تاریخ انتشار: ۰۹:۵۵ - ۲۳ بهمن ۱۴۰۲

تکرار تاریخ؛ عطش و طمع تاریخی روس‌ها به اخذ امتیازات از تهران

طرح دوباره عطش روسیه برای دریافت امتیازاتی از ایران در دریای مازندران به‌ویژه درباره گاز میدان‌های بزرگ و کوچک چالوس باید در راستای عطش و طمع تاریخی روس‌ها به اخذ امتیازات از ایران تعبیر شود و برای ایرانیان یادآور خاطرات تلخی است.

روسیه و گاز شمال ایران

اقتصاد۲۴- با توجه به افزایش شکاف‌ها و بروز تنش‌های جدید میان ایران و آمریکا و اتحادیه اروپا، در سال‌های اخیر نزدیکی روابط دولت جمهوری اسلامی با چین و روسیه به یکی از مختصات و البته آرزو‌های سیاست خارجی کشور مبدل شده و براساس‌این امضای «اعلام قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین» و سپس احتمال امضای سند راهبردی یا «قرارداد ۲۰ ساله ایران و روسیه» ازجمله سیاست‌هایی است که دولت در پیش گرفته است؛ بی‌آنکه جزئیات روشنی از محتوای این قرارداد یا قرارداد‌های احتمالی در اختیار افکار عمومی قرار داده شود.

در دولت خاتمی و در سال ۲۰۰۱ میان ایران و روسیه قراردادی ۱۰ ساله برای همکاری‌های سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی منعقد شد و طرفین توافق کردند در صورت اتمام زمان ۱۰ ساله قرارداد درصورتی‌که هریک از طرفین دست‌کم یک سال قبل از پایان اعتبار قرارداد ۱۰ ساله به صورت کتبی طرف دیگر را از قصد خود درباره قطع اعتبار معاهده مطلع نکند، خود‌به‌خود برای دوره‌های پنج‌ساله بعدی تمدید می‌شود. این قرارداد تاکنون سه بار به طور خودکار تمدید شده است که آخرین بار آن مربوط به اسفند سال ۱۳۹۹ است.

برخی خبر‌ها حاکی است که در دولت جدید نیز پیش‌نویسی برای توافق‌نامه جدیدی در دست بررسی است. حتی سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه در‌این‌باره گفت: «توافق‌نامه جامع همکاری‌های بلندمدت تهران-مسکو نهایی شده است و در آینده نزدیک امضا خواهد شد». هر‌چند در داخل کشور مانند موضوع سهم ایران از دریای مازندران اطلاعات مفید و روشنی در اختیار افکار عمومی و ملت ایران قرار نگرفت و هیچ‌یک از نهاد‌های مسئول حاضر به ارائه اطلاعات روشن به افکار عمومی نشدند، درباره توافق احتمالی جدید نیز تاکنون اطلاعات روشنی منتشر نشده. در‌حالی‌که ایران و روسیه دو رقیب در بازار فروش گاز و نفت هستند و هر نوع امتیاز ایران به روسیه می‌تواند ضرر‌های سنگین و چندجانبه‌ای برای کشور در پی داشته باشد.

در غیاب اطلاع‌رسانی نهاد‌های ذی‌ربط دولتی و اعمال‌نشدن نظارت‌های لازم از سوی نهاد‌های ناظر از‌جمله مجلس فعلی بروز نگرانی‌ها در‌این‌باره افزایش یافته است. به‌ویژه آنکه در‌این‌باره گفته می‌شود درباره میدان گازی چالوس در دریای مازندران طرف روسی در حال پیشبرد مطامع و برنامه‌های خود است؛ موضوعی که ابعاد آن همچنان مبهم و نامشخص است! هرچند قانون اساسی به‌صراحت در‌باره منع هر نوع قراردادی که موجب سلطه بیگانگان بر منابع طبیعی و اقتصادی کشور می‌شود، تکلیف نهاد‌های حاکمیتی را روشن کرده است؛ اما سکوت معنادار نهاد‌های دولتی موجب گسترش شایعات نگران‌کننده در‌این‌باره شده است. لازم به یادآوری است که با ذخایر موجود میدان گازی چالوس برآورد شده، جایگاه ایران در بازار جهانی گاز به رتبه نخست مبدل می‌شود؛ اما همچنان در عمل بهره‌برداری از میدان‌های مشترک در خلیج فارس و جنوب غربی کشور با وضعیت مطلوب فاصله و شکاف عمیقی وجود دارد.

بی‌توجهی ایران به بازار اروپا بخشی از معادلات واقعی حاکم بر بازار انرژی است که در عمل موجب شده تا بازار بسیار بزرگ اروپا سهمی در خرید گاز از ایران نداشته باشد و از این طریق خسارات مالی فراوانی نصیب کشور شود. ممکن است گفته شود اروپا به دلیل تحریم‌ها علاقه‌مند به گاز ایران نیست؛ درحالی‌که اگر بازار گازی اروپا به یکی از اهداف کشور مبدل می‌شد، برای ترمیم مناسبات با اروپا و آمریکا هم چاره‌اندیشی می‌شد و به این طریق بازار اروپایی گاز فرصت جدیدی برای نوسازی و نیز فروش و کسب درآمد گازی کشور فراهم می‌کرد.


بیشتر بخوانید:همکاری‌های اقتصادی - تجاری ایران و پاکستان به کدام سو می‌رود؟


موضوع ذخایر انرژی و نفت و گاز دریای مازندران از سده‌ها پیش موجب طمع روسیه به ایران شده است. روسیه پس از شکست ایران در جنگ‌های ایران و روس و اشغال بادکوبه، به استخراج نفت این شهر پرداخت و به‌سرعت بادکوبه به بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت جهان بدل شد. براساس‌این توجه روسیه به نفت شمال ایران جلب شد. کسب امتیاز نفت شمال به مدت ۹۹ سال از سوی آخاکی مددویچ خوشتاریا در سال ۱۲۹۴ خورشیدی برابر با ۱۹۱۶ مسیحی یعنی در جنگ نخست جهانی از‌جمله شواهد این رویکرد است. هرچند پس از کش‌و‌قوس فراوان با روی کار آمدن کابینه صمصام‌السلطنه این امتیاز لغو شد. این رویداد سرآغاز مباحث سیاسی گسترده‌ای در آن دوره در کشور شد که مدت‌ها استمرار داشت. البته در عمل وقوع انقلاب سوسیالیستی در اکتبر ۱۹۱۷ بود که موجب لغو قرارداد از طرف دولت سوسیالیستی تازه‌کار به رهبری لنین شد. در این سال رهبران کرملین همه امتیازاتی را که در عهد تزاری به صورت نامشروع از ایران گرفته شده بود، لغو کردند؛ اما این پایان ماجرای امتیاز نفت شمال از طرف روس‌ها نبود.


بیشتر بخوانید:حمایت صنعت نفت آمریکا از دونالد ترامپ


در جنگ دوم جهانی، ایران از طرف دولت‌های متفق یعنی انگلیس و شوروی از جنوب و شمال کشور اشغال شد. در سال ۱۳۲۳ دولت شوروی با اعزام کافتارادزه به ایران به صورت رسمی درخواست کسب امتیاز نفت شمال را کرد و متعاقب آن حزب توده و دیگر عوامل وابسته به شوروی در تهران و چند شهر دیگر تظاهرات خیابانی مختلفی برای دادن امتیاز به نفت شمال به شوروی را برگزار کردند و مطبوعات دست‌چپی نیز در‌باره لزوم دادن امتیاز نفت شمال به شوروی و موازنه مثبت در سیاست خارجی کشور، یعنی در برابر امتیاز نفت جنوب که از سوی انگلیس گرفته شده، نفت شمال هم به شوروی داده شود، مقالات و مطالبی منتشر کردند. البته به کوشش دکتر محمد مصدق اقلیت مجلس چهاردهم توانست با تصویب قانونی راه اعطای هر نوع امتیازی به دولت‌های خارجی در دوره اشغال ایران را مسدود کند.

در واکنش به مقاومت دولت ایران برای اعطای نفت شمال، دولت شوروی با وجود پایان جنگ جهانی دوم و شکست ژاپن و تعهداتی که در بهمن ۱۳۲۰ به ایران داده بود، حاضر به خروج نیرو‌های نظامی خود از شمال ایران نبود و در همین دوره کشور شوروی با تأسیس دو فرقه تجزیه‌طلب در آذربایجان و مهاباد، فشار‌ها بر تهران را دو‌چندان کرد تا بتواند امتیاز نفت شمال ایران را کسب کند. امضای موافقت‌نامه قوام با سادچیکف در فروردین ۱۳۲۵ پرده بعدی از تحولات مربوط به امتیاز نفت شمال بود که به خروج نیرو‌های شوروی از ایران ختم شد و در برابر قوام متعهد شد که عواید نفت شمال ایران ۵۰ -۵۰ تقسیم شود. البته با شروع به کار مجلس پانزدهم قرارداد قوام –سادچیکف از طرف نمایندگان مجلس رد شد.

طرح دوباره عطش روسیه برای دریافت امتیازاتی از ایران در دریای مازندران به‌ویژه درباره گاز میدان‌های بزرگ و کوچک چالوس باید در راستای عطش و طمع تاریخی روس‌ها به اخذ امتیازات از ایران تعبیر شود و برای ایرانیان یادآور خاطرات تلخی است. با توجه به حساسیت افکار عمومی و نیز صراحت قانون اساسی درباره ممنوعیت اعطای هر نوع امتیازی که موجب سلطه بیگانگان بر منابع طبیعی و اقتصادی کشور می‌شود، ضروری است از سویی مسئولان دولتی درباره سرنوشت دریای مازندران، سرنوشت قرارداد جدید با روسیه و مفاد آن و نیز موضوع میدان گازی چالوس به‌روشنی ملت ایران را در جریان قرار دهند و از دیگر سو رسانه‌های کشور دراین‌باره بیش از گذشته اطلاع‌رسانی کنند. بی‌توجهی به افکار عمومی دراین‌باره به دامن‌زدن به شایعات و پیامد‌های بعدی منجر می‌شود که به نفع هیچ‌کس نیست.

منبع: روزنامه شرق
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت خودرو‌های سایپا امروز شنبه ۲۹ دی ۱۴۰۳ + جدول

قاضی رازینی در گذر زمان از سال ۱۳۵۷ تا امروز

عکس/ چهره متفاوت آتنه فقیه نصیری، سحر ولدبیگی و حمیرا ریاضی در سال ۷۹

عکس/ قاب ماندگار عارف، ناصر حجازی، ستار و پروین با استایل خاص

عکس/ واکنش رشیدپور به تویت عجیب سعید جلیلی

عکس/ واکنش ربیعی به حادثه تروریستی امروز

عکس/ نمایی از ساختمان محل ترور ۲ قاضی دیوان عالی کشور

عکس/ استوری احساسی بهنوش بختیاری در اینستاگرام غوغا کرد

جزییات تیراندازی و شهادت دو قاضی مقابل کاخ دادگستری + عکس و فیلم

عکس/ پوشش برف در ایران از نگاه ناسا

اینفوگرافی/ ۱۰ استارتاپ بزرگ ایران با ارزش ۱۰۰ هزار میلیارد تومان

عکس/ تمرین تیم استقلال در کمپ ناصر حجازی

عکس/ استقبال قاضیِ مقیسه از حمید نوری

عکس/ چهره خاص و دیدنی گوگوشِ در کنار پدرش ۶۴ سال پیش

عکس/ ترافیک شدید در بزرگراه‌های تهران

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

چگونه خوب عمر کنیم؟

آیا جهانی شدن ادامه خواهد داشت یا متوقف می شود؟

پیش بینی قیمت طلا و سکه پس از تحلیف ترامپ/ بازار منفجر می شود یا اثراتش پیشخور شده است؟

تعیین تکلیف تعطیلی مدارس و ادارات تهران

پیام تسلیت رهبر انقلاب اسلامی درپی درگذشت حجت‌الاسلام سقای بی‌ریا

فیلم/ جزییات جدید از سوء قصد امروز به قضات بلندپایه از زبان پورمحمدی

دعوای صدراعظم آلمان با وزیر خارجه بر سر اوکراین

موسیمانه تا پای فسخ قرارداد با استقلال رفت

مدارس ابتدایی لواسان یکشنبه غیرحضوری شد

عکس/ مجریان صداوسیما لباس روسی بر تن کردند

روسیه از ایران خواسته به FATF بپیوندد

فیلم/ سخنگوی قوه قضاییه: در رابطه با ترور امروز افرادی شناسایی و دستگیر شدند

حضور دو بازیکن در استقلال منتفی شد

عکسی ماندگار در تاریخ /مارادونا در مقابل آلمان

زیاد النخاله: ایران حمایت همه جانبه‌ای از ما به عمل آورد

قیمت خانه و زمین در مکران افزایش یافت؟

نتانیاهو برای آتش‌بس با حماس دبه کرد؟

طعنه جمهوری اسلامی به کاظم صدیقی

فیلم/ رونمایی از نخستین شهر شناوری نیروی دریایی سپاه

دیپورت شاهزاده هری بریتانیا از امریکا؟

پیام تسلیت رهبر انقلاب در پی شهادت دو قاضی برجسته

مل گیبسون، جان وویت و سیلوستر استالونه سفیران ترامپ در هالیوود

فیلم/ مدارس ابتدایی دماوند در شیفت صبح فردا غیرحضوری شد

استراماچونی علیه طارمی

هشدار وزارت بهداشت: لبنیاتِ غیرپاستوریزه نخورید

چه کسی ابراهیم نبوی را کشت

رونمایی از شهر شناوری نیروی دریایی سپاه با حضور سرلشکر سلامی

رضا درویش در آستانه‌ خروج از پرسپولیس

کنکوری‌های سال آینده منتظر تغییرات نباشند

خبر خوش درمورد پاداش پایان خدمت فرهنگیان

فیلم/ عملیات شهادت طلبانه در تل‌آویو؛ یک کشته و ۲ زخمی

مدارس مقطع ابتدایی چهار شهرستان سیستان و بلوچستان تعطیل شد

پرواز آزادی به سوی استقلال + عکس

مسمومیت گسترده پرندگان در اهواز

پزشکیان: آماده تضمین امنیت در منطقه هستیم و نیازی به غرب نداریم + فیلم

فیلم/ بارش برف در زاهدان

آزادی ۲۹۶ اسیر فلسطینی محکوم به حبس ابد

کارتال به پرسپولیس نزدیک شد؟

چه بلایی بر سر لباس‌های جشن‌های ۲۵۰۰ساله آمد؟

۶ انتصاب جدید مسعود پزشکیان؛ حدادعادل پُست گرفت

ایلان ماسک در کاخ سفید دفتر کار خواهد داشت

عکس/ تصاویری از غزاله اکرمی بازیگر تلویزیون

پیش بینی قیمت دلار فردا ۳۰ دی ۱۴۰۳/ بازار دلار در بلاتکلیفی

وزیر علوم: آماده اعطای بورس تحصیلی به دانشجویان عراقی هستیم

عکس/ محمدرضا گلزار با ژستی جدی در کنار مایکل جکسون قلابی

پیش‌بینی بورس فردا یک‌شنبه ۳۰ دی ۱۴۰۳

هوای تهران دوباره آلوده می‌شود

حمله به وزارت دفاع اسراییل با موشک بالستیک

لبنیات دوباره گران شد؟

عکس/ جمع آوری پرچم آمریکا از دانشگاه نوشیروانی بابل؟