اقتصاد۲۴- ترامپ در مصاحبه با کانال ۱۲ اسرائیل، شب گذشته لحنی کاملاً متفاوت اتخاذ کرده و مدعی شد: «ظرف یک یا دو روز آینده با ایران به توافق خواهیم رسید.» همزمان با اظهارات ضدونقیض دونالد ترامپ و سخنان شب گذشته پرحاشیهاش مبنی بر حصول توافق با ایران در شب گذشته و تکذیبها در تهران تصویری پیچیده از سرنوشت مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا ترسیم شده است. از یک سو رئیسجمهور آمریکا از «گرفتن تمام اورانیوم غنیشده ایران بدون پرداخت هیچ پولی» سخن میگوید و از سوی دیگر، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، این اظهارات را «کذب محض» خوانده و بر خطوط قرمز راهبردی تهران پای میفشارد.
دونالد ترامپ در جدیدترین موضعگیری خود در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» ادعا کرد: «ایالات متحده آمریکا همه آن غبار هستهای که به وسیله بمبافکنهای عظیم ما ایجاد شدهاند را به دست خواهد آورد. هیچ پولی به هیچ طریق، شکل یا حالتی دست به دست نخواهد شد. این گفته ترامپ درحالیست که تهران بارها از لزوم پرداخت خسارتهای جنگ از سوی آمریکا سخن گفته بود. همچنین شب گذشته اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه اذعان داشته که اورانیوم غنی شده ایران «مقدس» است و به جایی منتقل نمیشود. او ضمن رد ادعای ترامپ مبنی بر «انتقال اورانیوم به آمریکا»، گفت: «انتقال مواد غنیشده ایران به آمریکا هیچگاه بهعنوان یک گزینه مطرح نبوده است.» این در حالی است که کاخ سفید مدعی است مذاکرات فنی برای تعیین جزئیات نحوه اجرای توافق ادامه دارد.
ترامپ در ادامه این بیانیه، مدعی شد که این توافق شامل لبنان نمیشود، اما در عین حال با لحنی متناقض اعلام کرد که اسرائیل از بمباران لبنان منع شده است و گفت: «بس است! متشکرم.» این ادعا در حالی مطرح میشود که به گزارش منابع بینالمللی، آتشبس شکنندهای در لبنان برقرار شده که هر لحظه احتمال شکست آن میرود. از سوی دیگر تندروها در تهران نیز به شدت قالیباف را بابت رها کردن لبنان مورد انتقاد قرار دادند. در همین حال روزنامه خراسان، رسانه نزدیک به قالیباف در پاسخ به این طیف اتهام «رها کردن لبنان» از سوی ایران را بیاساس دانست و تأکید کرد آتشبس اخیر بیش از آنکه نتیجه ابتکار آمریکا باشد، حاصل فشارهای میدانی و دیپلماتیک تهران بوده است.
در سوی دیگر میدان دیپلماسی، محمدباقر قالیباف مستقیماً به ادبیات ترامپ واکنش نشان داد. رئیس مجلس شورای اسلامی در حساب توییتری خود با اشاره به اظهارات ساعتی پیش رئیسجمهور آمریکا نوشت: «رئیسجمهور آمریکا در یک ساعت هفت ادعا مطرح کرد که هر هفت ادعا کذب است.»
بیشتر بخوانید: صلح پایدار یا آتشبس موقت، مسئله این است/ مذاکرات اسلامآباد چه دستاوردی خواهد داشت؟
قالیباف با لحنی صریح، تهدیدات واشنگتن را بیاثر خواند و تأکید کرد: «با این دروغگوییها در جنگ پیروز نشدند و حتماً در مذاکره هم راه به جایی نخواهند برد.» مهمترین بخش واکنش قالیباف به موضوع راهبردی تنگه هرمز بازمیگردد. او با اعلام اینکه «با ادامه محاصره دریایی، تنگه هرمز باز نخواهد ماند»، عملاً هرگونه عقبنشینی در برابر فشارهای دریایی آمریکا بدون تضمین عملی را رد کرد.
قالیباف با شفافسازی قواعد جدید دریایی در منطقه تصریح کرد: «عبور و مرور در تنگه بر اساس «مسیر تعیین شده» و با «مجوز ایران» انجام خواهد شد. باز یا بسته بودن تنگه و مقررات آن را میدان مشخص میکند، نه شبکههای اجتماعی.»
تحلیل تحولات اخیر نشان میدهد که سفر فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به تهران و دیدار با مقامات ارشد ایران از جمله قالیباف و مسعود پزشکیان، نقطه عطفی در خارج کردن مذاکرات از بنبست بوده است. منابع آگاه میگویند میانجیگری اسلامآباد منجر به تحقق یکی از پیششرطهای اصلی تهران یعنی آتشبس در لبنان شده است. عاصم منیر را به عنوان یکی از چهرههای پرقدرت در پاکستان میشناسند. کسی که به دلیل عملکرد خوبش در جنگ با هند مورد توجه رئیس جمهور آمریکا قرار گرفت. گفته میشود این چهره نقشی فراتر از یک فرمانده ارتش در پاکستان را نیز داراست. از این رو بسیاری توافق تهران و دیدار مهم او با قالیباف در روز پنجشنبه را مهمترین دلیل شکلگیری این توافق میدانند.
نشانهها از احتمال برگزاری دور جدید مذاکرات در اسلامآباد حکایت دارد، اما اظهارات ضدونقیض همچنان پابرجاست. در حالی که ترامپ از «گرفتن اورانیوم» سخن میگوید، تهران تأکید دارد که هیچ توافقی بدون رفع کامل تحریمها و حفظ دستاوردهای هستهای به نتیجه نخواهد رسید.
هنوز مشخص نیست آتش بس در لبنان تاکجا ادامه خواهد داشت و تهران اعلام کرده که بدون تضمین توقف کامل درگیری در همه جبههها، وارد توافق نهایی نخواهد شد. از طرفی ممکن است تهران از این مورد عقب نشینی کند اما طیف تندرو به شدت کار را برای جریانهای داخلی سخت میکنند. به هر حال به نظر میرسد که هر دو طرف به دلیل هزینههای بالای ادامه جنگ، تمایل دارند از پنجره فرصت ایجاد شده توسط میانجیگری پاکستان استفاده کنند؛ هرچند فاصله معنادار میان «لحن جنگطلبی ترامپ» و «خطوط قرمز قالیباف» نشان میدهد که مسیر رسیدن به توافق هنوز پرپیچوخم است.