اقتصاد۲۴- مطابق آخرین گزارش آژانس بینالمللی انرژی، انتظار میرود تقاضای جهانی نفت امسال روزانه حدود ۸۰ هزار بشکه کاهش یابد؛ موضوعی که ناشی از تاثیرات جنگ ایران بر چشمانداز جهانی است. این رقم نسبت به گزارش ماه گذشته ۷۳۰ هزار بشکه در روز کمتر است و کاهش پیشبینیشده ۱.۵ میلیون بشکه در روز در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶، شدیدترین افت از زمان همهگیری کووید-۱۹ خواهد بود.
در ابتدا، بیشترین کاهش مصرف در خاورمیانه و منطقه آسیا-اقیانوسیه رخ داده و به طور عمده مربوط به نفتا، گاز مایع و سوخت جت بوده است. با این حال، با ادامه کمبود عرضه و افزایش قیمتها، این کاهش تقاضا به سایر مناطق نیز سرایت خواهد کرد.
عرضه جهانی نفت در ماه مارس با کاهش شدید ۱۰.۱ میلیون بشکه در روز به ۹۷ میلیون بشکه رسید. این کاهش به دلیل حملات مداوم به زیرساختهای انرژی در خاورمیانه و محدودیتهای ادامهدار در عبور نفتکشها از تنگه هرمز رخ داده و بزرگترین اختلال تاریخ محسوب میشود.
تولید کشورهای اوپکپلاس ۹.۴ میلیون بشکه در روز کاهش یافته و به ۴۲.۴ میلیون بشکه رسیده است. در همین حال، عرضه کشورهای غیرعضو نیز با کاهش ۷۷۰ هزار بشکه در روز به ۵۴.۷ میلیون بشکه رسید. کاهش تولید قطر عامل اصلی این افت بوده، هرچند افزایش تولید در برزیل و ایالات متحده تا حدی آن را جبران کرده است.
پالایشگاههای خاورمیانه و برخی پالایشگاههای آسیایی که با محدودیت خوراک مواجهاند، ظرفیت تولید خود را حدود ۶ میلیون بشکه در روز کاهش دادهاند
عملیات پالایش نفت خام در جهان همچنان تحت فشار کمبود خوراک و آسیب به زیرساختها قرار دارد که باعث تشدید فشار بر بازار فرآوردههای نفتی شده است. در ماه آوریل، پالایشگاههای خاورمیانه و برخی پالایشگاههای آسیایی که با محدودیت خوراک مواجهاند، ظرفیت تولید خود را حدود ۶ میلیون بشکه در روز کاهش داده و به ۷۷.۲ میلیون بشکه رساندهاند.
پیشبینی میشود میانگین فرآوری جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ حدود یک میلیون بشکه در روز کاهش یافته و به ۸۲.۹ میلیون بشکه برسد. در همین حال، حاشیه سود پالایشگاهی بهطور موقت افزایش یافته و قیمت فرآوردههای میانتقطیر به رکوردهای تاریخی رسیده است.
به دلیل محدودیت صادرات، ذخایر شناور نفت در خاورمیانه ۱۰۰ میلیون بشکه افزایش یافت / چین ۴۰ میلیون بشکه نفت خام به ذخایر خود اضافه کرد
ذخایر جهانی نفت در ماه مارس ۸۵ میلیون بشکه کاهش یافت. بیشترین کاهش مربوط به مناطق خارج از خلیج فارس بوده که ۲۰۵ میلیون بشکه کاهش (معادل ۶.۶ میلیون بشکه در روز) را تجربه کردهاند. دلیل آن اختلال در جریان نفت از طریق تنگه هرمز بوده است. در مقابل، به دلیل محدودیت صادرات، ذخایر شناور نفت در خاورمیانه ۱۰۰ میلیون بشکه افزایش یافت و ذخایر زمینی نیز ۲۰ میلیون بشکه رشد داشت. چین نیز ۴۰ میلیون بشکه نفت خام به ذخایر خود اضافه کرده است.
قیمت نفت در ماه مارس بیشترین رشد ماهانه تاریخ خود را ثبت کرد که ناشی از شدیدترین شوک عرضه در تاریخ بود. قیمتهای نقدی نفت خام و اختلاف قیمتها بهشدت افزایش یافت، زیرا پالایشگاهها بهدنبال جایگزینی محمولههای از دسترفته خاورمیانه بودند.
اعلام آتشبس دو هفتهای در خاورمیانه تا حدی به بازارهای جهانی نفت آرامش داد، اما هنوز مشخص نیست که این آتشبس به صلح پایدار منجر شود یا نه. قیمت نفت فیزیکی به حدود ۱۵۰ دلار در هر بشکه رسید که بسیار بالاتر از قیمتهای بازار آتی است. همچنین قیمت فرآوردهها، بهویژه سوختهای میانتقطیر در سنگاپور، به بیش از ۲۹۰ دلار در هر بشکه رسید که رکوردی تاریخی است.
بیشتر بخوانید:نفت بر مدار صعودی/ نفت ایران ۱۰۱ دلار شد
صادرات از تنگه هرمز به حدود ۳.۸ میلیون بشکه در روز کاهش یافت، در حالی که پیش از بحران بیش از ۲۰ میلیون بشکه در روز بود / مسیرهای جایگزین مانند غرب عربستان، فجیره امارات و خط لوله عراق-ترکیه افزایش صادرات را به ۷.۲ میلیون بشکه رساندهاند، اما همچنان بیش از ۱۳ میلیون بشکه در روز کاهش صادرات وجود دارد
ازسرگیری جریان نفت از طریق تنگه هرمز مهمترین عامل در کاهش فشار بر بازار انرژی و اقتصاد جهانی محسوب میشود. در همین حال، محاصره دریایی ایالات متحده علیه کشتیهای مرتبط با ایران، وضعیت را پیچیدهتر کرده است. در اوایل آوریل، صادرات از این تنگه به حدود ۳.۸ میلیون بشکه در روز کاهش یافت، در حالی که پیش از بحران بیش از ۲۰ میلیون بشکه در روز بود. مسیرهای جایگزین مانند غرب عربستان، فجیره امارات و خط لوله عراق-ترکیه افزایش صادرات را به ۷.۲ میلیون بشکه رساندهاند، اما همچنان بیش از ۱۳ میلیون بشکه در روز کاهش صادرات وجود دارد.
برای جبران کمبود عرضه، کشورها و پالایشگاهها از ذخایر نفتی استفاده کردهاند. با این حال، در ماه مارس ذخایر جهانی ۸۵ میلیون بشکه کاهش یافت. بیشترین افت مربوط به نفت در حال حمل بود، زیرا صادرات از خلیج فارس به طور تقریبی متوقف شده بود. ذخایر نفت در کشورهای آسیایی واردکننده نیز ۳۱ میلیون بشکه کاهش یافت.
در مواردی که ذخایر پاسخگو نبوده، تقاضا کاهش یافته است. صنایع پتروشیمی در آسیا تولید خود را کاهش دادهاند، مصرف LPG در بخش خانگی و تجاری افت کرده و لغو پروازها در خاورمیانه، آسیا و اروپا باعث کاهش شدید مصرف سوخت جت شده است. بسیاری از کشورها سیاستهایی برای کاهش مصرف اجرا کردهاند یا تلاش کردهاند از مصرفکنندگان در برابر افزایش قیمتها حمایت کنند. در مجموع، تقاضای جهانی نفت در مارس ۸۰۰ هزار بشکه در روز و در آوریل ۲.۳ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۶ تقاضای نفت بهطور متوسط ۸۰ هزار بشکه در روز کاهش یابد، در حالی که در گزارش ماه گذشته رشد ۷۳۰ هزار بشکهای پیشبینی شده بود.
چشمانداز دستیابی به توافقی پایدار همچنان نامشخص است. در این گزارش، سناریویی ارائه شده که بر اساس آن صادرات نفت و گاز از خاورمیانه تا اواسط سال تا حدی از سر گرفته میشود، اما به سطح قبل از بحران بازنمیگردد. با این حال، این سناریو ممکن است خوشبینانه باشد. سناریوی دیگری نیز مطرح شده که در آن، درگیریها ادامه یافته و خطرات برای تولید و تجارت انرژی بالا باقی میماند. در چنین شرایطی، بازارهای انرژی و اقتصاد جهانی باید خود را برای اختلالات جدی در ماههای آینده آماده کنند.