شورای روابط خارجی: ایران به «غنیسازی پایین» و رقیقسازی اورانیوم نزدیک میشود
اقتصاد۲۴-ری تکیه، پژوهشگر ارشد مطالعات خاورمیانه در شورای روابط خارجی در یادداشتی در کانال جهان دیپلماسی نوشت: گفتوگوهای غیرمستقیم میان آمریکا و ایران که از این ماه آغاز شده، عمدتاً بر اساس شروط دولت تندروی ایران پیش رفته؛ از جمله انتقال محل مذاکرات به عمان و محدود شدن بحثها به برنامه هستهای ایران. این مذاکرات در شرایطی انجام میشود که آمریکا حضور نظامی خود را در نزدیکی خاورمیانه افزایش داده و ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» به همراه کشتیها و هواپیماهای جنگی در منطقه مستقر شدهاند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا گفته است اگر ایران دوباره ساخت برنامههای هستهای و موشکی خود را از سر بگیرد، ایالات متحده به آن حمله خواهد کرد، زیرا این برنامهها را «تهدیدی فوقالعاده برای آمریکا» میداند. با این حال، دولت او موضعگیری ثابتی درباره آنچه برخورد با اعتراضات سراسری در ایران خوانده، نداشته است. در عین حال، به نظر میرسد حکومت ایران کنترل خود بر ناآرامیهای داخلی را تقویت کرده، هرچند بحران اقتصادی که از اواخر دسامبر موجب آغاز اعتراضات شد، همچنان ادامه دارد.
مذاکره با حفظ خطوط قرمز
تیم مذاکرهکننده ایران تلاش میکند رویکردی خلاقانه داشته باشد. این تیم میکوشد در عین حفظ «خطوط قرمز» خود از جمله نپذیرفتن توقف غنیسازی و نپذیرفتن توافق بدون کاهش تحریمها برخی خواستههای آمریکا را نیز در نظر بگیرد. مذاکرات، طبق خواست ایران، فقط به موضوع هستهای محدود شده است.
ایران همواره داشتن برنامهای برای ساخت سلاح هستهای را رد کرده است. با این حال، گفته میشود تیم ایرانی پیشنهاد داده سطح غنیسازی را در حد پایین نگه دارد و حتی بخشی از اورانیوم با غنای بالا را که موجب نگرانی جامعه جهانی شده، رقیق کند. احتمالاً این موضوع به معنای پذیرش بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای اطمینان از پایبندی ایران به تعهداتش خواهد بود.
در حال حاضر، هر دو طرف در حال بررسی گامهای بعدی هستند. موضع آمریکا تاکنون «صفر بودن غنیسازی» بوده است. هر توافقی نیز نیازمند کاهش تحریمها خواهد بود که خود مستلزم مذاکرات پیچیدهای است.
هشدارهای اسرائیل
اسرائیل که بهشدت با توافق هستهای دوره اوباما مخالف بود، نگران است آمریکا درگیر یک روند طولانی دیپلماتیک شود، در حالی که ایران در حال تقویت توان نظامی خود است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، قرار است در دیدار ۱۱ فوریه (امروز) خود با رئیسجمهور آمریکا در کاخ سفید این نگرانیها را مطرح کند.
دولت اسرائیل نگران است که ادامه گفتوگوهای دیپلماتیک میان ایران و آمریکا به امتیازدهی واشنگتن منجر شود؛ از جمله اجازه دادن به سطحی از غنیسازی داخلی در ایران در کنار کاهش تحریمها.
نتانیاهو همچنین ممکن است خواستار توافقی برای حمله به توان موشکهای بالستیک ایران پیش از تقویت بیشتر آن شود. پس از حملات اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ که به سامانههای پدافند هوایی و موشکی ایران آسیب جدی زد و سپس حملات هوایی آمریکا که تأسیسات هستهای ایران را بهشدت تخریب کرد، حکومت ایران در تلاش است پدافند هوایی و توان موشکی خود را بازسازی کند.
