اقتصاد۲۴- تورم سنگین خوراکیها فقط سفره خانوار ایرانی را کوچک نکرده، بلکه منوی رستورانها و پلتفرمهای سفارش غذا را هم تغییر داده است. حالا «مینیپرس»، «نصفپرس»، «پک اقتصادی» و غذاهای زیر سقف قیمتی مشخص، نشانه تازهای از افت قدرت خرید مصرفکنندگان هستند؛ بازاری که در آن انتخاب غذا دیگر کمتر از جنس هوس و بیشتر از جنس حسابوکتاب روزانه شده است.
«ردپای تورم در اپلیکیشنهای فروش غذا؛ نیمپرس و مینیپرس به منوها اضافه شد»؛ عنوان گزارش مطهره خردمندان در سرویس اجتماعی سایت اقتصادنیوز است که در بخشی از آن را میخوانید:
تورم خوراکیها دیگر فقط در قیمت برنج، گوشت، روغن و لبنیات دیده نمیشود؛ رد آن حالا به منوی رستورانها و پلتفرمهای سفارش غذا هم رسیده است. افزایش قیمت مواد غذایی، افت قدرت خرید خانوار و تغییر رفتار مصرفکنندگان باعث شده گزینههایی مانند «غذای اقتصادی»، «مینیپرس»، «نصفپرس» و «پکهای تخفیفی» از یک ترفند تبلیغاتی به نشانهای از واقعیت تازه بازار غذا تبدیل شوند.
بر اساس آمار مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرفکننده در فروردین ۱۴۰۵ نسبت به ماه قبل ۵ درصد، نسبت به فروردین سال قبل ۷۳.۵ درصد و در بازه ۱۲ ماهه ۵۳.۷ درصد افزایش داشته است. در همین ماه، تورم ماهانه گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» ۵.۶ درصد ثبت شده؛ عددی که نشان میدهد فشار قیمت غذا حتی از متوسط تورم عمومی نیز جلوتر حرکت کرده است.
این ارقام فقط یک گزارش آماری نیستند؛ در زندگی روزمره مردم به تغییر رفتار مصرفی تبدیل شدهاند. خانوارها پیش از آنکه خرید غذا را کاملاً حذف کنند، آن را کوچکتر، محدودتر و حسابشدهتر کردهاند. پرسش اصلی مصرفکننده از «چی هوس کردهایم؟» به «امروز چه چیزی میتوانیم بخریم؟» تغییر کرده است.
رصد منوهای پلتفرمهای سفارش غذا نشان میدهد بسیاری از رستورانها، بهویژه در حوزه فستفود، کترینگ و غذاهای روزمره، گزینههای اقتصادی را پررنگتر کردهاند. برخی رستورانهایی که پیشتر غذای کوچکتر یا مینیپرس در منو نداشتند، حالا چنین گزینههایی را به فهرست فروش خود اضافه کردهاند.
بیشتر بخوانید:پنج شگفتی بزرگ در گزارش رسمی تورم خوراکی ها
این تغییر را نمیتوان فقط تبلیغات دانست. تکرار قیمتهایی مانند ۱۹۹ هزار تومان، ۲۹۹ هزار تومان یا بستههای زیر یک سقف قیمتی مشخص، نشان میدهد بازار به یک آستانه روانی تازه رسیده است. پلتفرمها و رستورانها احتمالاً از دادههای فروش، رفتار کاربران و کاهش نرخ سفارش فهمیدهاند که بخشی از مشتریان هنوز میخواهند غذای آماده بخرند، اما دیگر توان پرداخت برای سفارشهای کامل و گرانتر را ندارند.
فشار تورم فقط بر مصرفکننده نیست؛ رستورانها نیز درگیر افزایش قیمت مواد اولیه، دستمزد، اجاره، بستهبندی، حملونقل و کارمزد پلتفرمها شدهاند. از طرف دیگر، مشتری توان پذیرش هر افزایش قیمتی را ندارد. نتیجه این فشار دوطرفه، تغییر شکل محصول است: غذا کوچکتر میشود، ترکیب سادهتر میشود یا در قالب پک اقتصادی عرضه میشود.
در واقع بازار غذا نسخهای از «کوچکسازی مصرف» را تجربه میکند؛ همان پدیدهای که در کالاهای بستهبندیشده هم دیده میشود. قیمت بالا میرود، اما برای حفظ مشتری، حجم، ترکیب یا کیفیت محصول تغییر میکند. در سفارش آنلاین غذا، این وضعیت خود را در قالب نیمپرس، مینیپرس، تخفیفهای محدود و بستههای اقتصادی نشان میدهد.
پیشتر سفارش غذا برای بخشی از طبقه متوسط شهری، تصمیمی سلیقهای یا حتی تفریحی بود؛ انتخابی میان پیتزا، برگر، کباب یا غذای خانگی. اما در فضای تورمی امروز، این انتخاب بیش از گذشته اقتصادی شده است. کاربر ابتدا سقف هزینه را تعیین میکند و بعد به دنبال گزینهای میگردد که هنوز توان خرید آن را داشته باشد.
این تغییر میتواند در بلندمدت پیامدهای مهمی برای بازار غذا داشته باشد. اگر تقاضا به سمت غذاهای ارزانتر و کوچکتر حرکت کند، رستورانها ناچار میشوند منوی خود را با قدرت خرید جدید بازطراحی کنند؛ تغییری که شاید در کوتاهمدت فروش را حفظ کند، اما در بلندمدت میتواند کیفیت، تنوع و سودآوری بازار غذا را تحت فشار بگذارد.