انفجارها و روایتهای متناقض؛ چه بر سر امنیت روانی جامعه آمد؟
اقتصاد۲۴- در حالی که فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی امروز شنبه ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ با موجی از گزارشها درباره انفجار در شهرهای مختلف ایران همچون بندرعباس، اهواز و قم مواجه بود، مقامات رسمی درباره علت و وسعت این حوادث روایتهای متفاوتی ارائه کردند. این اتفاقات در شرایطی رخ داد که تنشها در منطقه به دنبال گمانهزنیها درباره تشدید درگیریهای خارجی رو به افزایش است و بسیاری از شهروندان بین روایتهای رسمی، شایعات و سکوت نهادهای مسئول سردرگم ماندهاند.
انفجار پشت انفجار؛ صدا و دود بدون منشا امنیتی
ساعاتی پس از ظهر امروز، چندین حادثه انفجاری در بخشهای مختلف کشور گزارش شد که نگرانی عمومی را در پی داشت. در بندرعباس، صدای مهیب انفجار در محلهای مسکونی در بلوار معلم ویرانیهایی را به همراه داشت و بلافاصله نیروهای آتشنشانی و امدادی برای بررسی و امدادرسانی به محل اعزام شدند. مقامات محلی اعلام کردند این حادثه در یک ساختمان رخ داده و بررسیها درباره علت آن هنوز ادامه دارد، اما هیچ اطلاعات قطعی درباره منشأ آن منتشر نشده است.
در جنوبغرب کشور، در اهواز، وقوع انفجار ناشی از نشت گاز در یک ساختمان چهارواحدی در منطقه کیانشهر دستکم چهار کشته و چند مجروح برجای گذاشت. مقامات اعلام کردند نیروهای امدادی به سرعت به محل اعزام شده و مصدومان برای مداوا به مراکز درمانی منتقل شدهاند.
در قم نیز انتشار تصاویر دود غلیظ در آسمان برخی محلات موجب نگرانی مردم شد، اما استانداری اعلام کرد این پدیده ناشی از سوزاندن ضایعات بوده و هیچ انفجار یا آتشسوزی مهمی در این شهر رخ نداده است.
در دیگر مناطق، از جمله آبادان، خرمشهر و حتی شهرهایی مانند تبریز و پرند در اطراف تهران، گزارشهایی از شنیده شدن صداهای مهیب یا انتشار دود منتشر شد که به سرعت از سوی مسئولان تکذیب شد. مقامهای محلی تأکید کردند هیچ رخداد امنیتی یا نظامی در این مناطق ثبت نشده و این موارد ارتباطی به انفجارهای گزارششده در جنوب کشور ندارند.
انفجارهایی که تایید نشد
در کنار این تحولات، اخبار غیررسمی در شبکههای اجتماعی نیز از شنیده شدن انفجار در نقاط مختلف کشور سخن میگفتند که صحت آنها تأیید نشده است. برخی کاربران حتی ادعاهای بیپایه درباره وقوع «۲۰ انفجار» در شهرهای متعدد مطرح کردند که مقامات رسمی آنها را رد کردند.
یکی از نکات مهم در این میان، واکنش رسانههای بینالمللی به این حوادث است. خبرگزاریهای خارجی به نقل از مقامات رسمی ایران اعلام کردند که هیچ نشانهای از دخالت کشورهای خارجی در انفجارها وجود ندارد و گزارشهایی مبنی بر هدف قرار گرفتن فرماندهان نظامی نیز تکذیب شده است. همچنین منابع رسمی اسرائیلی نیز اعلام کردند که هیچ نقش مستقیمی در این حوادث نداشتهاند.
حساسیت افکار عمومی و اطلاع رسانی در شرایط بحرانی
تحولات امروز بیش از آنکه صرفاً رخدادهایی فنی یا حادثهای تلقی شود، نشاندهنده حساسیت بالای افکار عمومی نسبت به هرگونه نشانه غیرعادی در سطح کشور است. در روزهایی که تنشهای منطقهای، تهدیدهای خارجی و گمانهزنیها درباره درگیریها بالا گرفته، حتی انفجارهای ناشی از نشت گاز یا سوزاندن ضایعات میتواند بهسرعت به موضوعی امنیتی در ذهن مردم تبدیل شود. در چنین فضایی، روایتهای رسمی، تکذیبها و ابهامات رسانهای نقش تعیینکنندهای در شکلگیری ادراک عمومی بازی میکنند.
اتحاد روایتهای متفاوت، کندی در اطلاعرسانی رسمی و جایگزینی آن با شایعات شبکههای اجتماعی، باعث شده بسیاری از شهروندان در مواجهه با این خبرها پاسخ واحد و قابل اعتمادی دریافت نکنند. این خلأ اطلاعرسانی در شرایط بحرانی، نگرانیها را تشدید و فضا را برای گسترش تفسیرهای غیرمستند فراهم کرده است.
وقوع انفجارها و صداهای مهیب در چندین شهر ایران در روز ۱۱ بهمن، با روایتهای ناهمگون از سوی مقامات رسمی و کاربران فضای مجازی همراه بوده که حاکی از ابهام در علت و گستردگی این رخدادها است. آنچه بیشتر از خود حادثه جلب توجه میکند، نقش رسانهها و کمبود اطلاعات رسمی در شکلگیری فضای عمومی و نحوه واکنش مردم است – موضوعی که نیازمند شفافیت و پاسخگویی سریعتر در مواقع بحرانی است تا از دامن زدن به شایعات و تشدید اضطراب عمومی جلوگیری شود.
