اقتصاد۲۴- نتایج یک مطالعه گسترده حاکی از آن است که برخلاف تصور رایج، تنها ورزش در جوانی تعیینکننده سلامت مغز نیست و میانسالی و سالهای بعد نیز میتوانند «پنجرههای طلایی» برای پیشگیری از زوال شناختی باشند.
سالهاست پژوهشگران بر اهمیت فعالیت بدنی در سالهای ابتدایی زندگی برای حفظ سلامت مغز در سنین بالاتر تأکید میکنند. با این حال، یافتههای تازه نشان میدهد حتی اگر از میانسالی عبور کردهاید، هنوز برای بهرهبردن از مزایای ورزش دیر نشده است. به بیان دیگر، مغز در دهههای پنجم و ششم زندگی همچنان به تحرک پاسخ میدهد و میتواند از آن سود ببرد.
مطالعهای جدید نشان میدهد افرادی که در میانسالی و سالمندی بالاترین سطح فعالیت بدنی را داشتهاند، بهترتیب با ۴۱ و ۴۵ درصد کاهش خطر ابتلا به زوال عقل مواجه بودهاند. در این پژوهش، میانسالی به بازه سنی ۴۵ تا ۶۴ سال و سالمندی به سنین ۶۵ تا ۸۸ سال اطلاق شده است.
دکتر سانجولا سینگ، مدرس نورولوژی در دانشکده پزشکی هاروارد و پژوهشگر آزمایشگاههای مراقبت از مغز در بیمارستان عمومی ماساچوست، که در این تحقیق نقشی نداشته، معتقد است این نتایج نگاه ما را دقیقتر میکند. به گفته او، بحث دیگر صرفاً این نیست که «ورزش برای مغز مفید است»، بلکه اکنون این پرسش مطرح میشود که آیا «پنجرههای زمانی کلیدی» وجود دارند که در آنها فعالیت بدنی بیشترین تأثیر را بر سلامت مغز میگذارد؟
بیشتر بخوانید: زنگ خطر سلامت در دوران سالمندی را بشناسید
اهمیت این موضوع زمانی روشنتر میشود که بدانیم در حال حاضر حدود ۵۷ میلیون نفر در جهان با زوال عقل زندگی میکنند و پیشبینی میشود این رقم تا سال ۲۰۵۰ تقریباً سه برابر شود. دکتر فیلیپ هوانگ، استادیار اپیدمیولوژی در دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه بوستون و نویسنده اصلی این پژوهش، توضیح میدهد هدف تیم تحقیق بررسی این موضوع بوده که آیا اثر فعالیت بدنی بر خطر زوال عقل در طول دوره بزرگسالی ثابت میماند یا در مقاطع خاصی از زندگی پررنگتر است.
با این حال، خود پژوهشگران به محدودیتهایی نیز اشاره کردهاند. در این مطالعه، میزان فعالیت بدنی بر اساس یک شاخص ترکیبی اندازهگیری شده است؛ شاخصی که شامل ساعات خواب، زمان صرفشده در حالت کمتحرک و فعالیتهای سبک، متوسط و سنگین در طول روز بوده است. به همین دلیل، این تحقیق نمیتواند بهطور دقیق بگوید چه مقدار ورزش در روز یا هفته لازم است. با این حال، پیام اصلی روشن است: افزایش تحرک و کاهش بیتحرکی اهمیت دارد.
یافتههای این تحقیق با مطالعات پیشین نیز همسو است. برای نمونه، پژوهشی در سال ۲۰۲۲ نشان داد افرادی که روزانه تنها ۳۸۰۰ قدم راه میروند، ۲۵ درصد کمتر در معرض خطر زوال عقل قرار دارند و هرچه تعداد قدمها بیشتر باشد، این مزیت افزایش مییابد. همچنین استفاده از دوچرخه به جای خودرو یا وسایل حملونقل عمومی با ۱۹ درصد کاهش خطر زوال عقل و ۲۲ درصد کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر مرتبط دانسته شده است.