اقتصاد ۲۴- در حالی که فضای سیاسی آمریکا تحت تأثیر انتخابات میاندورهای قرار دارد و برخی تحلیلها از هزینههای احتمالی یک جنگ جدید سخن میگویند، مجموعه مواضع اخیر مقامات و رسانههای آمریکایی نشان میدهد گزینه اقدام نظامی علیه ایران همچنان روی میز واشنگتن باقی مانده است. همزمان، تحرکات دیپلماتیک و مذاکرات غیرمستقیم نیز ادامه دارد، اما هیچ قطعیتی در کار نیست.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در جدیدترین موضعگیری خود در شبکه اجتماعی تروث سوشال تلاش کرد روایتهای منتشرشده درباره اختلافات نظامی در واشنگتن را رد کند. او گزارش رسانههای آمریکایی مبنی بر مخالفت ژنرال دن کین با اقدام نظامی علیه ایران را «۱۰۰ درصد نادرست» خواند و تأکید کرد تصمیم نهایی درباره ایران شخصاً با اوست.
ترامپ در عین حال اعلام کرد ترجیح میدهد بحران از مسیر توافق حل شود، اما هشدار داد در صورت شکست مذاکرات، «روز بسیار بدی» برای ایران رقم خواهد خورد.
اهمیت اظهارات ترامپ زمانی بیشتر شد که باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، نیز به بحث درباره موضع ژنرال کین واکنش نشان داد. او تأکید کرد هیچیک از گزارشهای رسانهای معتبر نگفتهاند که این فرمانده نظامی مخالف حمله است، بلکه تنها نسبت به خطرات و پیامدهای چنین عملیاتی هشدار داده است. به گفته راوید، رسانههایی مانند اکسیوس، واشنگتنپست و والاستریت ژورنال صرفاً از ارزیابیهای محتاطانه نظامی سخن گفتهاند، نه مخالفت با اصل اقدام.
بیشتر بخوانید: پنجشنبه ساعت صفر جنگ؟/روایت نیویورکتایمز از سناریوی حمله محدود ترامپ
این نکته از این منظر اهمیت دارد که نشان میدهد در سطح تصمیمگیری امنیتی آمریکا اختلافی بنیادین درباره اصل گزینه نظامی وجود ندارد و بحث بیشتر بر سر زمان، هزینه و پیامدهای آن است.
با این حال، ملاحظات سیاسی داخلی آمریکا همچنان بهعنوان یکی از مهمترین موانع اقدام نظامی مطرح میشود. گزارش نیویورکتایمز هشدار داده که وقوع جنگ با ایران میتواند به حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای آسیب بزند. افزایش احتمالی قیمت انرژی، بهویژه اگر بهای بنزین در آمریکا بهطور محسوس بالا برود، میتواند فشار اقتصادی مستقیمی بر رأیدهندگان وارد کند و هزینه سیاسی تصمیم نظامی را افزایش دهد.
این گزارش همچنین به سناریوهای واکنشی ایران اشاره کرده و نوشته است تهران ممکن است مسیرهای راهبردی کشتیرانی و نفتکشها را هدف قرار دهد و این اقدام میتواند بازار جهانی انرژی را بهشدت متلاطم کند. همین عامل باعث شده برخی تحلیلگران آمریکایی معتقد باشند هرگونه درگیری محدود نیز ممکن است به سرعت به بحران گستردهتر تبدیل شود.
همزمان ایران نیز در این روزهای سرنوشتساز به دنبال شکلگیری یک توافق برد- برد است. حسن هانیزاده، تحلیلگر مسائل منطقه، اعلام کرده دور سوم مذاکرات میتواند نقطه تعیینکنندهای باشد.
به گفته او؛ «ایران بسته پیشنهادی جدیدی را از طریق رافائل گروسی به طرف آمریکایی منتقل خواهد کرد که شامل کاهش سطح غنیسازی و انتقال بخشی از اورانیوم غنیشده به عمان تحت نظارت آژانس است. در برابر، تهران انتظار دارد بخش مهمی از تحریمهای اعمالشده از سال ۲۰۱۸ لغو شود.
هانیزاده تاکید کرد: «شکست مذاکرات میتواند مجموعهای از سناریوهای پرهزینه را فعال کند؛ از تشدید تحریمها و فشار اقتصادی گرفته تا افزایش تنشهای امنیتی و محدودتر شدن کانالهای دیپلماتیک میان دو کشور.»
به نظر میرسد اگرچه ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از تبعات اقتصادی جنگ، مانعی جدی برای تصمیمگیری فوری آمریکا محسوب میشود، اما لحن مقامات آمریکایی و تأکید بر آمادگی نظامی نشان میدهد گزینه حمله نهتنها کنار گذاشته نشده بلکه بهعنوان اهرم فشار یا گزینهای واقعی فعال باقی مانده است.
درعینحال ایران نیز با ارائه پیشنهادهای دیپلماتیک و تلاش برای مدیریت تنش، در پی خرید زمان و کاهش احتمال رویارویی مستقیم است.