تاریخ انتشار: ۰۸:۳۱ - ۰۳ فروردين ۱۴۰۳
چشم انداز رویکرد و اقدامات در سال پیش رو

کارنامه دیپلماسی ایران در سال ۱۴۰۲ از قفقاز تا غزه؛ در سال ۱۴۰۳ منتظر چه باشیم؟

جمهوری اسلامی ایران هم به دلیل اینکه در منطقه حساس غرب آسیا قرار داشته و هم توانسته است در سال‌های اخیر اثرگذاری بالایی در این منطقه و محیط بین المللی داشته باشد، در این سال با مسائل و موضوعاتی رو به رو بود که در برخی از آن‌ها نتایج ملموسی کسب کرد و برخی دیگر از موضوعات کماکان به پیگیری و بهره گیری از توان و ظرفیت‌های همه جانبه نیاز دارد تا بتواند منافع ملی خود را در حد قابل قبول تامین کند.

کارنامه دیپلماسی ایران در سال ۱۴۰۲

اقتصاد۲۴- جهان در سالی که گذشت روز‌های سخت و پرالتهابی را پشت سر گذاشت. شرایط ناشی از خلاء قدرتی که در مناطق مختلف پدیدار شد همراه با تلاش کشور‌ها برای افزایش حوزه نفوذ و گرفتن سهم بیشتر باعث شد که تحولات و رخداد‌ها سرعت بالایی داشته باشند و با محیط بین المللی بسیار سیالی مواجه باشیم.
در این میان جمهوری اسلامی ایران هم به دلیل اینکه در منطقه حساس غرب آسیا قرار داشته و هم توانسته است در سال‌های اخیر اثرگذاری بالایی در این منطقه و محیط بین المللی داشته باشد، در این سال با مسائل و موضوعات زیر رو به رو بود که در برخی از آن‌ها نتایج ملموسی کسب کرد و برخی دیگر از موضوعات کماکان به پیگیری و بهره گیری از توان و ظرفیت‌های همه جانبه نیاز دارد تا بتواند منافع ملی خود را در حد قابل قبول تامین کند:

الف – مناسبات با همسایگان:

- در خصوص سیاست ارتقاء و تحکیم مناسبات با همسایگان، در این سال تلاش‌ها و رایزنی‌ها ادامه یافت. ابتکار به عمل آمده در برطرف کردن مسائل با عربستان سعودی که در اواخر سال ۱۴۰۱ با میانجیگری چین انجام شده است، تداوم یافت و نمایندگی‌های دو کشور آغاز به فعالیت کرد. این امر تاثیر کلی خود را هم بر کشور‌های حوزه خلیج فارس و هم بر برخی دیگر از کشور‌ها که تحت تاثیر سوء تفاهمات تهران با ریاض قرار گرفته بودند بر جا گذاشت که آثار و نشانه‌های آن به تدریج ظاهر می‌شوند.

- در حوزه قفقاز تنش‌ها و پیامد‌های ناشی از جنگ دوم قره باغ مدیریت شد و ایران توانست به صورت منطقی و با صبر و درایت فضای ناشی از تغییر موازنه در این منطقه مهم را با منافع و خواسته‌های خود هماهنگ کند، هر چند تحولات این حوزه هنوز هم پایان نیافته و ضرورت دقت و تمرکز را همواره طلب می‌کند. در این بخش مهمترین عنصر قابل ذکر پیش رو برای روابط جمهوری آذربایجان و فرآیند رفع سوء تفاهمات با این کشور به خصوص نحوه رسیدگی به پرونده حادثه سفارت آن کشور در تهران بود که با مدل خاص ایران و بدون بهره گیری از واسطه‌ها دنبال شد که نتایج و دستاورد‌های آن در مسیر عادی شدن روابط دیده می‌شود.

- در بخش همسایگان شرقی دو موضوع حمله به مراکز تروریستی در پاکستان و نیز چگونگی تنظیم مناسبات با گروه طالبان در افغانستان قابل ذکر است. در مورد اول نظر به این که حمله به محل اسقرار تروریست‌ها در داخل پاکستان برای اولین بار انجام شد، دستگاه دیپلماسی توانست به سرعت وارد عمل شود و گفتگو با مقامات آن کشور را انجام دهد و مانع سوء تفاهم در روابط و سوء استفاده احتمالی بدخواهان شود.

در خصوص افغانستان، علاوه بر تمرکز بر چگونگی تعامل با گروه طالبان حاکم بر این کشور، موضوعات اقتصادی و چگونگی بهره گیری از ظرفیت‌های بازار اقتصادی آن کشور و امکان هم افزائی در مناسبات مورد بحث قرار گرفت. با این وجود یک مساله مهم در خصوص این کشور سیل مهاجران اتباع افغانستان به ایران است که به دقت نظر و طراحی برنامه‌ای مدون را نیازمند است تا نگرانی‌های موجود در این زمینه رفع شود.

ب – محیط منطقه ای:

- در این بخش، یکی از موضوعات مهم مساله غزه و تداوم حملات رژیم جنایتکار صهیونیستی به مردم بی دفاع است. جمهوری اسلامی ایران از همان روز نخست شکل گیری بحران، تلاش‌های گسترده‌ای به کار برد تا مواضع کشور‌های اسلامی و همسو را در این زمینه به هم نزدیک کند. در نتیجه این تلاش ها، سازمان کنفرانس اسلامی دو نشست به پیشنهاد ایران و همراهی برخی کشور‌های دیگر برگزار کرد و همچنین همایش بین المللی فلسطین در تهران برگزار شد. در همین راستا بهره گیری از ظرفیت سازمان‌های منطقه‌ای و بین المللی مانند بریکس و شانگ‌های از جمله اقدامات بود که شرکت دبیرکل سازمان شانگ‌های در همایش تهران گامی در جهت فعال کردن این ساختار در موضوع جهانی و انسانی فلسطین و غزه بود؛ و این کار با عضویت ایران در گروه بریکس نیز یک موفقیت قابل تامل بود که در حال انجام است.

- از جمله مسائل دیگر قابل طرح در این بخش که حتی ابعاد جهانی نیز دارد تداوم بحران اوکراین بود که به منازعه‌ای بزرگ میان روسیه و مجموعه غرب تبدیل شده است. این حادثه بزرگ که دو جبهه یاد شده را به نقطه تقابل کشانده در جغرافیایی اتفاق افتاده که جهان دو جنگ ویرانگر را شاهد بوده است. به رغم تلاش‌های سیاسی و رسانه‌ای و بین المللی برای درگیر کردن ایران در این بحران، دستگاه دیپلماسی تلاش‌های گسترده‌ای در سال جاری انجام داد. اما این مساله کماکان به عنوان یک موضوع چالشی باید با دقت و حساسیت بیشتر مدیریت و سیاست تبیین و روشگرانه ایران به کشور‌های مختلف اعلام و در عین حال طرح‌های لازم انجام شود.

ج- فضای بین المللی:

همان گونه که ذکر شد سیال بودن محیط بین المللی و تلاش کشور‌ها برای بهره گیری از شرایط در حال گذار در جهان و حرکت به سمت کسب موقعیت بهتر بازیگران را به تفکر و طراحی‌های جدید سوق داده است.

در این میان جمهوری اسلامی ایران یکی از کشور‌های کانونی در تعریف و تعیین جایگاه خود در جهان آینده است. این موضوع مساله ساده‌ای نبوده و نیازمند شناخت و درک صحیح فضای حاکم بر مناسبات بین المللی و چگونگی اقدام کشور‌های مختلف از جمله گروه مخالفان و رقباست. باید بررسی کرد که هر کشور چه سناریویی برای خود طراحی کرده است و به سمت آینده بهتر حرکت می‌کند. این موضوع بسیاری از کشور‌ها ازجمله بازیگران مهم ازجمله مجموعه غرب، روسیه، چین و قدرت‌های در حال ظهور را شامل می‌شود.

توفیق در تثبیت نقش آینده ایران مستلزم واقعی کردن شناخت و درک صحیح اهداف و مسیر حرکت بازیگران مطرح است. در این زمینه مسائل بسیاری مطرح است که دیپلماسی کشور ایران با آن مواجه است. اقدام در جهت پذیرش توانمندی‌های نظامی و هسته‌ای و قدرت بازدارندگی ایران و برطرف کردن ابهاماتی که دستگاه سیاسی و رسانه‌ای حاکم بر جهان درصدد تهدیدسازی از آن دارند بخشی از این اقدامات است. گشایش در تحریم ها، پاسخ دهی به مطالبات افکار عمومی در داخل برای کاستن از مشکلات و به حرکت درآوردن چرخه توسعه اقتصادی در ایران از جمله آنهاست.

حتی در بخش شرکای نزدیک ایران مانند روسیه و چین باید شناخت عمیق تری از آن‌ها پیدا کرد و از چارچوب کلیشه‌ای و سنتی خارج شویم. اگر شناختمان درست و واقعی شود در آن صورت حتی می‌توانیم چارچوب رفتاری کشور‌های یاد شده در مواردی، چون جزائر ایرانی در خلیج فارس را نیز بهتر فهمید و نسخه‌ای واقعی و بازدارنده از جنس بازیگری در جهان نوین و درهم تنیده برای آن‌ها طراحی کنیم. این همه از عناصر و ویژگی‌هایی است که دیپلماسی ایرانی در پیش دارد و باید طراحی‌های مفید و کارآمدی در مورد آن‌ها داشته باشد و انتظار در داخل و خارج در این زمینه‌ها بسیار است که می‌توان در نوشته‌های آینده به شرح و بسط آن‌ها پرداخت.

منبع: دیپلماسی ایرانی / دکتر سید احمد حسینی، کارشناس ارشد مسائل منطقه ای و بین المللی

ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

نخستین واکنش سردار حاجی‌زاده به حمله پهپادی سپاه پاسداران به اسراییل

قیمت دلار و یورو امروز یکشنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۳ + جدول

قیمت ماهی امروز + جدول

قیمت سکه و طلا امروز یکشنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۳ + جدول

قیمت خودرو‌های مدیران خودرو امروز

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

فیلم/ افسر سابق ارتش آمریکا: ایران نشان داد شوخی ندارد!

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت پلی استیشن و ایکس باکس امروز + جدول

عکس/ تصویری از فوج پهپادهای ایران بر فراز کربلا

قیمت خودرو‌های سایپا امروز یکشنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۳ + جدول

قیمت خودرو‌های ایران خودرو امروز یکشنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۳ + جدول

عکس/ واکنش فریبا کوثری به حمله‌ ایران به اسرائیل

اگر جنگی رخ بدهد، پیش بینی‌ها خوب نیستند/ اولین بازار‌های تحت تاثیر جنگ، ارز و طلا هستند

«فلاخن داوود» چیست و چگونه کار می‌کند؟

جزئیات حمله موشکی ایران علیه اسرائیل؛ سه موج حمله چگونه اجرایی شد؟ / در عملیات وعده صادق چند موشک شلیک شد؟

اطلاعیه شماره یک سپاه پاسداران درباره حمله ایران به اسراییل

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

سلفی جدید منوچهر هادی در یک مراسم خاص

تبرئه مربی متهم به آزار جنسی ۱۹ فوتبالیست زن!

الجزیره: حماس چارچوب پیشنهادی آتش‌بس سه مرحله‌ای را پذیرفت

بیانیه رهبران گروه ۷: ما به فعالیت برای تثبیت اوضاع و جلوگیری از تشدید بیشتر تنش در خاورمیانه ادامه خواهیم داد

اسرائیل: به دنبال تشدید تنش با ایران نیستیم

معاون سابق نخست وزیر اسرائیل: لازم است صبر استراتژیک اتخاذ کنیم

دادستانی تهران علیه روزنامه اعتماد و عباس عبدی اعلام جرم کرد

حمایت رضا رشیدپور از حمله ایران به اسرائیل

حالا اسرائیل توانایی موشک‌های ایران در عبور از گنبد آهنین را دید

سعید لیلاز: ایران در صورت پاسخ نظامی اسرائیل یا آمریکا، نخستین بمب اتمی را آزمایش ‌کند

زلنسکی از پاسخ ایران به اسرائیل عصبانی شد

حمایت حسن روحانی از حمله شب گذشته ایران

اطلاعیه مهم سپاه درباره برخورد با حامیان اسرائیل

پیش‌بینی بورس فردا دوشنبه ۲۷ فروردین ۱۴۰۳

سفیر اسرائیل: روسیه حمله ایران را محکوم کند

آمریکا: در هیچ تهاجمی علیه ایران شرکت نمی‌کنیم

کابینه جنگ اسرائیل تشکیل جلسه داد

پیش بینی قیمت دلار فردا دوشنبه ۲۷ فروردین ۱۴۰۳

بورل: از ایران می‌خواهم که تنش تشدید نشود

به گونه‌ای مناسب به مصاف ایران خواهیم رفت

کاهش ساعات کاری هفته به ۴۰ ساعت؛ پنجشنبه‌ها تعطیل شد

پنج هزار جوان ایرانی با وام ازدواج بانک سینا به خانه بخت رفتند

سامانه مودیان برای همه اجباری شد! بهترین روش ارسال صورتحساب الکترونیکی

امیرعبداللهیان: بامداد یکشنبه در پیامی به کاخ سفید اعلام کردیم عملیات ما محدود و حداقلی است

العربیه: ایران و امریکا از طریق ترکیه تبادل پیام کرده اند

تصمیمات لازم برای واکنش به اقدامات احتمالی اسرائیل اتخاذ شده است

عصبانیت شدید چشمی از دو بازیکن!

دوران صبر راهبردی ایران به پایان رسیده

نشست فوق‌العاده وزاری خارجه کشور‌های اروپایی سه‌شنبه برگزار می‌شود

فیلم/ شعار مرگ بر اسرائیل زائران در حرم امام حسین (ع)

بدنسازی علیرضا بیرانوند با دست شکسته+ عکس

کشتمش، چون شبیه جادوگر‌ها بود!

جدید‌ترین ایده‌های کارآفرینی در منزل برای خانم‌ها

عکس/ همه چیز درباره عملیات حمله ایران به اسرائیل

طالبان: حمله ایران به اسرائیل اقدام دفاعی مشروع بود

نیویورک‌تایمز: اسرائیل گزینه حمله تلافی‌جویانه را کنار گذاشت

روغن موتور مناسب برای پژو ۲۰۶ کدام است؟

اینفوگرافی/ رکوردهای ایران در حمله موشکی به اسرائیل

تورم آرژانتین کاهشی شد

فیلم/وزیر امور خارجه کشورمان: عملیات نظامی ایران محدود بود

فیلم/ شوخی بامزه جواد رضویان با ریش و سبیل مهران غفوریان

افزایش رسمی نرخ مالیات بر ارزش افزوده

استایل جذاب سحر دولتشاهی در پشت صحنه افعی تهران + عکس

قیمت گوشت مرغ پس از حمله ایران به اسرائیل چند؟

میانگین سنی فوت‌شدگان در ایران چقدر است؟

عکس/مناطق مرکزی و غربی کشور همچنان پرواز ممنوع

اقدام جنجالی دو ملی‌پوش علیه پرسپولیس

جدیدترین قیمت گوشت گوسفندی امروز ۲۶ فروردین ۱۴۰۳+ جدول

فیلم/ پرفروش‌ترین گوشی‌های موبایل کدامند؟

فیلم/لحظه شروع عملیات سپاه پاسداران از پایگاه نبی اکرم