تاریخ انتشار: ۱۱:۱۰ - ۱۵ آذر ۱۴۰۲
تعداد نظرات: ۲ نظر
اقتصاد ۲۴ بررسی می‌کند؛

از انحصار و رانت تا تلاطم ارزی، نتیجه فساد چای گیت/ فساد دبش در جهان بی سابقه است/ بازارها در قبضه رانت خواران و انحصارگرایان

یک کارشناس اقتصادی با اشاره به فساد ۳.۳ میلیارد دلاری واردات چای می‌گوید: این رقم چنان سنگین است که بتواند در همه متغیر‌های مرتبط با بازار‌ها تلاطم ایجاد کند، اکنون حتی گفته می‌شود بخشی از ارز در بازار آزاد فروخته شده و حتما این رقم در تلاطم ارزی می‌توانسته موثر باشد و می‌تواند باعث بی ثباتی قیمت ارز شود و اثر مخرب بی ثباتی در این بازار، در شاخص‌های اقتصادی حتی بیشتر از افزایش آن نیز است.

بررسی رانت فساد چای دبش

اقتصاد۲۴- میرا قربانی فر - روز‌های اخیر سازمان بازرسی کل کشور از فساد جدیدی در حوزه واردات با ارز ترجیحی پرده برداشته که اندازه آن، یک رکورد خارق‌العاده را جابه‌جا کرده است. به گفته سازمان بازرسی «یک گروه فعال در حوزه چای، از سال ۹۸ تا ۱۴۰۱ بالغ بر ۲.۷ میلیارد دلار ارز با نرخ نیمایی برای واردات ماشین‌آلات و واردات چای دریافت و بخش بزرگی از آن را در جای دیگری هزینه کرده است.»

اطلاعات حاکی از این است که گروه کشت و صنعت دبش، برای چای درجه یک هندی ثبت سفارش کرده، اما در عمل چای درجه دو کنیایی (یعنی همانجایی که کشت فراسرزمینی انجام می‌دهد) وارد کرده است، اختلاف قیمت این دو نوع چای چیزی حدود ۱۲ دلار در هر کیلو بوده که در تناژ بالا اعداد سرسام‌آوری نصیب مدیران این گروه شده است. گفته می‌شود که این شرکت با حضور در بازار چای صادراتی ایران همان چای صادراتی را نیز به قیمت ۲ دلار وارد کرده و به قیمت‌های نزدیک به ۱۴ دلار فروخته است.

اکنون، اما گفته می‌شود که بخشی از ارز‌هایی که توسط این گروه دریافت شده، در بازار آزاد به مبالغ بالاتر فروخته شده است. همچنین گفته می‌شود که اکنون مدیرعامل چای دبش نیز در بازداشت است.

فقدان شایسته‌سالاری و ایجاد ساختار مناسب فضا را برای رانت‌خواران فراهم کرده است

این در حالی است که مرتضی افقه، استاد دانشگاه و کارشناس اقتصادی در همین باره و با اشاره به به معضلات این رانتخواری به اقتصاد ۲۴ می‌گوید: «باید دو عامل شایسته‌سالاری و ایجاد ساختار مناسب را در اقتصاد پیش بگیریم، چون نبود آن‌ها بستر مناسبی برای رانت‌خواران ایجاد کرده است.»

این کارشناس اقتصادی البته می‌گوید که بعید می‌داند خیلی سخت باشد که از همان ابتدا که این ۳ میلیارد و ۳۷۰ میلیون دلار پرداخت شد بر روی آن نظارت کنند که چگونه مصرف می‌شود پس باید جلوی نفوذ رانتخواران در دستگاه‌های مختلف را گرفت. متاسفانه این ارز پرداخت شده و به عده‌ای امتیاز خاص داده شده تا مشکلات خود را حل کنند، اما این پول زیاد هدر رفته و از طرف دیگر نه تنها مشکل اقتصادی مردم حل نشده بلکه روزبه‌روز بر تعداد فقرا افزوده شده که تبعات اجتماعی زیادی در آینده خواهد داشت.

مرتضی افقه

مرتضی افقه، استاد دانشگاه و اقتصاددان در رابطه با ابعاد نادیده گرفته شده در فساد بزرگ سه میلیارد دلاری به اقتصاد ۲۴ می‌گوید: «در ابتدا دو تا نکته درباره تداوم این روال فساد‌ها و افزایش سال به سال ارقام آنان باید بیان کنم. بسیاری متاسفانه به این مساله فساد‌ها به صورت تک بعدی نگاه کردند و مثلا بیان می‌کنند که چون رانت و رابطه وجود دارد و تفاوت قیمت‌های رسمی بین ارز دولتی با ارز آزاد وجود دارد، پس فساد نیز به وجود می‌آید و رشد می‌کند.»

او می‌افزاید: «اما به نظر من در کنار این دلیل، دلایل دیگر نیز باید بررسی و واکاوی شود. دلایل مهمتری همچون کارکنان حاکمیتی وجود دارد که گاه منجر به افزایش این فساد‌ها می‌شوند، کارکنانی در ارکان حاکمیت چه در دولت، چه در دستگاه قضایی یا سایر بخش‌ها که از بودجه عمومی ارتزاق می‌کنند. متاسفانه مواردی نظیر انتخاب، انتصاب و گزینش‌ها بر اساس یکسری قواعدی است که الزاما شایستگی و سلامت شخصیتی را بررسی نمی‌کند و یکسری ویژگی‌های ظاهری که به طور معمول ویژگی‌های فقهی و سیاسی است، معمولا در آن لحاظ می‌شود که این موارد الزاما سلامت اخلاقی افراد را تضمین نمی‌کند. از منظر خودم اگر بخواهم ریشه‌ای‌تر به این موضوع نگاه کنم باید بگویم که سیستم انتصاب و انتخابات بر اساس شایسته‌سالاری که منتهی به توسعه و رفاه شود، وجود ندارد. ما در دین نیز معیار‌های زیادی برای شایستگی افراد داریم، ولی متاسفانه در کشور ما فقط و فقط برخی معیار‌ها را ملاک قرار داده‌اند بنابراین نفوذ به مراکز قدرت، چه در سیاست و چه در اقتصاد، کار چندان سختی نیست که می‌توان به محمودرضا خاوری اشاره کرد.»

این اقتصاددان تصریح می‌کند: «همین مورد در کنار وجود رانت‌هایی که دولت ناچار است در شرایطی که نابرابری بالاست در بعضی بخش‌ها برای کاهش نابرابری و کاهش فقر اعطا کند، فساد را گسترش می‌دهد. ترکیب این دو عامل در کنار هم، یعنی نبود افراد مدیر و مسئول به لحاظ اخلاقی سالم در کنار وجود رانت، زمینه ایجاد فساد را فراهم کرده است و اتفاقا می‌بینید که هر چه در این ۳۰ سال اخیر با شدت بیشتری با این فساد‌ها برخورد شده، نه‌تنها از حجم فساد‌ها کم نشده که حتی به لحاظ کیفی و کمی نیز به این فساد‌ها افزوده شده است.»

نظارت بیشتر بر افراد صاحب نفوذ لازم است

افقه، اما درباره فقدان توجه نهاد‌های نظارتی نیز به اقتصاد ۲۴ می‌گوید: «درباره دستگاه‌های نظارتی نیز باید بگویم طبیعی است که افراد صاحب نفوذ که به رانت دسترسی دارند قطعا باید تحت نظارت بیشتر باشند و همین مساله صاحب نفوذ بودن رانتخواران گاه باعث می‌شود افرادی که باید نظارت کنند و دستگاه‌های اجرایی نیز تعلل بیشتری کنند و حتی گاه خود این افراد صاحب نفوذ در ارکان نهاد‌های نظارتی نیز حضور دارند. به عبارتی باید گفت که چنین رقم سنگین فساد بدون هماهنگی و همسویی افرادی در دستگاه‌های حاکمیتی و نظارتی ناممکن بوده است.»

وی ادامه می‌دهد: «از طرف دیگر به دلیل اینکه در کشور ما نابرابری زیادی وجود دارد و مشکلات اقتصادی شدیدی را شاهد هستیم، دولت‌ها ناچار می‌شوند که رانت بدهند و البته من موافق این رانت هستم تا در شرایط خاص و برای کاهش نابرابری و کمک به افراد کم‌درآمد چنین امتیازاتی داده شود، اما در فضای اقتصادی فسادساز، زمینه سوءاستفاده از این رانت‌های مثبت بسیار زیاد است و بار‌ها شاهد این سوءاستفاده‌ها بوده‌ایم. متاسفانه هر چه مجازات‌ها نیز سنگین‌تر شده و حتی به اعدام نیز رسیده، نه تنها کم نشده بلکه روزبه‌روز هم به لحاظ کمی و هم به لحاظ کیفی میزان این سوءاستفاده‌ها بیشتر شده است. به نظر من، این روند متوقف نمی‌شود مگر زمانی که دو عامل شایسته‌سالاری و ایجاد ساختار مناسب را در اقتصاد پیش بگیریم که نبود آن دو سر یک بستر مناسب برای رانتخواران است.»


بیشتر بخوانید:  چای گیت ؛ ابعاد عجیب یک فساد میلیارد دلاری/ فسادی که قیمت چای معمولی را از ۱۲۰ به ۲۴۰ هزار تومان افزایش داد


این کارشناس اقتصادی با اشاره به فشار‌هایی که برای گرفتن یک وام ساده به شهروندان وارد می‌شود و تفاوتش با چنین فساد سنگینی نیز می‌گوید: «وقتی یک شهروند می‌خواهد یک وام ۵۰ میلیون تومانی بگیرد، باید انواع ضمانت‌ها و ضامن‌ها را داشته باشد و کافی است چند قسط عقب بیفتد، تا انواع فشار‌ها به او وارد شود و از بستن حساب ضامن تا مسدود کردن حقوق و حساب گیرنده وام رخ می‌دهد؛ بعد چطور می‌شود که ارقامی اینچنین را در حالی که چند سال گذشته تازه مطرح می‌کنند و قصد پیگیری دارند، آن هم رقمی به این بزرگی که نسبت به درآمد‌های ارزی کشور بسیار قابل توجه است.»

رقم فساد واردات چای می‌تواند در هر بازاری تلاطم ایجاد کند

افقه در ادامه می‌افزاید: «توجه کنید این رقم چنان سنگین است که بتواند در همه متغیر‌های مرتبط با این بازار‌ها تلاطم ایجاد کند و اکنون که گفته می‌شود که حتی بخشی از ارز در بازار آزاد فروخته شده و حتما این رقم در تلاطم ارزی می‌توانسته موثر باشد و می‌تواند باعث بی ثبانی قیمت ارز شود و بی ثباتی در این بازار، اثر مخرب آن در شاخص‌های اقتصادی حتی بیشتر از افزایش آن نیز است.
بنابراین، چون حجم رقم فساد و وام ارزی بسیار بالا بوده، پس این امکان نیز وجود دارد که بخش قابل توجهی از نابه‌سامانی اقتصادی ارز و به ویژه میزان تورم، میزان افزایش قیمت‌ها و بی ثبانی قیمت‌ها تحت تاثیر این نوع روابط آلوده اقتصادی قرار بگیرد.»

چای گیت

انحصارگرایان بازار را در دست گرفته اند

این اقتصاددان درباره تغییر و تحولات عجیب در بازار چای و حتی افزایش قیمت این کالا در سال گذشته تا دو برابر قیمت سابق نیز به اقتصاد ۲۴ می‌گوید: «رقم بسیار بالای این وام به خوبی نشان می‌دهد که این گروه ظاهرا یا انحصار کامل را در دست داشته یا انحصار قوی داشته است. توجه کنید حتی در نظام سرمایه داری که یک نظام آزاد اقتصادی است با انحصار به طور جدی مقابله می‌کنند. ولی این اتفاق که در ایران رخ داده است نشان می‌دهد این رقم بزرگ را به جای اینکه در میان تولیدکنندگان مختلف برای ایجاد فضای رقابتی توزیع کنند، فقط به یک گروه داده‌اند و عملا این گروه نیز با این رقم بالا توانسته به عنوان یک انحصارگر کامل بر بازار چای تاثیر مستقیم بگذارد. انحصارگر در بازار‌های اقتصادی معمولا در تئوری‌های اقتصادی در تعیین قیمت و میزان تولید نقش اصلی را ایفا می‌کند و این انحصارگر نیز با توانی که به لحاظ رانت‌هایی که پیدا کرده، توانسته از طریق انحصارش در بازار تاثیر گذاشته باشد.»

نظرات کاربران
انتشار یافته: ۲
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۲
ناشناس
0
0
چهارشنبه ۱۵ آذر ۱۴۰۲
مردم ناامید شدن . تو ایران هیچ ترازوی عدالتی نیست. این همه دله دزد راحت میگردن. کسی هم پیگیر نیست و همش سیاه بازی .بعد یه مدت موضوع خاموش میشه
ناشناس
0
0
جمعه ۱۷ آذر ۱۴۰۲
به عنوان یک وکیل اینو بگم که مطمعن باشید این شخص خیلی حساب شده کار کرده وحساب همه چیز را رصد کرده باید موشکافی عمیق صورت بگیره وگرنه دولت ویک ملت باخته اند
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

قیمت گوشت گوسفند، گوساله و مرغ + جدول

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت سکه و طلا امروز جمعه ۲۳ شهریور ۱۴۰۳ + جدول

قیمت دلار و یورو امروز جمعه ۲۳ شهریور ۱۴۰۳ + جدول

قیمت All-in-One اپل امروز + جدول

قیمت خودرو‌های سایپا امروز شنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۳ + جدول

قیمت انواع لپ تاپ ام اس آی MSI امروز + جدول

قیمت خودرو‌های سایپا امروز جمعه ۲۳ شهریور ۱۴۰۳ + جدول

قیمت سکه و طلا امروز شنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۳ + جدول

عکس/زیباترین امضای جهان که در گینس ثبت شد!

عکس/حال و هوای تهران ۴۰ سال پیش در دوران جنگ

عکسی جالب از دوران کودکی احمد علم‌الهدی

اولین عکس از سه شهید مرزبانی در حمله شب گذشته

عکس/قیمت حواله پیکان و پراید ۳۰ سال قبل

عکس/ اولین سفر خارجی آقای پزشکیان خانوادگی شد!

عکس‌های جذاب لیندا کیانی در جشن تولدش

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

فیلم/ سوتی جدید جواد خیابانی در مورد ارلینگ هالند

فیلم/ ۹۰ درصد افغان‌ها غذای کافی ندارند

علی نورانی آزاد شد

ساکت الهامی استعفا کرد

عکس/ جلسه امتحان در افغانستان

فیلم/ تصاویری از افتتاح یک رستوران افغانستانی در تهران

فیلم/ نخستین فیلم از پشت صحنه فصل هفتم سریال پایتخت

فیلم/ حمله حزب‌الله به انبار تسلیحاتیِ ارتش اسراییل

فیلم/ افشاگری حامد کاویانپور از توطئه علیه مهدی هاشمی‌نسب در پرسپولیس

فیلم/ جزییات برخورد قانونی با مزاحمان تلفنی اورژانس ۱۱۵

عکس/ رضا رویگری در کنار یک چهره سیاسی

فیلم/ فریبرز عرب‌نیا در هالیوود؛ اولین ویدیو از بازی عرب‌نیا مقابل جف بریجز

قیمت یک قوطی شیشه خشک چند برابر شده؟

فیلم/ کرباسچی: در ۳۶ سالگی شهردار شدم اما الان دنبال پیرمرد‌های ۶۰ ساله می‌گردند

فیلم/ تصاویر تازه از جاری شدن سیلاب در جاده کرج - چالوس

عکس/ پست سینا حجازی در پی درگذشت پدرش

فیلم/ پیشنهاد روحانی برای حل مشکل پرستاران

فیلم/ اعتراف صادقانه محمدرضا گلزار درباره انتقادات به خوانندگی او

بازتاب گسترده پرتاب ماهواره جدید ایرانی به فضا

تذکر مهم عارف در آستانه بازگشایی مدارس

ارتقا رتبه ایران در فیفا

فیلم/ گوشه‌ای از هنرنمایی زنده‌یاد صدرالدین حجازی

غول تسلیحاتی آمریکا هک شد

زنان باحجاب هم می‌خواهند گشت ارشاد جمع شود

اسکیت جهانی ایتالیا با پیروزی ترانه احمدی

ستاره رئال مادرید در تهران + عکس

فیلم/ اقدام دیوانه‌وار یک شهروند در تهران

هشدار ایران به ایرلاین‌های خارجی

ترامپ: پرسش‌های مناظره را به هریس دادند

فیلم/ روایت جالب فرزانه صادق وزیر راه از سفر پزشکیان به عراق

ستاره جدید پرسپولیس: الگوی من زلاتان است

صدرالدین حجازی درگذشت

فیلم/ تعریف محمدرضا گلزار از دست‌پخت همسرش

هشدار نارنجی بارش های سیل آسا در ۱۰ استان

تردد خودروها به چالوس ممنوع شد

عکس/ شباهات قابل‌توجه الناز شاکردوست به برادرش

فیلم/ واکنش خداداد عزیزی به حضور نداشتن علی دایی و برخی از دوستانش در مراسم ختم پدرش

عکس/اکبرعبدی و الهام پاوه نژاد در یک قاب

پیش‌بینی قیمت دلار فردا یک‌شنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۳

پیش‌بینی بورس فردا یک‌شنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۳

ایران در هوش مصنوعی هم از امارات، قطر و عربستان عقب افتاد

بانک ملی ایران طی پنج ماه گذشته به بیش از ۱۶ هزار زوج وام ازدواج پرداخت کرد

معرفی سریع‌ترین خودروی دنده‌ای جهان

بیمه‌های عمر محرک تامین رفاه دوران میانسالی است

عکس/خنجری که با آن عمر به سزای اعمالش رسید

فیلم/ عصبانیت خزاعی از واکنش‌ها به اشتباه خواندن دعای تحویل سال

همتی برای برخورد با گروه‌های فشار/ هک؛ پوشش فشار به وزیر جدید؟

اینفوگرافی/علائم پوکی استخوان را بشناسیم

عکس/ساختمان شرکت اتو ایران‏ در خیابان سعدی جنوبی

رکورد قیمتی حواله خودرو‌های مادران شکسته شد!