اقتصاد۲۴- بازار سرمایه پس از تحمل طولانیترین وقفه معاملاتی به مدت حدود ۸۰ روز که همزمان با آغاز درگیریهای نظامی کلید خورد، سرانجام از اواخر اردیبهشتماه بازگشایی شد. در شرایطی که سایه سنگین آسیب به زیرساختها و نااطمینانیهای پس از جنگ، عموم معاملهگران را نسبت به سقوط شاخص کل دچار تردید کرده بود، عملکرد این هفته بازار، سناریویی کاملاً معکوس را رقم زد. بررسی شاخص کل معاملات نشان میدهد که این شاخص روند صعودی شتابانی را آغاز کرد؛ به طوری که تنها تا پایان معاملات سهشنبه شاخص کل بورس با افزایش بیش از ۸۰ هزار واحد به رقم چهار میلیون و ۷۳ هزار واحد رسید.
این تغییر فاز بازار از ترس شدید به صفهای خرید، محصول مداخله و بسته حمایتی بازارساز بود. سازمان بورس پیش از بازگشایی دست به تزریق نقدینگی سازمانیافته، محدود کردن لجستیکی سفارشهای فروش حقوقیها، افزایش ضریب تضمین و انتشار اوراق تبعی بیمه سهام زد. همچنین ورود پول حقیقی به بازار در روز سهشنبه از تداوم جریان نقدینگی به سمت بازار سهام حکایت دارد. در واقع، بازارساز با دخالت در بازار از طریق ایجاد پناهگاههای حمایتی، تقریباً توانست ریسک پیشخور شده جنگ را مهار کرده و اعتماد را به سهامداران خرد بازگرداند. در همین راستا درباره نحوه مداخله بازارساز در روزهای پس از بازگشایی بورس از یک تحلیلگر بازار سرمایه سوال کردیم.
پیام الیاسکردی، تحلیلگر بازار سهام و کارشناس بورس در گفتوگو با اقتصاد ۲۴، ارزیابی خود را از وضعیت کنونی بازار اینگونه تشریح کرد: «اگر بخواهیم تحلیلی واقعبینانه و بیطرفانه درباره بازگشایی بازار سهام داشته باشیم، باید به یاد بیاوریم که پیش از این اتفاق، تقریباً تمام کارشناسان بورس حتی افراد خوشبین در گفتگوها، رسانهها و فضای مجازی بر یک نکته اتفاقنظر داشتند.»
وی ادامه داد: «این معاملهگران و تحلیلگران استخواندار بازار سرمایه مطمئن بودند که بازار سهام در زمان بازگشایی، حداقل افتی ۲۰ تا ۳۰ درصدی را تجربه خواهد کرد. البته در آن مقطع، چنین پیشبینی عجیبی هم نبود؛ چراکه ما یک جنگ ۱۲ روزه را پشت سر گذاشته بودیم که به بسیاری از زیرساختهای کشور آسیب زده بود و همین موضوع، تحلیلگران را به چنین نتیجهای میرساند.»
این کارشناس بورس با اشاره به زاویه مغفولمانده در تحلیلهای رایج افزود: «با این حال، به نظر میرسد یک نکته کلیدی در این میان نادیده گرفته شده است. تجربه نشان میدهد که ما با ساختاری روبهرو هستیم که ۷۰ درصد آن اقتصاد دولتی است. از طرفی، اگر بخش خدمات را بسنجیم، این بخش ۸۰ درصد را تشکیل میدهد. از سوی دیگر، شرکتهای داراییمحور که بازیگران اصلی بورس هستند نیز در این دسته قرار میگیرند؛ بنابراین ما با بازاری مواجهیم که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد آن در اختیار دولت است.»
به گفته این این کارشناس بازار سرمایه؛ «در چنین شرایطی، اگر اراده دولت بر سبز کردن بازار سهام باشد، فارغ از اینکه وضعیت واقعی بازار، تحلیلِ تحلیلگران یا سیگنالهای موثر چه باشد، دولت توانایی مالی و ساختاری لازم را برای تغییر جهت بازار دارد.»
الیاس کردی در ارزیابی عملکرد دولت در مدیریت بازار و جلب مجدد اعتماد افکار عمومی تصریح کرد: «در پاسخ به این سؤال که آیا دولت توانسته در این مدت خوب عمل کند، باید گفت بله؛ چرا که برخلاف تصور قبلی کارشناسان، دولت موفق شد بازار را از همان روز بازگشایی مثبت نگه دارد. اگر با عینک بدبینی به نقش بازارساز در جلوگیری از فروپاشی بورس نگاه کنیم، مسیر را اشتباه رفتهایم.»
بیشتر بخوانید: چرا بورس تهران رشد کرد؟ / ارزش دلاری بازار سهام به محدوده ۶۰ میلیارد دلار رسیده
وی افزود: «روند معاملات پس از بازگشایی بسیار مثبت بوده، شاخص کل رشد کرده و بازار با ورود چشمگیر پول حقیقی همراه شده است. این وضعیت تا جایی پیش رفت که حتی بسیاری از مردم ترغیب شدند سرمایههای خود را از بازارهای موازی خارج کرده و به بورس بیاورند. برخلاف پیشبینیها، اکنون بازار سرمایه به عنوان یکی از بهترین گزینههای سرمایهگذاری مطرح است و این یعنی دولت در جلب اعتماد افکار عمومی موفق عمل کرده است.»
الیاسکردی ضمن تبیین تقدم اراده دولت بر سیگنالهای سیاسی و رفتارهای تاریخی بورس گفت: «نکته جالب اینجاست که بورس در شرایطی رشد کرد که تا روز سهشنبه هفته گذشته حتی یک توافق یا تفاهمنامه سیاسی به عنوان سیگنال مثبت وجود نداشت؛ حتی امروز نیز که بحث توافق میان ایران و آمریکا مطرح شده، هیچ چیز هنوز قطعی نیست. این موضوع تایید میکند که ما با بازاری روبهرو هستیم که بیش از تصور ما ساختاری دولتی دارد و به همین دلیل، دولت از توانایی بالایی برای سبز نگه داشتن آن برخوردار است.»
وی ادامه داد: «پیش از این و در زمان امضای برجام نیز شاهد رفتار مشابهی بودیم؛ در حالی که انتظار میرفت برجام تاثیر مثبتی بگذارد و بازار پتانسیل بالایی برای صعود داشت، درست پس از امضای توافق، بورس ریزش کرد. این تجربه و نمونههای مشابه نشان میدهند که بازار بارها برخلاف روندِ موردانتظارِ سیگنالهای مثبت و منفی عمل کرده است؛ رفتاری که ریشه اصلی آن را باید در همان ماهیت دولتی بودن بازار جستوجو کرد.»
این تحلیلگر بازار سهام در پایان به تبیین چشمانداز آینده و ابزارهای کنترلی در دست بازارساز پرداخت و خاطرنشان کرد: «در حال حاضر ۴۲ نماد معاملاتی بسته هستند که به احتمال زیاد در آینده توسط دولت بازگشایی خواهند شد. به نظر من، اگر اراده دولت بر مثبت بودن این نمادها باشد، قطعاً همین اتفاق خواهد افتاد و نقش بازارساز در زمان بازگشایی آنها بسیار تعیینکننده خواهد بود.»
وی افزود: «حتی در سناریوهای بحرانی، مانند جدی شدن حملات مجدد آمریکا به ایران، دولت در صورت داشتن توان مالی و اجرایی کافی میتواند وضعیت را تا حد ممکن کنترل کند. این کنترل و جهتدهی به بازار، از طریق بازیگران حقوقی، هدایت تحلیلگرانِ همسو و دیگر ابزارهای در اختیار دولت، کاملاً امکانپذیر است.»