اقتصاد۲۴- در کشوری که بازار تنقلات با بستهبندیهای رنگارنگ و جذاب میدرخشد، خبر تغییر ناگهانی بستهبندی محصولات کالبی به سیاه و سفید، هم مصرفکنندگان و هم تحلیلگران را شگفتزده کرده است.
جنگ در خاورمیانه و اختلال در جریان نفت، زنجیره تأمین جوهر و پلاستیک را تحت فشار گذاشته و باعث شده تولیدکنندگان ژاپنی برای حفظ عرضه محصولات محبوب خود، به اقدامات نوآورانه و حتی جنجالی متوسل شوند. از چیپسهای کلاسیک تا غلات صبحانه با رنگهای قرمز درخشان، همه تحت تأثیر این تصمیم تاریخی قرار گرفتهاند، در حالی که دولت ژاپن تلاش میکند کمبودها را کماهمیت جلوه دهد.
به گزارش فایننشالتایمز، یکی از مشهورترین برندهای چیپس ژاپن، کالبی، قرار است بستهبندی محصولات خود را از این ماه به صورت سیاه و سفید ارائه کند، چرا که جنگ در خاورمیانه منابع رنگهای مبتنی بر نفت را تحت فشار قرار داده و تولیدکنندگان با پدیدهای که به «تورم مرکب جوهر» یا Ink-flation شناخته میشود، دست و پنجه نرم میکنند.
کالبی که نیمی از بازار تنقلات شور ژاپن را در اختیار دارد، اعلام کرد که برای ۱۴ محصول خود بهطور موقت به بستهبندی سیاه و سفید روی خواهد آورد. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که اختلال در جریان نفت خلیج فارس باعث کمبود مواد اولیه جوهر شد. تصاویر منتشر شده توسط شرکت نشان میدهد که تصاویر چیپس و شخصیت نمادین برند، سیبزمینی انساننما معروف به «پوتیتو بویا»، نیز از بستهبندی حذف خواهند شد. حتی محصولات غلات صبحانه میوهای Frugra با رنگ قرمز پررنگ سنتی خود تحت تأثیر این تصمیم قرار خواهند گرفت.
کالبی اعلام کرده است که این «صرفهجویی بازاریابی» که از ۲۵ می آغاز میشود، با هدف حفظ عرضه محصولات محبوب مصرفکنندگان انجام میشود؛ محصولاتی که شامل طعمهایی مانند Lightly Salted، Consommé Punch و Seaweed Salt میشود. با این حال، این اقدام با مخالفت فوری دولت مواجه شد، زیرا مقامات تأکید دارند که ژاپن با وجود بسته شدن تنگه هرمز، به میزان کافی جوهر، نفتا و رزینهای مصنوعی در اختیار دارد. ژاپن بیش از ۹۰ درصد نفت خام خود را از خاورمیانه تأمین میکند.
کئی ساتو، معاون دبیر کل کابینه ژاپن، گفت: «در حال حاضر هیچ گزارشی مبنی بر مشکلات فوری تامین دریافت نکردهایم و بر این باوریم که عرضههای لازم برای کل کشور به طور ایمن در دسترس است.» مقامات قرار است با کالبی دیداری داشته باشند تا «بهتر وضعیت را درک کنند».
بازارهای ژاپن، از جمله فروشگاههای زنجیرهای، دستگاههای فروش خودکار و سوپرمارکتها، همیشه شاهد رقابتی شدید برای جلب توجه مصرفکننده هستند که با ارائه خطوط محصولی متنوع و بستهبندیهای رنگارنگ همراه است. برخی تحلیلگران معتقدند اقدام کالبی بیشتر شبیه یک حرکت روابط عمومی است تا جلب توجه و نشان دادن اقدامات جدی شرکت قبل از افزایش قیمتها. آکیهیتو ناکای، تحلیلگر مستقل خردهفروشی، گفت: «این اقدام برای ایجاد سر و صدا، روشی بسیار فعالانه برای تبدیل بحران به فرصت بازاریابی است.»
همزمان، نخستوزیر ژاپن، سانائه تاکایچی، تلاش کرده است تا اثرات افزایش قیمتها را کاهش دهد و هرگونه اختلال ناشی از جنگ در ایران را کم اهمیت جلوه دهد. آمارهای دولتی منتشر شده در اواخر ماه گذشته نشان میدهد که جنگ تأثیر شدیدی بر اعتماد مصرفکنندگان داشته و دو ماه پس از آغاز تنشها، تمام دستاورد یک ساله در زمینه اعتماد مصرفکننده از بین رفته است. نیکلاس اسمیت، استراتژیست ژاپن در CLSA، کاهش اعتماد مصرفکننده در مارس و آوریل را با فروپاشی مشابه در پی زلزله و فاجعه هستهای ۲۰۱۱ توهوکو مقایسه کرد.
کمبود نفتا، یک پتروشیمی مشتق از نفت که در تولید جوهر، رنگ و بستهبندی پلاستیکی استفاده میشود، از پیش نگرانیهایی را در میان کسبوکارهای ژاپنی ایجاد کرده است. هیرویوکی اوراتا، رئیس تولیدکننده مواد غذایی Itoham Yonekyu، هشدار داده است که «بستهبندیهای رنگارنگ به سختی قابل تولید خواهند بود» و ممکن است بستهبندیها به طراحی ساده مانند سیاه و سفید کاهش یابد.
تحلیلگران میگویند که این پدیده، که به «dye-flation» یا تورم رنگ معروف شده است، به همراه اقدامات «shrinkflation» برای محافظت از مصرفکنندگان در برابر افزایش هزینهها، فشار مضاعفی بر بازار وارد کرده است. برای مثال، Lawson، یکی از سه زنجیره بزرگ فروشگاههای زنجیرهای ژاپن، در نظر دارد اندازه بطریهای آب ۶۰۰ میلیلیتری خود را کاهش دهد تا مصرف پلاستیک محدود شود. همچنین، شرکتهای بزرگ نوشیدنی ژاپن گزینههایی مانند کاهش حجم برچسب روی بطریهای پلاستیکی به یک چهارم اندازه کنونی برای کاهش هزینهها را بررسی میکنند.
همزمان، برخی کسبوکارها افزایش هزینهها را مستقیماً به مشتریان منتقل کردهاند. خشکشوییها در توکیو برای پوشش افزایش قیمت مواد شوینده، بستهبندی پلاستیکی و چوب لباسی، هزینه اضافی اعمال کردهاند. این روند نشان میدهد که اثرات جنگ در خاورمیانه، از نفت گرفته تا جوهر و پلاستیک، به سرعت در زنجیره عرضه مصرفکننده ژاپنی احساس میشود و شرکتها به دنبال راهکارهای نوآورانه برای کنترل هزینهها و حفظ وفاداری مشتری هستند.