اقتصاد۲۴- درحالی که آتشبس شکننده میان ایران، آمریکا و اسرائیل همچنان برقرار است، آمریکا تلاش میکند تا با محاصره دریایی ایران، شریانهای اصلی اقتصادی این کشور را تحت فشار شدید قرار بدهد.
با این حال، اگر واشنگتن نتواند این محاصره را برای ماههای طولانی ادامه دهد، از کار انداختن کامل اقتصاد کشوری که سالها خود را با فشارها و تحریمهای فلجکننده آمریکا تطبیق داده است، کار آسانی نخواهد بود.
مصطفی سالم در سیانان نوشت: ایران تحت فشار است، اما رهبران آن بهخوبی میدانند که دونالد ترامپ نیز زیر فشار شدید قرار دارد؛ رئیسجمهوری که در داخل آمریکا با واکنشهای منفی نسبت به جنگ مواجه است و یک انتخابات میاندورهای را پیشرو دارد. در این میان، به نظر میرسد تهران روی این که ترامپ در نهایت مجبور به عقبنشینی خواهد شد، حساب کرده است.
اسفندیار باتمانقلیچ، مدیر یک اندیشکده اقتصادی میگوید: ایران پیشتر در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ با کارزار فشار حداکثری مواجه و مجبور شد تا تولید نفت خود را به نصف کاهش دهد.
او در ادامه مدعی شد: اگر محاصره چند ماه ادامه پیدا کند، میتواند بر چشمانداز اقتصادی ایران تأثیر بگذارد، اما انتظار تهران این است که خود آمریکا هم نمیتواند این فشار را برای مدت طولانی تحمل کند.
بر اساس برآوردها، ایران میتواند بدون این که مشکل ذخیرهسازی به مسئلهای جدی تبدیل شود، برای دو تا سه ماه دیگر تولید فعلی نفت را ادامه دهد. همچنین هنوز حدود ۳۰ میلیون بشکه ظرفیت ذخیرهسازی در داخل کشور وجود دارد، که به معنای چند هفته فرصت دیگر است.
ایران حتی میتواند با روشهای جایگزین، این زمان را بیشتر کند. یکی از گزینهها استفاده از نفتکشهای از رده خارج بهعنوان انبار شناور است. بر اساس برخی گزارشات، یک نفتکش قدیمی به سمت جزیره خارک که مرکز اصلی ذخیرهسازی نفت است، حرکت کرده تا احتمالا بهعنوان مخزن شناور استفاده شود.
تا پیش از اعلام آتشبس در ۷ آوریل، آمریکا و اسرائیل تقریبا هر روز به ایران حمله میکردند و زیرساختهایی از جمله کارخانههای فولاد، پتروشیمی و مسیرهای ارتباطی را هدف قرار میدادند.
بیشتر بخوانید:فیلم/ کشتیهای توقیفشده توسط سپاه در تنگهٔ هرمز
در ادامه و پس از شکست مذاکرات، ترامپ استراتژی خود را تغییر داد و یک محاصره دریایی را از خلیج عمان تا آبهای آزاد آغاز کرد. وزیر دفاع آمریکا در این باره مدعی شد: ما کنترل را در دست داریم. هیچچیز وارد نمیشود، هیچچیز خارج نمیشود.
این اقدام در واکنش به تصمیم ایران برای بستن تنگه هرمز و اعمال عوارض بر کشتیهای عبوری انجام شد؛ اقدامی که به جهش قیمت جهانی انجامید.
جنوب ایران ستون فقرات اقتصاد ایران است و بخش عمده صادرات نفت از طریق آن انجام میشود. جزیره خارک بهتنهایی صادر کننده حدود ۹۰ درصد از نفت خام ایران است.
جنگ با ایران همچنین عرضه جهانی موادی مانند آلومینیوم، پلاستیک و لاستیک را با مشکل مواجه کرده است. خاورمیانه حدود ۲۵ درصد پلیپروپیلن و ۲۰ درصد پلیاتیلن جهان را تأمین میکند و سهم قابلتوجهی نیز در تولید گوگرد و کود شیمیایی دارد.
دولت ایران تأکید کرده است که کمبود کالا وجود ندارد و زنجیره تامین غذایی همچنان فعال است، زیرا ۸۵ درصد کالاهای اساسی در داخل تولید میشود.
یک شهروند تهرانی گفته بازارها همچنان پر از کالا هستند، اما قیمتهای برخی کالاها از جمله مرغ، برنج، تخممرغ و دارو افزایش داشته است.
در حالی که افزایش قیمت بنزین در آمریکا نگرانی ایجاد کرده، ایرانیها بیشتر به چنین شرایطی عادت دارند.
باتمانقلیچ میگوید: برای ایرانیها، هدف در شرایط جنگی اداره یک اقتصاد عادی نیست؛ بلکه این است که ماشین اقتصاد تا حدممکن روشن بماند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران میگوید که کمی کمبود در میزان سوخت وجود دارد که نیازمند برنامهریزی دقیق و همکاری عمومی است. او عملکرد دولت را موهبتی الهی توصیف کرده است.
در روزهای اخیر نشانههایی از احتمال ازسرگیری مذاکرات دیده شده و انتظار میرود نمایندگان آمریکا در پاکستان به دیپلماتهای ایرانی بپیوندند.
با این وجود، در حالی که تهران با دههها خصومت آمریکا مواجه بوده است، برخلاف واشنگتن به دنبال راهحلهای دائمی برای این بحران است، تفاوتی که ممکن است تعیینکننده مسیر آینده این رویارویی باشد.