اقتصاد۲۴-جنگ اخیر در ایران فقط یک بحران منطقهای نیست و حالا نشانههای آن در بازار خودرو جهان هم دیده میشود؛ جایی که خودروسازان بزرگ، از جمله تویوتا، نسبت به افزایش هزینهها و اختلال در زنجیره تأمین نگران شدهاند.
بزرگترین و قدیمیترین روزنامه انگلیسی زبان در ژاپن در تازهترین گزارش خود از کاهش فروش تویوتا در کنار نگرانی دیگر خودروسازان ژاپنی از اثرات جنگ ایران نوشته است که نشان میدهد که تنشهای منطقهای بهسرعت میتوانند به صنعت خودرو در سطح جهان سرایت کنند.
براساس این گزارش به خوبی قابل درک است که گسترش تنشهای منطقهای و جنگ اخیر در ایران، تنها به حوزههای نظامی و سیاسی محدود نمانده و آثار آن به سرعت در بازارهای جهانی، از جمله صنعت خودرو نمایان شده است.
ژاپن تایمز اعلام کرده است که فروش تویوتا در اثر عواقب جنگ ایران کاهش یافت؛ این درحالی است که بزرگترین خودروساز جهان، علیرغم دست وپنچه نرم کردن با رکود جهانی در تقاضا و هزینههای ناشی از تعرفههای آمریکا، حالا با عواقب جنگ در خاورمیانه نیز روبهرو شده است.
در این میان، حمله به برخی واحدهای صنعتی مهم ایران از جمله فولاد خوزستان و فولاد مبارکه، توجه تحلیلگران اقتصادی را بیش از پیش به نقش صنایع مادر در ثبات بازارهای وابسته جلب کرده است.
فولاد بهعنوان یکی از اصلیترین نهادههای تولید خودرو، نقشی تعیینکننده در قیمت تمامشده این صنعت دارد و هرگونه اختلال در تولید یا صادرات آن میتواند به افزایش هزینهها در سطح منطقه و حتی بازارهای جهانی منجر شود.
به نظرمی رسد جنگ و نااطمینانیهای ناشی از آن، از چند مسیر بر بازار خودرو اثر میگذارد؛ ابتدا از طریق افزایش هزینه مواد اولیه و درگام بعدی با بالا رفتن نرخ بیمه و حملونقل و سپس بهدلیل کاهش اطمینان در فضای سرمایهگذاری و تجارت که در مجموع این عوامل فشار مضاعفی بر خودروسازان وارد کرده و زمینه افزایش قیمت خودرو در بازارهای مختلف را فراهم خواهند کرد.
در گزارش ژاپن تایمز به این موضوع اشاره شده است که فروش تویوتا تحت تأثیر تبعات جنگ ایران با کاهش مواجه شده و دیگر خودروسازان ژاپنی نیز خود را برای اثرات احتمالی بیشتر آماده میکنند که این موضوع نشان میدهد که حتی فاصله جغرافیایی نیز مانع از سرایت شوکهای ژئوپلیتیک به صنایع جهانی نمیشود.
با این حال، اثر این تحولات بر بازار خودرو، بیش از آنکه فوری و مستقیم باشد، بهصورت تدریجی و زنجیرهای ظاهر میشود و در صورت تداوم تنشها، احتمال افزایش قیمت برخی خودروها، کند شدن تحویل، کاهش حاشیه سود تولیدکنندگان و اختلال در تأمین قطعات دور از انتظار نیست بنابراین ثبات سیاسی و امنیتی، یکی از مهمترین پیشنیازهای آرامش در بازار خودرو جهان است.
فولاد خوزستان و فولاد مبارکه، از بازیگران مهم زنجیره فولاد ایران هستند و ازآنجایی که فولاد، یکی از نهادههای اصلی صنعت خودرو در جهان است؛ از شاسی و بدنه گرفته تا قطعات سازهای و حتی بسیاری از بخشهای جانبی هرگونه حمله، توقف تولید، افزایش ریسک حملونقل یا اختلال در صادرات این شرکتها میتواند در کوتاهمدت به افزایش نگرانی در بازار فولاد منطقه منجر شود؛ بنابراین وقتی فولاد گران یا کمیابتر شود، خودروسازها با هزینه تمامشده بالاتری روبهرو میشوند و در نتیجه یا حاشیه سودشان کم میشود یا بخشی از هزینه را به قیمت خودرو منتقل میکنند و همین منطق، یکی از کانالهای اصلی انتقال تنش به بازار خودرو دنیاست.
البته اثر دیگر جنگ بر بازار خودرو جهانی از مسیر «ریسک ژئوپلیتیک» بالا میرود به طوری که سرمایهگذاران و شرکتهای حملونقل، در فضای نااطمینانی، نرخ بیمه و کرایه حمل را بالا میبرند و اگر مسیرهای دریایی خلیج فارس یا دریای عمان ناپایدار باشند جابهجایی قطعات و خودروهای کامل هم پرهزینهتر میشود و این موضوع برای خودروسازانی مانند تویوتا که به شبکه جهانی تأمین و صادرات وابستهاند، اهمیت زیادی دارد؛ بنابراین اگر همزمان هم عرضه فولاد یا مواد اولیه در منطقه دچار محدودیت شود و هم هزینههای حمل و نقل با ریسک و قیمت بالاتر تامین شود فشار هزینهای بیشتر میشود و نتیجه این روند در سطح جهانی به افزایش قیمت برخی مدلها، کندتر شدن تحویل، کاهش تخفیفهای فروش و حتی تغییر در ترکیب عرضه خودروسازها منجر خواهد شد.
به گزارش تابناک، باوجود آنکه حمله به فولاد خوزستان و فولاد مبارکه، مستقیماً بازار خودرو دنیا را منفجر نمیکند، اما میتواند از طریق افزایش ریسک منطقهای، رشد هزینه حملونقل، فشار بر قیمت فولاد و تشدید نااطمینانی، به گرانی خودرو و کاهش دسترسی به قطعات در برخی بازارها دامن بزند؛ بنابراین در چنین شرایطی، خودروسازان بزرگ جهان معمولاً با مدیریت موجودی و انتقال بخشی از هزینه به مصرفکننده واکنش نشان میدهند. به همین جهت جنگ ایران و حملات به زیرساختهای صنعتی، تنها یک بحران منطقهای نیست، بلکه میتواند از مسیر اختلال در زنجیره تأمین و افزایش هزینه تولید، به بازار خودرو در سطح بینالمللی نیز فشار وارد کند.