حذف ۵۰ میلیارد دلار از نفت جهان در پی جنگ علیه ایران

اقتصاد۲۴- قیمت نفت که در آستانه پایان آتش‌بس دوهفته‌ای میان ایران و آمریکا، بار دیگر از ۱۰۰ دلار گذشته بود، با اعلام آتش‌بس یک‌طرفه از سوی دونالد ترامپ اندکی عقب نشست. به این ترتیب، قیمت نفت WTI در لحظه تنظیم این گزارش زیر ۹۰ دلار قرار گرفته و به ۸۹.۵۵ دلار در هر بشکه رسیده است. قیمت نفت برنت نیز که بالای ۱۰۰ دلار نوسان داشت، اکنون ۹۸.۵۷ دلار است. با این حال، برنت در لحظه تنظیم این گزارش نوسانات کوچک افزایشی را تجربه می‌کند.

قیمت نفت موربان ابوظبی نیز اکنون با ۳.۴۹ درصد رشد، ۹۶.۲۹ دلار است. قیمت نفت عمان هم ۴.۴۷ درصد بالا رفته و به ۹۷.۸۵ دلار در هر بشکه رسیده است. قیمت نفت اوپک، اما کاهش یافته و با افت ۴.۹۵ درصدی روی رقم ۹۹.۶۰ دلار قرار دارد.

قیمت نفت ایران نیز افزایشی است. نفت سبک ایران در بازه قیمتی ۹۲ تا ۹۴ دلار نوسان می‌کند و نفت سنگین ایران نیز در بازه ۹۰ تا ۹۲ دلار قیمت خورده است.

گفتنی است ایران آنش‌بس تمدید شده از سوی آمریکا را یک‌طرفه دانسته و اعلام کرده است که لزوما به آن پایبند نخواهد بود. همین موضع در کنار سکوت مقامات ایران درباره تمدید آتش‌بس، فشار را بر سر بازار انرژی نگاه داشته و از کاهش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرده است.

خروج ۵۰۰ میلیون بشکه نفت از بازار جهانی انرژی

ادامه جنگ در خاورمیانه، به‌ویژه درگیر شدن مسیر‌های حیاتی صادرات انرژی، ضربه‌ای سنگین به عرضه جهانی نفت وارد کرده است. برآورد‌ها نشان می‌دهد از زمان آغاز درگیری‌ها تاکنون، حدود ۵۰۰ میلیون بشکه نفت از بازار جهانی خارج شده که با قیمت‌های فعلی، ارزشی نزدیک به ۵۰ میلیارد دلار دارد. این اختلال، نه‌تنها موجودی‌های جهانی نفت را به‌سرعت کاهش داده، بلکه چشم‌انداز بازگشت بازار به تعادل را نیز به‌شدت تیره کرده است.

بر اساس داده‌های تحلیلی، از آغاز جنگ تاکنون حدود ۵۰۰ میلیون بشکه نفت از عرضه جهانی حذف شده است؛ رقمی که با متوسط قیمت ۱۰۰ دلار برای هر بشکه، معادل ۵۰ میلیارد دلار درآمد از دست‌رفته برای تولیدکنندگان محسوب می‌شود. این حجم از کاهش عرضه، تقریباً برابر با مصرف یک‌ماهه نفت در ایالات متحده یا بیش از یک ماه تقاضای کل اروپا برآورد می‌شود. عامل اصلی این افت، محدودیت شدید تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز است؛ مسیری که پیش از جنگ روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از آن عبور می‌کرد.

افت تولید خاورمیانه و نقش عربستان

داده‌های شرکت تحلیلی کپلر نشان می‌دهد که ۶ هفته پس از آغاز جنگ، کاهش تجمعی عرضه نفت خام و میعانات گازی خاورمیانه تا ۱۰ آوریل به ۴۳۰ میلیون بشکه رسیده بود و این رقم در پایان هفته هفتم به ۵۰۰ میلیون بشکه افزایش یافت. به گفته یوهانس راوبال، تحلیلگر ارشد نفت خام کپلر، تولید نفت خاورمیانه در ماه مارس نسبت به فوریه به‌طور متوسط روزانه ۹ میلیون بشکه کاهش یافته که بخش قابل‌توجهی از آن به عربستان سعودی مربوط می‌شود. وی در گفت‌و‌گو با رویترز تأکید کرده است که این کاهش معادل از دست رفتن حدود ۵۰ میلیارد دلار درآمد نفتی از زمان شروع جنگ است

بیشتر بخوانید:تنگه هرمز بازار انرژی را لرزاند/ سناریو‌های پیش‌رو برای قیمت بنزین

همزمان با افت عرضه، موجودی‌های جهانی نفت نیز با سرعتی بی‌سابقه در حال کاهش است. کپلر اعلام کرده است که تا اواسط آوریل، ذخایر نفت خام خشکی حدود ۴۱ میلیون بشکه کاهش یافته که معادل افت روزانه ۲.۷ میلیون بشکه است. تحلیلگران این شرکت هشدار داده‌اند که تداوم محدودیت‌ها در جریان نفت از تنگه هرمز، فشار بیشتری بر ذخایر وارد خواهد کرد و تعادل فیزیکی بازار را بیش از پیش تضعیف می‌کند.

بزرگترین اختلال تاریخ از نگاه آژانس بین‌المللی انرژی

آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش ماهانه خود اعلام کرده است که عرضه جهانی نفت در ماه مارس با کاهش ۱۰.۱ میلیون بشکه در روز به ۹۷ میلیون بشکه رسید؛ رقمی که از آن به‌عنوان بزرگ‌ترین اختلال عرضه در تاریخ یاد شده است. این نهاد برآورد کرده که ذخایر مشاهده‌شده جهانی نفت در ماه مارس ۸۵ میلیون بشکه کاهش یافته و ذخایر خارج از خاورمیانه نیز به دلیل انسداد تنگه هرمز، ۲۰۵ میلیون بشکه افت کرده است. آژانس تأکید کرده که بازگشایی پایدار تنگه هرمز، مهم‌ترین متغیر برای کاهش فشار بر قیمت انرژی و اقتصاد جهانی است.

بهبودی طولانی؛ ماه‌ها و سال‌ها انتظار

چند روز پس از انتشار گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، تنگه هرمز تنها برای چند ساعت به‌طور محدود باز شد، اما با تشدید دوباره تنش‌ها، این گلوگاه حیاتی مجدداً بسته شد. تعداد اندک نفتکش‌هایی که موفق به عبور شدند، تأثیر معناداری بر تعادل بازار نداشت و تا ۲۱ آوریل، هرمز عملاً بسته باقی ماند.

تحلیلگران هشدار می‌دهند حتی در صورت بازگشایی کامل، امن و بی‌قید و شرط تنگه هرمز، بازگشت عرضه جهانی نفت به سطح پیش از جنگ ماه‌ها و در برخی موارد سال‌ها زمان خواهد برد. شرکت مشاوره انرژی وود مکنزی اعلام کرده است که حدود ۱۱ میلیون بشکه در روز از تولید بالادستی متوقف‌شده در خاورمیانه تنها با عادی شدن کامل لجستیک صادرات قابل بازیابی است. به گفته فریزر مک‌کی، رئیس تحلیل بالادستی این شرکت، کشور‌هایی مانند عراق برای رسیدن به سطح تولید پیشین خود به ۶ تا ۹ ماه زمان نیاز دارند.

در بخش گاز طبیعی مایع نیز شرایط پیچیده‌تر است. قطر اعلام کرده خسارت حملات موشکی به مجتمع راس لفان، بزرگ‌ترین تأسیسات تولید LNG جهان، سالانه حدود ۲۰ میلیارد دلار از درآمد این کشور را کاهش می‌دهد و تعمیرات آن تا پنج سال طول خواهد کشید.

هشدار درباره قیمت‌های بسیار بالاتر انرژی

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، گفته است که تولیدکنندگان خاورمیانه ممکن است تا دو سال زمان نیاز داشته باشند تا تولید نفت و گاز خود را به سطح پیش از جنگ بازگردانند. او با اشاره به توقف کامل ارسال نفت و گاز به آسیا در ماه مارس هشدار داده است که اگر تنگه هرمز بازگشایی نشود، جهان باید خود را برای قیمت‌های بسیار بالاتر انرژی آماده کند.