طلای سیاه در دام احتمال شکسته شدن آتش بس/ قیمت نفت در هراس از آتش در پترولاینهای عربستان
اقتصاد۲۴- بهای نفت بار دیگر از مرز روانی ۱۰۰ دلار عبور کرد؛ رخدادی که در هفتههای اخیر بیش از هر عامل بنیادینی، ریشه در تشدید منازعات نظامی در خلیج فارس داشته است. اگرچه بازار نفت در ماههای گذشته ثبات نسبی را تجربه میکرد، اما تحولات اخیر در تنگه هرمز و پیامدهای آن در عرضه نفت در بازار، قیمت نفت برنت را در مسیری صعودی قرار داد که در نهایت به ثبت ارقام سه رقمی انجامید. چنین اتفاقی پیشتر در خلال جنگ ایران و آمریکا تکرار شده بود.
آنچه در این میان بازار جهانی نفت را در یک حلقه تکرار گرفتار کرده، تشدید تنش در روزهای گذشته و کاهش احتمال شکل گیری مذاکرات، افزایش بیمها درباره اختلال در عرضه، جهش موقت قیمتها و سپس عقبنشینی نسبی در سایه امید هرچند اندک به مذاکرات است. عمق شکنندگی زیرساختهای انرژی منطقه، بازیگران منطقهای را به شدت با بحران مواجه کرده است. در این بین عربستان شاید کمترین آسیب را در میان کشورها عربی دیده باشد.
با اینحال ریسکهای سیاسی، اما فراتر از رویدادهای یک هفته اخیر هستند. یکی از مهمترین تهدیدها تمرکز حیاتی صنعت نفت عربستان بر چهار گلوگاه راهبردی است که شامل میدان غوار به عنوان بزرگترین میدان نفتی متعارف جهان با تولید روزانه نزدیک به چهار میلیون بشکه، تأسیسات بقیق که قلب فرآوری نفت خام منطقه محسوب میشود و روزانه بیش از شش میلیون بشکه را پردازش میکند، خط لوله پترولاین که مسیر جایگزین برای دور زدن تنگه هرمز است و در نهایت بندر ینبع در دریای سرخ. این چهار نقطه که عملاً تمام زنجیره صادراتی عربستان را تشکیل میدهند، در برد مؤثر موشکهای بالستیک ایران قرار دارند و هر اختلال در آنها میتواند بین پنج تا شش میلیون بشکه از عرضه روزانه جهانی را حذف کند.
در حمله سال ۲۰۱۹ به تأسیسات بقیق که در آن ۵.۷ میلیون بشکه تولید به طور موقت از مدار خارج شد و قیمت نفت ظرف چند روز ۲۰ درصد جهش کرد.
اگرچه ظرفیت تولید نفت آمریکا در این سالها افزایش یافته و این کشور تبدیل به یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت تبدیل شده، اما نباید فراموش کرد که قراردادهای بیش از ۱۲۰ میلیارد دلاری که شرکتهای بزرگ نفتی آمریکا مانند بیکر هیوز و هالیبرتون با آرامکو امضا کردهاند، در معادلات نفتی موثر است.
این روزها اخبار ضدو نقیض زیادی از جنگ و صلح به گوش میرسد، هر گام به سمت تشدید، با عقبنشینیهای دیپلماتیک موقت همراه میشود و هر امید به آرامش، با توقیف یک نفتکش یا حمله به مواضع حزب الله لبنان در هم میشکند. از این رو قیمت نفت برنت در این هفته مسیری پرنوسان را طی کرد و از ۹۶ دلار در روز دوشنبه به ۱۰۳ دلار در روز پنجشنبه رسید و سپس با عقبنشینی به حوالی ۱۰۴ دلار در پایان هفته به کار خود پایان داد. این نوسانات حساسیت شدید بازار به هر شایعه یا رویداد سیاسی را نشان میدهد.
عمدهترین ریسکی که تحلیلگران امروز روی آن دست میگذارند، احتمال هدف قرار گرفتن این چهار گلوگاه نفتی عربستان از سوی ایران است. استراتژی تعیین بانک اهدافی که شامل تأسیسات نفتی متحدان منطقهای آمریکا میشود، معادله را تغییر داده؛ زیرا هر حمله به بقیق یا غوار، برخلاف تنگه هرمز که مسیرها را موقتاً مسدود میکند، زیرساختهای مولد را برای هفتهها یا ماهها از مدار خارج میکند. در چنین سناریویی، قیمت نفت میتواند از ارقام فعلی فراتر رود و بر اساس برآوردهای موجود، کاهش پنج تا شش درصدی عرضه جهانی به معنای جهش احتمالی قیمتها به محدوده ۱۳۰ تا ۲۰۰ دلار خواهد بود.
