اقتصاد۲۴- تناقضی آشکار میان پشت صحنه رایزنیها و اخبار تلاشهای دیپلماتیک و میدان عمل وجود دارد. علیرغم سفر عباس عراقچی به اسلامآباد و تلاشها برای برگزاری دومین نشست ایران و آمریکا، نه تنها نشانهای از کاهش تنشها دیده نمیشود، بلکه همزمان بر شدت تحریمها، حضور نظامی و اقدامات توقیفی دو طرف در تنگه هرمز افزوده شده است.
وزیر خارجه کشور سفر دورهای را به اسلام آباد، مسقط و مسکو آغاز کرد. او شب گذشته با استقبال رسمی معاون نخستوزیر، فرمانده ارتش پاکستان و سفیر ایران رسماً وارد پاکستان شد.
عراقچی هدف این سفرها را «هماهنگی با شرکا در موضوعات دوجانبه و رایزنی درباره تحولات منطقهای» عنوان کرده و تأکید کرده است: «همسایگان ما در اولویت ما قرار دارند.»
از آنجا که دونالد ترامپ آتش بس را بدون ضرب العجل و تا زمانی که ایران بتواند یک پیشنهاد جامع برای توافق تهیه کند، تمدید کرد، این سفرها اهمیت ویژهای خواهند داشت.
برخی منابع پاکستانی اعلام کردهاند پاسخ تهران به پیشنهادهای آمریکا تا جمعه به مقامات اسلامآباد تحویل میشود. اگرچه روز گذشته صحبتی از ارائه پیشنهاد ایران مطرح نشد.
شبکه اکسیوس نیز ادعا کرده ممکن است دیدار بین فرستادگان آمریکا و عراقچی دوشنبه آینده برگزار شود. همچنین برخی منابع از استقرار تیم لجستیک و امنیتی آمریکا در اسلامآباد خبر دادهاند. هرچه هست پاسخ ایران تعیینکننده دورنمای آتشبس یا ازسرگیری جنگ خواهد بود.
تشدید محاصره دریایی در برابر توقیف کشتی آمریکایی
در نقطه مقابل تلاشهای دیپلماتیک، اما اقدامات نظامی و تنشهای نظامی در تنگه هرمز به اوج خود رسیده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده برای اولین بار در دهههای اخیر، سه ناو هواپیمابر شامل «یواساس آبراهام لینکلن»، «جرالد آر. فورد» و «جرج بوش» با پشتیبانی بیش از ۲۰۰ هواپیما و ۱۵ هزار نیرو در خاورمیانه مستقر شدهاند. وزیر جنگ آمریکا نیز مدعی شده: «محاصره ایران جهانی شده است.»
همزمان نیروی دریایی سپاه اعلام کرده یک کشتی مظنون به همکاری با ارتش آمریکا را توقیف کرده است. به گفته سپاه، این کشتی در شش ماه گذشته ترددهای متعددی به بنادر آمریکا داشته و به اخطارهای متعدد توجه نکرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز همزمان بسته جدیدی از تحریمها را اعمال کرده که نشان از فشار حداکثری بر اقتصاد ایران دارد. براساس تحریمهای جدید که آمریکا اعمال کرده، یک پالایشگاه بزرگ نفت چین که نقش حیاتی در حمایت از اقتصاد نفتی ایران دارند، تحریم شده است.
همزمان ۴۰ شرکت کشتیرانی و نفتکش دخیل در حمل ونقل نفت ایران نیز تحریم شدند و ۳۴۴ میلیون دلار ارز دیجیتال مرتبط با ایران مسدود شده است.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد: «پولهایی را که تهران سعی در قاچاق دارد، ردیابی و شریانهای مالی آن را هدف قرار خواهیم داد. به طور سیستماتیک توانایی تهران در جمعآوری، انتقال و بازگرداندن پول را تضعیف میکنیم.»
پشت صحنه سیاسی آمریکا و محدودیت قانونی برای ادامه جنگ
نیویورک تایمز در گزارشی به یک نکته کلیدی اشاره کرده است. قانون چند دههای به رئیسجمهور آمریکا اجازه میدهد ۶۰ روز بدون تأیید کنگره وارد جنگ شود. با نزدیک شدن به پایان این ضربالاجل، انتظار میرود ترامپ یا جنگ را کاهش دهد یا برای ادامه آن از کنگره مجوز بگیرد، هرچند جمهوریخواهان تاکنون تلاش برخی دموکراتهای مخالف جنگ را ناکام گذاشتهاند.
با وجود سفرهای دیپلماتیک فشرده عراقچی و نقشآفرینی پاکستان، شواهد نشان میدهد که تنشها نه تنها رو به بهبود نیست، بلکه در حال گسترش است. از یک سو سه ناو هواپیمابر ایران را محاصره کردهاند و از سوی دیگر سپاه کشتیهای مرتبط با آمریکا را توقیف میکند. در این میان، آمریکا تحریمهای جدیدی را علیه شریانهای مالی و نفتی ایران اعمال کرده که میتواند تابآوری اقتصادی ایران به ویژه در جنگ را تحت تاثیر قرار دهد و به نظر میرسد فاصله زیادی بین دیپلماسی و واقعیت میدانی وجود دارد؛ و همه چیز به طرح مهم تهران برای دور دوم مذاکرات بستگی دارد. طرحی که بتواند واشنگتن را برای پایان کامل درگیریها راضی کند؛ و البته تنها نقطه امیدواری نسبی، نزدیک شدن به ضربالاجل قانونی ۶۰ روزه برای رئیسجمهور آمریکا است که ممکن است معادله را تغییر دهد.