آشوب در ونزوئلا، گران شدن مواد مخدر در دنیا/ آیا قیمت هروئین در ایران افزایش پیدا می‌کند؟

اقتصاد۲۴- وقوع اتفاقات سیاسی در نقطه‌ای از جهان همواره جوانب مختلف زندگی افراد در سایر نقاط را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد و البته تاثیری که متوجه بخش اقتصادی جوامع و به ویژه شامل کشور‌های در حال توسعه می‌شود، بیش از سایر بخش‌ها ملموس است؛ ایران نیز نه تنها از این تاثیرات دور نمی‌ماند بلکه به دلیل شرایط آسیب‌پذیری که اقتصاد کشور با آن رو‌به‌رو است، بیشتر از دیگر کشور‌ها متحمل تبعات این اتفاقات سیاسی می‌شود.

دستگیری نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور ونزوئلا و همسرش توسط آمریکا و تیم تحت مدیریت ترامپ رئیس‌جمهور این کشور، در حالی اتفاق افتاد که دولت ترامپ مدعی است که اتهام مادورو، «قاچاق مواد مخدر» است، اتهامی که بار‌ها از سوی شخص مادورو رد شده است.

وقتی بحث موادمخدر در این اتفاق که البته ظاهرا بیشتر رنگ و بوی سیاسی دارد، مطرح است، موضوع موادمخدر و اقدامات قاچاقچیان هم در چنین شرایطی مطرح خواهد بود. معضل قاچاق موادمخدر، معضل خانمانسوزی است که جدای از عواقب بیشمار و پیامد‌های وحشتناک انسانی که به دنبال دارد، سالانه میلیارد‌ها دلار خسارت مادی را متوجه دولت‌ها و جوامع مختلف می‌کند و در کنار سیاستمداران، تنها قاچاقچیان موادمخدرند که از آب گل‌آلود حوادث سیاسی جهان هم ماهی می‌گیرند و ثروت خود را چند برابر می‌کنند.

سعید صفاتیان، پژوهشگر و درمانگر اعتیاد، می‌گوید: من همیشه می‌گویم اعتیاد یک اتاق فکر دارد بنام «اتاق فکر اعتیاد»؛ الان کارتل‌های بزرگ موادمخدر در دنیا دارند تجزیه و تحلیل می‌کنند و البته هنوز گزارشی بیرون نیامده است که بگویند با اتفاقی که برای مادورو افتاد و وقتی که کشتی‌های آمریکایی مرز‌های ونزوئلا را بستند، تجارت فنتانیل که بهم بخورد چه چیزی جای این مخدر می‌آید.

مشروح این گفت‌و‌گو را در ادامه بخوانید:

ارتباط کشور ونزوئلا با موادمخدر و دستگیری مادورو چیست؟

در طول ۱/۵ تا ۲ سال گذشته، نام دو کشور در حوزه موادمخدر خیلی در گزارشات سازمان ملل می‌آمد؛ یکی کشور سوریه و دیگری کشور ونزوئلا بود؛ بحث‌هایی که درباره سوریه در سازمان ملل مطرح می‌شد در خصوص داعش و تولید قرص «کپتاگون» بود و الان هم تولید این قرص اگرچه در سوریه نیست، اما متاسفانه در عراق و برخی از دیگر کشور‌ها همچنان به شدت ادامه دارد. گزارشات بعدی در خصوص قرص یا ماده تزریقی بنام «فنتانیل» است که در ونزوئلا تولید می‌شود.

فنتانیل با حجم خیلی زیادی وارد آمریکا می‌شد و مرکز DEA (مرکز مبارزه با موادمخدر آمریکا) همانجایی که الان مادورو را به زندانش انتقال داده‌اند، در گزارشات خود اعلام کرده بود سالانه چیزی در حدود ۸۰ هزار نفر از آمریکایی‌ها در اثر مصرف فنتانیل می‌میرند و در کل آمار مرگ و میر مصرف‌کنندگان این مخدر در آمریکا خیلی بالا است. می‌گفتند ونزوئلا بزرگترین مرکز تولید فنتانیل است و این بزرگترین و مهمترین چیزی بود که به ترامپ این اجازه را داد گه بتواند برود و مادورو را به این شکل بیاورد؛ مطمئنا اولین حکم یا دادخواست دادگاهی هم که برای مادورو صادر شود، برای بحث موادمخدر است.

فقط در آمریکا سالانه ۸۰ هزار نفر بر اثر مصرف مخدر فنتانیل کشته می‌شوند، یعنی چند میلیون نفر مصرف‌کننده این مخدر هستند و این نشان از بازار بزرگ مصرف این مخدر است.

آیا پای مخدر فنتانیل به بازار مصرف معتادان ایرانی هم باز شده است؟

بله؛ اما فنتانیل در حجم بالا وارد بازار ایران نمی‌شد ولی در ارتباط کارتل‌های موادمخدر و آن ارتباطی که بین شرق و غرب دنیا وجود دارد، احتمالا این مخدر به ایران هم وارد شده است؛ همانطور که کوکایین، فنتانیل و سایر مواد روانگردان را به سمت آسیا می‌آورند و از آسیا مواد پایه مخدر مثل تریاک را برای تبدیل به هرویین می‌برند؛ چون برای آنجا هرویین سود زیادی دارد و اگر آن ماده (فنتانیل) وارد قسمت‌هایی از آسیا مثل چین یا ایران شود، برای قاچاقچی‌ها در اینجا سود دارد و در واقع یک سود دو طرفه است که اینها انجام می‌دهند. فنتانیل یک مخدر بسیار قوی‌ای است که بازار ایران مورد مصرف چندانی از آن ندارد؛ قیمتش هم مقداری بالا است و طیف خاصی مصرف‌کننده آن هستند و همه معتادان مصرف نمی‌کنند.

واقعیت اتهام ونزوئلا به تولید موادمخدر و توزیع آن در آمریکا چیست؟

ونزوئلا از طریق گزارشات سازمان ملل به مرکز مبارزه با موادمخدر آمریکا (DEA) به عنوان مرکز تولید و ترانزیت فنتانیل اعلام شده بود. اگر دقت کنید در مورد کارتل‌های موادمخدری که حداقل در طول یک ماه پیش توسط آمریکا مورد هدف قرار می‌گرفت، گفته می‌شد که با این کشتی‌های کوچک و بزرگ فنتانیل وارد آمریکا می‌شود.

همه موارد فوق یک نوع بازی در حوزه موادمخدر و اقتصاد ناشی از آن است؛ من همیشه می‌گویم «اعتیاد یک اتاق فکر دارد بنام اتاق فکر اعتیاد»؛ الان کارتل‌های بزرگ موادمخدر در دنیا دارند تجزیه و تحلیل می‌کنند و البته هنوز گزارشی بیرون نیامده است که بگویند با اتفاقی که برای مادورو افتاد و وقتی که کشتی‌های آمریکایی مرز‌های ونزوئلا را بستند، تجارت فنتانیل که بهم بخورد چه چیزی جای این مخدر می‌آید.

بیشتر بخوانید:ایران می تواند جایگزین ونزوئلا برای تامین نفت چین شود؟

همچنین باید دید آیا دسترسی کشور‌های دیگر هم به مخدر فنتانیل همانقدر راحت است؟ آیا تغییر الگوی مصرف به وجود می‌آورد، تغییر الگوی سیستم قاچاق به وجود می‌آورد؛ بالاخره اگر فنتانیل از طریق ونزوئلا قاچاق می‌شد، از طریق دریا صورت می‌گرفت و حالا که دریا بسته است، باید دید از طریق خاک کشور‌ها به کجا می‌رود، به کوبا می‌رود، به کلمبیا می‌رود، به برزیل می‌رود، یا به کشور‌هایی که به نزوئلا نزدیک‌تر هستند و با این کشور مرز زمینی و خاکی می‌رود.

پیش‌بینی شما از وضعیت کنونی و تغییرات بازار موادمخدر چیست؟

پیش‌بینی من این است که دستگیری مادورو در افزایش قیمت موادمخدر به ویژه در مورد کشور‌هایی که مصرف‌کننده فنتانیل هستند، تاثیرگذار خواهد بود. باید صبر کنیم و ببینیم که این دستگیری و باند‌هایی که نمی‌دانم با مادورو ارتباط دارند یا ندارند، چطور اثرگذاری خود را نشان می‌دهد؛ در هر صورت کشوری که از لحاظ سیاسی ملتهب شود، مرز‌ها به طور سفت و سخت پایش می‌شود و ورود و خروج موادمخدر سخت‌تر شده و در نتیجه قیمت موادمخدر هم بالا می‌رود و این اتفاق هم در بازار هروئین و نقل و انتقالش در دنیا تاثیر بگذارد.

امکان دارد هروئینی که در افغانستان یا جای دیگر تولید و وارد بازار ایران می‌شد، مستقیم به سمت کشور‌های مصرف‌کننده فنتانیل برود.

مخدر فنتانیل در کشور‌هایی مثل آمریکای شمالی یا آمریکای جنوبی، برزیل، هندوستان، چین، استرالیا و روسیه و در مجموع در کشور‌هایی که مصرف اینگونه موادمخدر زیاد است، بالتبع قیمتش بالا می‌رود و وقتی قیمت این مواد بالا برود، یک تغییر الگوی مصرف به وجود می‌آید؛ یعنی افرادی که نتوانند فنتانیل را به راحتی به دست بیاورند و قیمتش هم بالا رفته باشد، به سمت مصرف موادمخدر دیگر مثل «هروئین» می‌روند که شبیه این مخدر است و در نتیجه وقتی تقاضا برای هروئین هم افزایش پیدا کند، قیمت هروئین هم بالا می‌رود.

تاثیر نایاب شدن مخدر فنتانیل بر بازار موادمخدر ایران چیست؟

فنتانیل به طور مستقیم روی بازار موادمخدر ایران زیاد تاثیر ندارد، چون تا پیش از این‌هم آنقدر‌ها وارد بازار ایران نمی‌شد؛ اما وقتی قیمت هروئین به طور جهانی و در کشور‌هایی که نامشان برده شد، گیر نیاید و کم شود، بالتبع یکی از بازار‌های قدرتمند آن هروئین است؛ ما در دنیا مصرف کننده هروئین خیلی زیاد داریم و وقتی قیمت هروئین در دنیا بالا برود، در ایران هم قیمت این مخدر افزایش پیدا می‌کند. امکان دارد هروئینی که در افغانستان یا جای دیگر تولید و وارد بازار ایران می‌شد، مستقیم به سمت کشور‌های مصرف‌کننده فنتانیل برود؛ چون سودش در آن کشور‌ها خیلی زیادتر از ایران است؛ وقتی فقط در آمریکا سالانه ۸۰ هزار نفر بر اثر مصرف مخدر فنتانیل کشته می‌شوند، یعنی چند میلیون نفر مصرف‌کننده این مخدر هستند و این نشان از بازار بزرگ مصرف این مخدر است که وقتی فنتالین گیرشان نیاید و با نایاب شدن آن، مصرف هروئین به عنوان ماده جایگزینی که اثرات نشئگی مشابه و نزدیکی به فنتانیل دارد افزایش پیدا می‌کند و در نهایت هروئین به سمت آمریکا منتقل می‌شود و در دیگر کشور‌ها کاهش پیدا کرده و در نتیجه قیمتش بالا می‌رود.

البته موادمخدر دیگری هم ممکن است به جای فنتانیل مصرف شود مثل کروکودیل، ولی خب نزدیکترین و در دسترس‌ترین مخدر در کنار فنتانیل هروئین است که راحت‌تر هم گیر می‌آید و معتادان هم این مخدر را نسبت به دیگر مواد بیشتر می‌شناسند و جدید نیست که بترسند و استفاده نکند.