اقتصاد۲۴- از ابتدای دهه ۹۰ بحران اقتصادی مهمان همیشگی ایران بوده است. با آغاز تحریمهای شدید علیه ایران، به سرعت درآمدهای ارزی کاسته شد، به نحو محسوسی نرخ رشد اقتصادی کاهش یافت و تورم به ارقامی رسید که در اقتصاد تورم زده ایران هم پیش از آن کمتر مشاهده بود.
این امر موجب شد تا پی در پی قدرت خرید عموم جامعه و به طور خاص طبقه کارگر کاسته شود. در ابتدای دهه ۹۰ هم دستمزد کارگر در داخل کشور نسبت به بسیاری از کشورها، بهویژه کشورهای توسعه یافته کمتر بود و در همان زمان اعتراضاتی نسبت به مسائل صنفی و کارگری وجود داشت؛ اما گذر زمان نشان داد آن شرایط نسبت به وضعیتی که بعدا مزدبگیران دچارش شدند، «وضعیت سفید» بود. با وجود شرایط بحرانی و محاصره اقتصادی دولتها هم با اجرای پی در پی سیاست شوک درمانی، زمینه را برای تضعیف دو چندان قدرت خرید فراهم آوردند.
بررسیها نشان میدهد از ابتدای سال ۹۰ به این سو به شکلی تقریبا مستمر از ارزش دلاری و طلایی مزد کاسته شد. از سال ۹۰ به این سو، تضعیف قدرت خرید مزدبگیران صرفا محصول افزایش نیافتن دستمزد نبوده چرا که در تمام این سالها، سالانه مزد بالاتر رفته، اما نسبت افزایش دستمزد در مقابل نسبت افزایش هزینهها بسیار عقب مانده و این موجب شد تا با وجود افزایش اسمی مزد، قدرت خرید در عمل کم شود.
بیشتر بخوانید:صادقی: تورم، افزایش دستمزد ۱۴۰۵ را پیشخور کرد/ لزوم بازنگری فصلی دستمزدها و تدوین «بودجه سایه» برای شرایط جنگی
در ۱۵ سال گذشته قویترین قدرت دلاری دستمزد در سال ۹۰ تجربه شد؛ در آن زمان که سال تشدید تحریمها است، حداقل دستمزد ۳۳۰ هزار تومانی معادل ۳۰۵ دلار ارزش داشت حال آنکه اکنون قدرت خرید دستمزد ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومانی تنها ۸۷.۵ دلار است؛ به زبان سادهتر یعنی مزد به طور اسمی بیش از ۵۰ بار بزرگتر از سال ۹۰ شده، اما قدرت خرید مزد در سال ۹۰ حدود ۳.۵ برابر امروز بوده است.
در بررسی قدرت خرید مزد به طلا هم تقریبا همین وضعیت را داشته و در طول دهه ۹۰ تا به امروز دائم از ارزش مزد بر مبنای طلا کاسته شده است. بالاترین ارزش مزد براساس طلا در سال ۹۴ بهدست آمده که حداقل دستمزد ۷۱۲ هزار تومانی آن زمان معادل ۷.۶ گرم طلای ۱۸ عیار بود.
در سال ۹۰ حدافل دستمزد معادل ۷.۲ گرم طلا بود و در انتهای سال گذشته هم حداقل دستمزد به ارزش ۰.۶۷ گرم طلا بود. در روز ۲۶ اسفند پارسال حداقل دستمزد مصوب برای امسال معادل یک گرم طلا بود. در آن زمان هر گرم طلا ۱۶ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان بود، اما در ۱۴ اردیبهشت قیمت هر گرم طلا به بیش از ۲۰ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسید تا قدرت خرید مزد به ۰.۸۱ گرم کاهش یابد.