در همین راستا، مدیرعامل بانک ملی ایران نیز در جریان رونمایی از محصولات دیجیتال، بر حرکت این بانک به سمت خلق ارزش از طریق نوآوری تأکید کرده است. ابوالفضل نجارزاده با اشاره به شبکه گسترده مشتریان بانک، توسعه خدمات غیرحضوری و طراحی محصولات مبتنی بر نیاز واقعی مردم را از اولویتهای اصلی دوره جدید مدیریتی عنوان کرده و معتقد است بانکداری دیجیتال میتواند تجربه مشتری را متحول کند و کارایی نظام بانکی را افزایش دهد.
نکته مهم دیگر در طراحی کالاپی، همسویی آن با روند جهانی بانکداری دیجیتال است؛ روندی که بر شخصیسازی خدمات، سرعت ارائه و حذف اصطکاکهای اداری تأکید دارد. کاهش زمان دریافت تسهیلات، حذف کاغذبازی و امکان استفاده سریع از اعتبار، از جمله عواملی است که میتواند به افزایش رضایت مشتریان منجر شود. در چنین چارچوبی، اپلیکیشنهای بانکی به درگاه اصلی تعامل مشتری با بانک تبدیل شدهاند و ارائه تسهیلات از دل همین پلتفرمها، یکی از نشانههای بلوغ بانکداری دیجیتال محسوب میشود.
با این حال، موفقیت نهایی چنین محصولاتی وابسته به چند متغیر کلیدی است، از جمله توسعه زیرساختهای اعتبارسنجی، افزایش تعداد پذیرندگان و فرهنگسازی در استفاده از ابزارهای اعتباری. هرچه دامنه پذیرش کالاپی در شبکه فروشگاهی گستردهتر شود و فرآیندهای اعتبارسنجی دقیقتر عمل کند، امکان تبدیل آن به یک ابزار فراگیر بیشتر خواهد شد.
در مجموع، رونمایی از کالاپی را میتوان بخشی از راهبرد کلان بانک ملی برای بازآرایی خدمات در عصر دیجیتال دانست. این بانک با تکیه بر سابقه طولانی و شبکه گسترده مشتریان، تلاش دارد از یک بانک سنتی شعبهمحور به یک بازیگر فعال در بانکداری دیجیتال تبدیل شود. تمرکز بر خدمات غیرحضوری، طراحی محصولات متناسب با نیاز روز و حرکت به سمت اعتباردهی هوشمند، نشانههایی از این تغییر رویکرد هستند.