کودکان و شرایط بحرانی؛ چگونه به آنها احساس امنیت بدهیم و چطور استرس و ترس را مدیریت کنیم؟

اقتصاد۲۴- در شرایط تنش‌زا و بحران‌های اجتماعی، کودکان به دلیل حساسیت‌های روانی و عاطفی، بیش از دیگران در معرض آسیب‌های روحی و روانی قرار دارند. ترس، اضطراب و احساس ناامنی می‌تواند تأثیرات عمیقی بر سلامت روان و رشد آنها بگذارد.

راهکار‌هایی که در ادامه ذکر شده، به والدین کمک می‌کند تا با رفتار مناسب، کودکان را در برابر فشار‌های روانی شرایط بحرانی محافظت کرده و به آنها احساس امنیت و آرامش بدهند.

ایجاد حس امنیت؛ اولین قدم برای حفاظت از کودکان

کودکان در شرایط بحرانی، به شدت به محیطی امن و قابل پیش‌بینی نیاز دارند. برای ایجاد این حس توجه به نکات زیر مهم است:

حفظ روال‌های روزمره: حتی در شرایط بحرانی، تلاش کنید برنامه‌های ساده‌ای مانند زمان خواب، غذا و بازی را حفظ کنید. این کار به کودکان احساس ثبات می‌دهد.

محیط آرامش‌بخش: فضایی امن مانند گوشه‌ای از خانه با اسباب‌بازی‌ها یا کتاب‌های مورد علاقه کودک ایجاد کنید.

حضور فعال والدین: صرف وقت با کودک، حتی برای بازی‌های ساده یا گفت‌و‌گو، به او اطمینان می‌دهد که تنها نیست. بر اساس مطالعات، کودکان زمانی احساس امنیت می‌کنند که بزرگسالان اطرافشان آرام و با اعتمادبه‌نفس رفتار کنند.

محدود کردن اخبار نگران‌کننده

در دنیای امروز، کودکان از طریق تلویزیون و حتی مکالمات روزمره با دوستان و خانواده در معرض اخبار قرار می‌گیرند. این دسترسی بدون کنترل می‌تواند به بروز مشکلات جدی منجر شود.

اخبار منفی، به ویژه آنهایی که حاوی تصاویر و گزارش‌های خشونت‌آمیز هستند، می‌توانند تأثیرات بلندمدتی بر روان کودکان بگذارند. این اخبار ممکن است باعث ایجاد اضطراب، افسردگی و حتی کابوس‌های شبانه در کودکان شود. اگر این موضوع کنترل نشود، می‌تواند منجر به مشکلات عاطفی و رفتاری در آینده شود.

صحبت با کودکان؛ صادقانه، اما آرامش‌بخش

کودکان ممکن است درباره اتفاقات اطرافشان کنجکاو یا نگران باشند. نحوه صحبت با آنها نقش کلیدی در کاهش اضطرابشان دارد، برای این منظور سعی کنید فاکتور‌های زیر را در بیان خود رعایت کنید:

بیشتر بخوانید:پدر و مادر‌های سلطه‌جو و نسل آلفا؛ چرا زمان بازتعریف مفهوم والدگری در ایران فرا رسیده است؟

گوش دادن به نگرانی‌ها: به کودکان اجازه دهید احساسات و ترس‌هایشان را بیان کنند و بدون قضاوت به آنها گوش دهید.

استفاده از زبان ساده: با توجه به سن کودک، شرایط را به زبانی قابل فهم و بدون جزئیات ترسناک توضیح دهید. مثلاً: «الآن شرایط مناسبی نیست؛ نمی‌تونیم به مهدکودک بریم یا نمی‌تونیم دوستاتو ببینیم. ولی ما اینجاییم که از تو مراقبت کنیم.»

اطمینان‌بخشی: تأکید کنید که بزرگسالان در حال تلاش برای بهبود اوضاع هستند و کودک در امان است. مطالعات روان‌شناسی کودک نشان می‌دهد که گفت‌و‌گو‌های صادقانه و متناسب با سن، به کودکان کمک می‌کند تا شرایط را بهتر درک کنند و احساس کنترل بیشتری داشته باشند.

مدیریت استرس و ترس کودکان

کودکان ممکن است ترس‌هایشان را به شکل‌های مختلف مانند کابوس، پرخاشگری یا گوشه‌گیری نشان دهند. برای کمک به آنها از روش‌های زیر استفاده کنید:

فعالیت‌های خلاقانه: نقاشی، داستان‌گویی یا بازی‌های تخیلی می‌تواند به کودکان کمک کند تا احساساتشان را بیان کنند. فعالیت‌های خلاقانه به بچه‌ها این فرصت را می‌دهد که با احساسات پیچیده کنار بیایند و از آسیب‌های روانی بلندمدت جلوگیری می‌کند.

تمرین‌های آرامش‌بخش: تکنیک‌های ساده مانند تنفس عمیق یا گوش دادن به موسیقی آرام می‌تواند اضطراب را کاهش دهد.

حمایت از سلامت جسمی و روانی کودکان

نیاز‌های اولیه کودکان در شرایط بحرانی باید در اولویت باشد:

تغذیه و استراحت: اطمینان حاصل کنید که کودکان به غذای سالم و خواب کافی دسترسی دارند، زیرا این عوامل بر سلامت روان تأثیر مستقیم دارند.

فعالیت بدنی: بازی‌های ساده مانند دویدن یا پریدن در فضای امن می‌تواند انرژی منفی را تخلیه کند.

ارتباط با هم‌سالان: اگر امکانش وجود دارد، کودکان را تشویق کنید تا با دوستانشان ارتباط برقرار کنند حتی به صورت محدود یا یک مکالمه تلفنی ساده.

یونیسف تأکید دارد که تأمین نیاز‌های اولیه و ایجاد فرصت برای بازی و ارتباط، به کودکان کمک می‌کند تا در شرایط بحرانی احساس عادی بودن کنند.

تقویت اعتمادبه‌نفس: کودکان را تشویق کنید تا در فعالیت‌های کوچک مانند کمک در کار‌های خانه مشارکت کنند.

بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، توانمندسازی کودکان از طریق آموزش مهارت‌های عملی، به آنها کمک می‌کند تا احساس کنترل بیشتری در شرایط بحرانی داشته باشند.